KATAΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΦΑΙΡΑ | CONSTRUCTING THE PUBLIC SPHERE

home

2008-01-27T19:30:00.001+02:00

Στην έκδοση αυτή τεκμηριώνονται εικαστικές έρευνες και δράσεις στο δημόσιο χώρο που πραγματοποιήθηκαν στην Πάτρα από τους φοιτητές του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Πατρών, στο πλαίσιο της διδασκαλίας των μαθημάτων Εικαστικών Τεχνών.
Οι ερευνητικές και εκπαιδευτικές αυτές δραστηριότητες έχουν ως στόχο να αναδείξουν προβληματισμούς γύρω από τόπους της σύγχρονης τέχνης στην μετα-δικτυακή εποχή, όπως η διανθρώπινη επικοινωνία, η αισθητική της συμμετοχής, ο σχεδιασμός της διάρκειας, τα ανοιχτά περιβάλλοντα ανταλλαγής της γνώσης (open content-open source). Να θέσουν ερωτήματα για τη χωρική πρόσληψη της τέχνης και της αρχιτεκτονικής, την κατασκευή ταυτότητας και μνήμης στα πολυεθνοτικά τοπία της πόλης. Να ευαισθητοποιήσουν σε διαφορετικούς τρόπους κατανόησης του καθημερινού χώρου και να παρέχουν νοήματα που διευρύνουν ένα υπόβαθρο σχεδιαστικής πράξης. Ακόμα, να συνδέσουν το χώρο της αρχιτεκτονικής και εικαστικής εκπαίδευσης με την καθημερινή ζωή και την πόλη, δημιουργώντας γέφυρες γνώσης ανάμεσα στους κατοίκους και τους φοιτητές.

This publication documents art research and interventions in public space that were performed in Patras by the students of the Department of Architecture, University of Patras, within the framework of the visual arts courses.
These research and educational activities aim to draw attention to discourses on the sites of contemporary art in post-Internet age, such as interhuman communication, the aesthetics of participation, the design of duration, and open content-open source environments; to pose questions on the spatial perception of art and architecture, and the construction of identity and memory in the city’s multinational landscapes; to sensitize people to diverse ways of understanding everyday space; and to provide meanings that broaden the basis of the act of designing. Finally, they aim to link the space of architecture and art education with everyday life and the city, creating bridges of knowledge among its inhabitants and its students.

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ|PARTICIPANTS

2008-01-27T19:00:00.000+02:00

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ
Δάφνη Αηδόνη, Θεοδώρα Αλεξανδρή, Έλλη Βασσάλου, Δέσποινα Βούτερη, Βάνα Γκικέλου, Τάσος Γκοβάτσος, Δανάη Γκούμα, Ελένη Δερβισοπούλου, Έυη Δοριάκη, Aline Dormois, Φαίη Ζαχαροπούλου, Αγγελική Ζερβού, Στάθης Ζούλιας, Έλενα Καπομπασοπούλου, Μαριαλένα Κασιμίδη, Μαρία Καφαντάρη, Έφη Κοκκινέλη, Αθηνά Κόκλα, Αγγελική Κολιομίχου, Νιλέτα Κοτσίκου, Aλέξανδρος Λακαφώσης, Αντώνης Λαφαζάνης, Βικτωρία Λέντζα, Ελένη Λογοθέτη, Βάσια Λυρή, Λιάνα Μαλτέζου, Μαρίνα Μπιζά, Μαρία Παγωνάκη, Θανάσης Παπαγεωργίου, Βίκυ Πολυχρονοπούλου, Γεωργία Πουλοπούλου, Άγης Πυρλής, Μαριρένα Ρέστα, Ειρήνη Ρούλια, Αγγελική Σιώλη, Simona Sofronie, Ντίνα Σταματοπούλου, Γεωργία Στάμου, Παναγιώτα Τάσαινα, Δήμητρα Τσαχρέλια, Ειρήνη Τσαχρέλια, Τρύφων Φωτεινόπουλος, Νατάσα Χαραλάμπους, Έλενα Χειμωνά, Ιωάννα Χουβαρδά, Νάνσυ Ψαράκη, Έφη Ψιαχούλια.

PARTICIPANTS
Daphne Aidoni, Theodora Alexandri, Marina Biza, Eleni Dervisopoulou, Evi Doriaki, Aline Dormois, Tryphon Fotinopoulos, Vana Gikelou, Danae Gouma, Tassos Govatsos, Natasha Haralambous, Elena Himona, Ioanna Houvarda, Maria Kafantari, Elena Kapobassopoulou, Marialena Kassimidi, Effie Kokkineli, Athena Kokla, Angeliki Κoliomichou, Nileta Kotsikou, Antonis Lafazanis, Alexandros Lakafossis, Victoria Lentza, Eleni Logotheti, Vassia Lyri, Liana Maltezou, Maria Pagonaki, Thanassis Papageorgiou, Vicky Polychronopoulou, Georgia Poulopoulou, Nansy Psaraki, Effie Psiachoulia, Aghis Pyrlis, Marirena Resta, Irini Roulia, Angeliki Sioli, Simona Sofronie, Ntina Stamatopoulou, Georgia Stamou, Panagiota Tassena, Dimitra Tsachrelia, Irini Tsachrelia, Elli Vassalou, Despina Vouteri, Fay Zacharopoulou, Angeliki Zervou, Stathis Zoulias.

Οδολόγιο / StreetLogue

2007-11-02T21:20:00.000+02:00

Οδολόγιο
ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗ

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΑΡΧΕΙΟ, ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ, ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ / ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ [υλοποιήθηκε εν μέρει]

StreetLogue
THEODORA ALEXANDRI

NARRATIVE, ARCHIVE, MAPPING, INSTALLATION / CONSTRUCTION [partly realized]

...Μετά τον τρίτο διάδρομο τα ράφια υποχωρούν. Σκοτάδι περιέχεται στη σχισμή τους. Καθώς πλησιάζεις, αρχίζει να διαγράφεται μια ξύλινη σκάλα που το πλατύσκαλο της σε κάνει να περάσεις πίσω από τα ράφια, πίσω από τα βιβλία, σε μια ανάβαση που στριφογυρίζει το σώμα σου για να σε οδηγήσει σε έναν άλλο κόσμο με την συνοδεία των τριγμών του. Είναι σαν να έχεις μπει στον κόσμο της Αλίκης αφού το δοκάρι απέχει μόλις δυο δάχτυλα από κεφάλι σου. Και δεν είναι το μόνο που αποκαλύπτει μια δυσανάλογη σχέση μεγεθών, σ’ ένα θεατρικό χώρο που είναι έτοιμος να υποδεχτεί έναν μόνο πρωταγωνιστή. Μια λάμπα, ένα ξύλινο τραπέζι, μια ξύλινη καρέκλα που προδίδει κάθε πρόθεση ανακατανομής βάρους του κορμιού ενός ανθρώπου. Απ’ την άλλη, οι ράχες των σε επανάληψη αρχειοθετημένων δερματόδετων τόμων με τα τεύχη των εφημερίδων, συνιστούν όχι μόνο το κατακόρυφο όριο του χώρου αλλά και το κλειδί για μια διαδρομή στην καθημερινή ζωή της πόλης και την ίδια την πόλη, από την αρχή του 1948, σήμερα, 18 Νοέμβριου 2003...

Στο Οδολόγιο επιχειρείται η ανασύσταση ενός ήδη υπάρχοντος αρχείου, του αρχείου των τοπικών εφημερίδων στη Δημοτική Βιβλιοθήκη της Πάτρας. Η πρώτη φάση πραγματοποιείται στον χώρο της Δημοτικής Βιβλιοθήκης. Η εφημερίδα είναι ένα μέσο καταγραφής της καθημερινής ζωής της πόλης. Ερευνώ το αρχείο των τοπικών εφημερίδων που ξεκινά από το ’48 και φτάνει έως σήμερα και επιλέγω μια σειρά άρθρων που περιγράφουν ασήμαντα μικρογεγονότα της καθημερινής ζωής, ατυχήματα, κ.α.

Η ταξινόμηση του νέου αρχείου που προκύπτει δεν γίνεται χρονολογικά όπως στην Δημοτική Βιβλιοθήκη αλλά με βάση το σημείο της πόλης (οδός, αριθμός) όπου διαδραματίστηκε το γεγονός. Έτσι συντάσσεται ένας κατάλογος με διευθύνσεις – το οδολόγιο- που παραπέμπει στα αντίστοιχα άρθρα. Το οδολόγιο είναι ένα ανοιχτό αρχείο που μπορεί να ανανεώνεται συνεχώς με την προσθήκη νέων στοιχείων από το αρχείο των τοπικών εφημερίδων. Στη δεύτερη φάση κάθε άρθρο από το οδολόγιο μεταφέρεται στο ακριβές σημείο της πόλης όπου διαδραματίστηκε το γεγονός που περιγράφει. Τα στοιχεία του νέου αρχείου διασπείρονται σε όλη την Πάτρα και έτσι η πόλη γίνεται ο νέος χώρος αρχειοθέτησής τους.

Το αρχείο είναι εύκολα προσβάσιμο, καθώς γίνεται αντιληπτό με μια απλή βόλτα στην πόλη. Εκεί που οι επωνυμίες, τα λογότυπα και οι διαφημιστικές ταμπέλες κυριαρχούν στο δομημένο περιβάλλον, η αυτούσια μεταφορά της μορφής του άρθρου (τύπος γραμμάτων, σύνταξη, γραμματική, πολυτονικό σύστημα, κ.λπ.) από τη σελίδα στην πόλη αλλά και το ίδιο το γεγονός που περιγράφει, διαταράσσουν τη συνήθη εμπειρία του χώρου. Οι εμβόλιμες ιστορίες του παρελθόντος μεταβάλλουν τη ροή του παρόντος, επιδρώντας στην συλλογική μνήμη. Η χάραξη των ιστοριών των κατοίκων της πόλης στο ίδιο της το σώμα, δημιουργεί την απαραίτητη προϋπόθεση για την κατοίκησή της.

...After the third aisle, the shelves pull back. Darkness fills the void. As you approach, a wooden staircase is outlined. Its landing forces you to pass behind the shelves, behind the books, in an ascent which twists your body and leads you to another world to the accompaniment of assorted creaks. You feel like Alice in Wonderland, since the wooden beam is only one inch above your head. And that’s not the only thing that reveals a disproportion in sizes, inside this theatrical place which is ready to admit only a single protagonist. A lamp, a wooden table, a wooden chair that foils any intention the sitter may have of redistributing the weight of his/her body. On the other hand, the spines of the classified, leather-bound volumes containing the newspaper issues constitute not only the perpendicular limit of the space, but also the key to a journey through the everyday life of the city as well as the city itself, from early 1948 to this day, 18 November 2003…

StreetLogue attempts to reconstitute an already existing archive – that of the local newspapers, housed in the Patras Municipal Library. The first phase is carried out inside the Public Library. A newspaper is a means of recording everyday life in the city. I am investigating the local newspaper archive, dating from 1948 to the present, and selecting a series of articles describing trivial events that occur in everyday life, minor accidents, etc.

The classification of the new archive that emerges is not carried out in chronological order as in the Municipal Library, but based on the address where the event took place. Thus, a list of addresses is drafted – the StreetLogue – which refers us to the respective article. The StreetLogue is an open archive which can be constantly renewed through the addition of new data culled from the local newspaper archive. In the second phase, each article listed in the StreetLogue is transported to the exact point in the city where the event described took place. The data of the new archive are scattered all over Patras, and thus the city becomes the new space for their classification.
The archive is easily accessible, a fact which becomes clear by taking a simple stroll through the city. There where shop signs, logos and bill boards dominate the built environment, transferring the form of the article (font, syntax, grammar, accented letters, etc.) intact from the page to the city – as well as transferring the event being described – disturbs the usual experience of the space. The interpolated stories of the past transform the flow of the present, affecting the collective memory. Carving the stories of its dwellers on the city’s body creates the necessary prerequisite for its habitation.

Estia project

2007-11-02T21:13:00.000+02:00

Estia project
SIMONE SOFRONIE

ΔΙΑΛΟΓΙΚΑ ΜΕΣΑ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ, ΑΡΧΕΙΟ, ΜΕΣΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ

Estia project
SIMONE SOFRONIE

DIALOGICAL, PARTICIPATION, COLLECTIVE ACTION, ARCHIVE, PUBLISHING

«Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η αρχιτεκτονική, κατασκευάζοντας κτήρια, εκπλήρωνει μ’ έναν ενιαίο τρόπο δύο
Το έργο Εστία στοχεύει να συλλέξει και να ανταλλάξει ιδέες και προτάσεις για το πως να κάνει καλύτερες τις συνθήκες διαβίωσης στη Φοιτητική Εστία του Πανεπιστημίου Πατρών. Εγκατέστησα δυο πεδία ανταλλαγής ιδεών, το ένα στο διαδίκτυο [estia project] ουσιαστικούς ρόλους. Ο πρώτος ρόλος ήταν να παρέχει καταφύγιο, να προστατεύει. Ο δεύτερος ρόλος ήταν να οργανώνει τους ανθρώπους σύμφωνα με κοινωνικά πρότυπα. Ένας άνθρωπος πρέπει να ειδωθεί ταυτόχρονα ως βιολογική και κοινωνική οντότητα. Ως οργανισμοί, οι άνθρωποι χρειάζονται καταφύγιο και, συνεπώς, κτήρια. Ως κοινωνικές υπάρξεις, οι άνθρωποι έχουν υιοθετήσει εντελώς νέες μορφές οργάνωσης της συμπεριφοράς. Πρέπει να επανεξετάσουμε την πράξη του να φέρουμε τους ανθρώπους μαζί, όχι απαραίτητα δια μέσου των κτηρίων, αλλά με μέσα που μπορεί επίσης να είναι εντελώς μη κατασκευαστικά. Η δουλειά του αρχιτέκτονα είναι να ξανασκεφτεί και να ανα-παραστήσει το αστικό περιβάλλον, προσφέροντας μια ανάλυση των ποιοτήτων, των ανέσεων, των επικοινωνιακών συστημάτων και της αισθητηριακής διάστασης της αστικής ζωής.» * και το άλλο με συναντήσεις πρόσωπο με πρόσωπο. Προσκάλεσα ως συμμετέχοντες, φοιτητές, από χώρες εκτός Ελλάδος που διέμεναν στην Εστία, αλλά επίσης και άλλους φοιτητές που μπορούσαν να συμβάλουν στις συζητήσεις. Η οργάνωση του ιστολόγιου στο διαδίκτυο επέτρεψε την τοπική και υπερτοπική τροφοδότηση και ανταλλαγή σχόλιων, φωτογραφιών, σκίτσων, κ.λπ. Τα σχέδια και οι απεικονίσεις ήταν χρήσιμα εργαλεία για να εκφράσουν καλύτερα τις ιδέες και να αναδείξουν σκηνές πραγματικής ζωής. Για να διαφημίσω το έργο και να ενθαρρύνω τη συμμετοχή, τοποθέτησα αναγγελίες στους κοινόχρηστους χώρους της Φοιτητικής Εστίας. Τέλος, οργάνωσα στους χώρους του Πανεπιστημίου συναντήσεις συζήτησης με όλους όσοι πήραν μέρος στις εικονικές συζητήσεις του διαδικτύου.

*Ole Bouman, Designing to socialize, Archis, Vol. 20

“For a long time, architecture fulfilled two essential roles within one mode by crafting buildings. The first role was to provide shelter, to protect. The second role was to organize people according to their social patterns. A human being must be seen both as a biological and a social entity. As organisms, people need shelter and, hence, buildings. As social beings, people have adopted completely new forms of organizing behavior. We must reconsider the act of getting people together, not necessarily through buildings but through means that can also be completely non-constructivist. The task of the architect is to re-think and re-present the urban environment, offering an analysis of the qualities, comforts, communication systems, and sensory dimension of urban life.” *
The Estia Project aims to gather and exchange ideas and projects on how to improve living conditions in the Student Dormitories (Estia) in the University of Patras. I established two exchange fora, one on the Internet [estia project] and the other in face-to-face meetings. I invited as participants foreign students who lived in the Estia, as well as other students who could contribute to the discussions. Setting up the blog on the Internet allowed for a local and translocal feed-in and exchange of comments, photos, sketches, etc. Drawings and representations were useful tools for expressing ideas and depicting real-life scenes. To advertise the project and encourage participation, I put announcements in the public spaces of the Student Dormitories. I organized live discussions and real-space meetings among all the persons who took part in the Internet discussions.

*Ole Bouman, Designing to socialize, Archis, Vol. 20

Patras Tours

2007-11-02T21:10:00.000+02:00

Patras Tours
ΜΑΡΙΑ ΚΑΦΑΝΤΑΡΗ, ΑΘΗΝΑ ΚΟΚΛΑ, ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΛΕΝΤΖΑ

ΨΥΧΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΔΙΑΛΟΓΙΚΑ ΜΕΣΑ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

Patras Tours
MARIA KAFANTARI, ATHINA KOKLA, VICTORIA LENTZA

PSYCHOGEOGRAPHY, DIALOGICAL, PARTICIPATION

Η δράση συνίσταται στην οργάνωση μιας ξενάγησης. Αναλάβαμε την ξενάγηση με ιδιωτικό αυτοκίνητο, επιβατών του λεωφορείου Νο 6, επαναλαμβάνοντας τη διαδρομή του, από το κέντρο της Πάτρας στην πανεπιστημιούπολη. Πρόκειται για μια από τις πιο σημαντικές και βεβαρυμένες, συγκοινωνιακά, διαδρομές του λεωφορειακού δικτύου της Πάτρας. Η δραστηριότητα είναι διπλή: μεταφέρει τους επιβάτες στον προορισμό τους και παράλληλα τους και ξεναγεί σε επιλεγμένα σημεία κατά μήκος της διαδρομής. Οι ξεναγήσεις λειτουργούν συμπληρωματικά με τις αφηγούμενες σε πραγματικό χρόνο προσωπικές εμπειρίες και ιστορίες των επιβατών.
Αποφασίσαμε εκ των προτέρων ένα λεπτομερές πρόγραμμα στάσεων, με ξενάγηση σε καθεμία από αυτές. Έγινε τοιχοκόλληση αφισών σε κομβικά σημεία της πόλης και κυρίως στις στάσεις του λεωφορείου, που απέβλεπαν στην ενημέρωση και πρόσκληση επιβατών και τυχαίων περαστικών να συμμετέχουν στις ξεναγήσεις μας. Έγιναν τρεις ξεναγήσεις, σε προκαθορισμένες μέρες και ώρες. Πραγματοποιήθηκε πλήρης οπτικοακουστική καταγραφή των όσων διαδραματίστηκαν πριν από τις ξεναγήσεις και κατά την διάρκειά τους, ως μια απόπειρα αποτύπωσης της πολυπλοκότητας συμπεριφορών των συμμετεχόντων.
Η διαφορά των διαδρομών αυτών από τις συνηθισμένες ξεναγήσεις έγκειται στο γεγονός ότι τα κριτήρια επιλογής των σημείων-αξιοθεάτων δεν είναι τουριστικά ή αρχαιογνωστικά, αλλά έχουν άμεση σχέση με τα δικά μας βιώματα. Ανείπωτες σκέψεις και φαινομενικά αδικαιολόγητοι συνειρμοί που ανάγουν σε άλλους τόπους και καταστάσεις, μετουσιώνονται σε σημεία-στάσεις ενός πρόγραμματος περιήγησης. Εμπλεκόμενες όμως αυτές οι υποκειμενικές παρατηρήσεις με τα βιωματικά σχόλια και τις διηγήσεις των προσκεκλημένων επιβατών, εισάγουν έναν νέο παρεμβλητικό χωροχρόνο που υπό άλλες συνθήκες θα είχε διαφύγει της προσοχής. Πρόκειται για μια σειρά ξεναγήσεων οι οποίες σκοπό έχουν να εισάγουν τον βιαστικό συνήθως, κάτοικο της πόλης σε μια θεώρηση της αστικής καθημερινότητας από διαφορετική οπτική γωνία. Παράλληλα διερευνούνται φαινομένα, συμπεριφορές και εννοιες στην σύγχρονη πόλη, όπως η κοινωνικότητα, η σχέση των φύλων, η επιφυλακτικότητα και ο φόβος, ο ιδιωτικός και ο δημόσιος χώρος.

Στάση 1: 13ο Ενιαίο Λύκειο. (Κολοκοτρώνη και Κορίνθου).
Στάση 2: Τυροπιτάδικο (Κολοκοτρώνη).
Στάση 3: Flash.
Στάση 4: Αρσάκειο.
Στάση 5: Σπίτι-ΠΑΣΟΚ.
Στάση 6: Πολυκατοικία post-modern.
Στάση 7: Κρεοπωλείο.
Στάση 8: 1ο Νεκροταφείο Πατρών.
Στάση 9: Εργαστήριο Κεραμοποιίας.
Στάση 10: Εστιατόριο.
Στάση 11: Ερείπια κατοικίας. Βυθισμένη αρχιτεκτονική.
Στάση 12: Έπαυλις: Νομαρχία Αχαϊας, Διέυθυνση Γεωργίας.
Στάση 13: Το κτήριο χαμαιλέων..
Στάση 14: La Notte: η νυχτερινή «Νύχτα» της Πάτρας.
Στάση 15: Το manga των Μποζαίτικων.
Στάση 16: Τα εκκλησάκια – φούρνοι.
Στάση 17: Κατοικία «Κνωσσού».
Στάση 18: Τύμβος του Τόφαλου.

The action involved organizing a guided tour for passengers of the Number 6 bus. In a privately owned car, we took these passengers along the bus's route from downtown Patras to the University Campus. It is one of the major and most heavily trafficked bus routes in Patras. The activity was twofold: it took passengers to their destination while at the same time guided them around selected sights along the way. The guided tours were complemented by the personal experiences of the passengers, narrated in real time.
We agreed beforehand on a detailed schedule of stops, with a guided tour taking place at each one. We put up posters at the city’s various hubs and especially at bus Number 6’s stops, informing passengers and passersby of our guided tours and inviting them to join. Three guided tours took place, the days and times having been predetermined.
There was full audiovisual recording of what took place before and during the tours, in an attempt to capture the complex behaviors of the participants.
The difference between these and regular guided tours lies in the fact that the selection criteria for the stops/points of interest have nothing to do with tourism or archaeology, but are directly related to our own experiences. Inexpressible thoughts and seemingly inexplicable connotations that refer to other places and situations are transmuted into points/stops along a guided tour. But as these subjective observations become entangled with experience-related comments and narratives on the part of the invited passengers, they introduce a new, interpolative space and time which, under other circumstances, would have passed unnoticed. This is a series of guided tours which aim at introducing the – usually hurried – city dweller to a viewing of urban daily life from a different viewpoint. At the same time, we explore modern city phenomena, behaviors and concepts, such as sociability, gender relations, reservedness and fear, private and public space.

1st stop: 13th Integrated High School. (Kolokotroni & Korinthou Streets).
2nd stop: Cheese pie shop (Kolokotroni Street).
3rd stop: Flash.
4th stop: Arsakeio.
5th stop: House – PASOK.
6th stop: Post-modern apartment block.
7th stop: Butcher shop.
8th stop: 1st Cemetery of Patras.
9th stop: Ceramics workshop.
10th stop: Restaurant.
11th stop: Apartment block ruins. Submerged architecture.
12th stop: Mansion: Achaia Prefecture, Agriculture Directorate.
13th stop: The chameleon building.
14th stop: La Notte: Patras’s nighttime “Night”.
15th stop: Manga at Bozaitika.
16th stop: The chapels – ovens.
17th stop: The “Knossos” residence.
18th stop: The Tofalos tomb.

Νησίδες α-χρονικότητας / Timelessness Islets

2007-11-02T21:07:00.000+02:00

Νησίδες α-χρονικότητας
ΔΑΦΝΗ ΑΗΔΟΝΗ, ΈΛΛΗ ΒΑΣΣΑΛΟΥ, ΒΙΚΥ ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΥ

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ / ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ, ΒΙΝΤΕΟ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ

Timelessness Islets
DAPHNE AIDONI, ELLI VASSALOU, VICKY POLYCHRONOPOULOU

INSTALLATION / CONSTRUCTION, VIDEO, COLLECTIVE ACTION

Δράση στην οδό Αγ. Γεωργίου
Η οδός Αγ. Γεωργίου (25^ηςΜαρτίου) στην Πάτρα, χαράχτηκε εξ’ αρχής από το σχέδιο Βούλγαρη (1829 - υλοποιήθηκε στα μέσα του 19ου αιώνα) ως βασική αρτηρία ένωσης της παλιάς με τη νέα πόλη. Στο αρχικό σχέδιο, η περιοχή πάνω από τον δρόμο είχε θεωρηθεί κενή, ώστε να μην διακόπτεται η θέα προς το κάστρο. Με τα χρόνια, χτίστηκαν μικρά σπίτια, εκτός σχεδίου πόλης, από τα κατώτερα οικονομικά στρώματα (φτωχές οικογένειες - μετανάστες).Το 2000 έγινε η πρώτη φάση ανάπλασης. Η ανάγκη αποσυμφόρησης της κίνησης του κέντρου, οδήγησε στην διαπλάτυνση της οδού. Γκρεμίστηκαν οι κατοικίες που βρίσκονταν κατά μήκος του ορίου, αποκαλύπτοντας το εσωτερικό τους. Χαλάσματα μονοκατοικιών, τοίχοι, ταπετσαρίες, λουτρά, ντουλάπες, εμφανίστηκαν παρατεταγμένα σε δημόσια θέα. Η δεύτερη φάση ανάπλασης έγινε το 2006 και περιλάμβανε περαιτέρω διάνοιξη του δρόμου, δημιουργία μπετονένιου τοίχου αντιστήριξης και «εξυγίανση» της περιοχής. Ο Δήμος Πατρέων αγνόησε την ιδιαίτερη συνθήκη της περιοχής, και κυρίως τη σημασία της κοινωνικής μνήμης των κτιρίων - θραυσμάτων του τόπου. Αυτά δεν είχαν αναγνωρισμένη ιστορική αξία (ρωμαϊκά-αρχαία) αλλά ήταν φορείς μιας πρόσφατης καθημερινότητας (οικίες των αρχών του 20^ου αιώνα).

Είναι εμφανής εδώ η σύγκρουση ανάμεσα στην καθημερινή συλλογική μνήμη και την πολιτική μνήμης που εφαρμόζεται από τις αρχές. Tα υπολείμματα του παρελθόντος που δεν επιλέγονται να αναδειχθούν εξορίζονται από τον πραγματικό χώρο και επιζούν μόνο στο φαντασιακό των ανθρώπων. Δεν μπορούμε να αναπαραστήσουμε ούτε να ζωντανέψουμε το παρελθόν, δεν μας ενδιαφέρει άλλωστε. Επιθυμούμε να αναδείξουμε το πέρασμα του χρόνου και την τάση της δημόσιας αρχής να εξαφανίζει, να απολυμαίνει, να εξυγιαίνει, να ομογενοποιεί. Η παρέμβασή μας στην περιοχή ανάπλασης της οδού επιχειρεί να επισημάνει και να εντείνει την ενδιάμεση κατάσταση του χώρου, κατά τη στιγμή του μετασχηματισμού του, θίγοντας παράλληλα ζητήματα αναπαράστασης και διαχείρησης της μνήμης και της ληθης.

Δράση

Η δράση μας πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Τετάρτης 13 Σεπτεμβρίου 2006 σ’ ένα διώροφο γιαπί που βρίσκεται επί της οδού Αγ. Γεωργίου. Πρόκειται για μία οικοδομή υπό κατασκευή πάνω στα ίχνη ενός παλαιότερου κτηρίου, ακριβώς απέναντι από τις εργασίες ανάπλασης. Το κτήριο κρύβει στο εσωτερικό του ένα κενό στην κατακόρυφη μάζα του, εφαπτόμενο στη μεσοτοιχία και με εμφανή στοιχεία του προηγούμενου κτίσματος. Θεωρήσαμε το κενό αυτό ως ένα είδος «α-χρονικού δοχείου», δηλαδή έναν χώρο όπου το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον θα μπορούσαν να διαβαστούν την ίδια στιγμή.

Η δράση έγκειται στην προσωρινή οικειοποίηση του χώρου της υπό ανέγερσης οικοδομής από εμάς και από άλλους προσκεκλημένους ή τυχαίους περαστικούς. Κατά την παραμονή μας στον διώροφο σκελετό προετοιμάσαμε ορισμένα συμβάντα που ενεργοποίησαν την προσωρινή ενδιάμεση κατάσταση του κτιρίου και της γύρω περιοχής, και επισήμαναν τη συνένωση διαφορετικών προσλήψεων του χρόνου. Τα ίδια αυτά συμβάντα αποτέλεσαν επίσης ένα είδος νέας, κατασκευασμένης, ρευστής μνήμης που εναποτέθηκε στον άδειο σκελετό της οικοδομής.

Έγιναν προβολές βίντεο και ηχητικές εγκαταστάσεις σε συγκεκριμένα σημεία, με υλικό που καταγράψαμε κατά τις εργασίες ανάπλασης την ημέρα, ανάδειξη ευρημάτων του χώρου (κείμενα, αντικείμενα, ίχνη δραστηριότητας στο χώρο τη νύχτα), δημιουργία μικρότερων χώρων συζητήσεων στον όροφο, με μεταφορά και εγκατάσταση οικιακών επίπλων κ.α. Στον πάτο του «δοχείου» προβάλαμε λήψεις με τη ρίψη μπετόν, ενέργεια που παραπέμπει στην πραγματικότητα των εργασιών ανάπλασης και στην περάτωσή τους. Στην επιφάνεια της μεσοτοιχίας εντοπίσαμε θραύσματα του λουτρού που προϋπήρχε, τα οποία τονίσαμε μέσω μιας ηχητικής εγκατάστασης με ήχους αντιπροσωπευτικούς της λειτουργίας αυτής. Στην επιφάνεια του οδοστρώματος, μπροστά από το γιαπί, έγινε μια δεύτερη προβολή video. Προβλήθηκαν εικόνες από τις εργασίες ανάπλασης που εκτελούνταν τις τελευταίες μέρες κατά μήκος της οδού. Στο χώρο παρατηρεί κανείς δύο συνθήκες: την ραγδαία μεταβολή του περιβάλλοντος χώρου (δρόμος κλειστός, χάσματα στο έδαφος, γκρέμισμα, ρήψη μπετόν) κατά τη διάρκεια της εργασιών την ημέρα, και ένα είδος αποκατάστασης της κανονικής λειτουργίας της οδού τη νύχτα (κίνηση αυτοκινήτων - ο δρόμος ανοίγει κάθε βράδυ μετά το πέρας τον εργασιών). Με την προβολή των εργασιών τις ημέρας κατά τη διάρκεια της εγκατάστασης (νύχτα) όταν ο δρόμος λειτουργεί κανονικά, οι δύο συνθήκες αλληλεπιδρούν σχηματίζοντας μια ενδιάμεση εικόνα στα μάτια των περαστικών.

Action on Agiou Georgiou Street
Agiou Georgiou Street (officially 25^th March Street) was part of the original Voulgari street plan for Patras (drafted in 1829 and implemented in the mid-19^th century), as a main arterial road linking the old and the new city. In the initial plan, the area above the road was to be kept empty, in order not to block the view to the castle. Over the years, small houses were built – outside the city plan – by low income groups (poor families and immigrants).

In 2000, the first reconstruction phase began. The need to alleviate downtown traffic led to the street being widened. The houses built along the street’s limits were torn down, revealing their interiors. Single-family homes stood in ruins, with papered walls, bathrooms and cupboards lined up in public view. The second reconstruction phase took place in 2006 and included the further widening of the road, the creation of a concrete retaining wall and the “sanitization” of the area. The Municipality of Patras ignored the particular conditions of the area, and especially the significance of the social memory of the city’s buildings/fragments. These did not represent a recognized historical value – being neither Roman nor ancient Greek – but were simply – as houses built in the early 20^th century – evidence of a recent daily life.

One can clearly see here the conflict between daily collective memory and the political memory implemented by the authorities. The relics of the past that are not considered of historical value are exiled from real space and survive only in people’s imagination. We cannot reconstruct or revive the past, and neither do we want to. We merely wish to draw attention to the passage of time and the tendency of public authorities to exterminate, to disinfect, to sanitize, to homogenize. Our intervention in the part of the street being remodeled, attempts to identify and intensify the intermediate condition of the space during its transformation, while at the same time touching upon issues concerning the representation and management of memory and forgetfulness.

Action

Our action was performed on the evening of Wednesday 13 September 2006 in a two-story building under construction on Agiou Georgiou Street, on the traces of an older edifice. Remodeling works are being carried out on the street outside the building. In its interior, in its perpendicular mass, the building contains a void that abuts the party wall and bears obvious marks of the previous building. We viewed this void as a kind of “timeless vessel,” i.e. a space in which the past, the present and the future could be read in the same instant.

The action lies in the temporary appropriation of the space of the building under construction by us and other guests or random passersby. During our stay in the two-story skeleton we prepared certain events that activated the temporary, intermediate condition of the building and the surrounding area, and underscoring the joining together of different perceptions of time. These same events also constituted a kind of new, constructed, fluid memory that was placed in the empty skeleton of the building.

We held video screenings and set up sound installations in particular places, using the material we had recorded during the reconstruction works going on during the day; we presented finds related to the space (texts, objects, traces of activity in the space during the night); we created smaller discussion areas on the top floor by moving and installing household furniture, etc. At the bottom of the “vessel” we projected images of wet concrete being poured, an act that brought to mind the reality of the reconstruction works and their completion. On the surface of the party wall we located fragments of the old bathroom, which we underscored with the use of sounds typical of bathroom functions. On the surface of the street outside the construction site, a second video screening was held, consisting of scenes from the reconstruction works that had been taking place along the street in recent days. One observes two situations in this space: a) the rapid change of the place (the street is closed, the asphalt is dug up, things are demolished and cement is poured) during the daytime reconstruction works, and b) a kind of return to the normal function of the street at night (regular car traffic – the road opens every evening after the construction stops). By screening the daytime works as part of the installation (at night), when the street is functioning normally, these two situations interact, creating an intermediate image in the eyes of passersby.

Υπο-γραφές και Απο-στάσεις / Signatures and Distances

2007-11-02T21:06:00.000+02:00

Υπο-γραφές και Απο-στάσεις
ΜΑΡΙΝΑ ΜΠΙΖΑ, ΕΛΕΝΗ ΛΟΓΟΘΕΤΗ

ΔΙΑΛΟΓΙΚΑ ΜΕΣΑ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ, ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ / ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ, ΑΡΧΕΙΟ, ΜΕΣΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ

Signatures and Distances
MARINA BIZA, ELENI LOGOTHETI

DIALOGICAL, PARTICIPATION, INSTALLATION / CONSTRUCTION, ARCHIVE, PUBLISHING

Δύο χαρακτηριστικοί δημόσιοι χώροι κίνησης στο κέντρο της Πάτρας, συνδιαλέγονται σ’ αυτό το έργο: οι σκάλες της οδού Γεροκωστοπούλου και οι σκάλες της οδού Πατρέως, με την ίδια αρχιτεκτονική δομή αλλά παράλληλα μετατοπισμένες κατά ένα οικοδομικό τετράγωνο. Και οι δύο, κατά τη διάρκεια της ημέρας, λειτουργούν κυρίως ως πέρασμα ανάμεσα στην πάνω και στην κάτω πόλη. Τις βραδυνές ώρες, οι σκάλες της Γεροκωστοπούλου αποτελούν ίσως το πιο πολυσύχναστο σημείο συνάντησης νέων στην πόλη, γειτνιάζοντας με καφετέριες και μπάρ. Από τις έντεκα και μετά μετατρέπονται σ’ έναν ζωντανό οργανισμό, που προσφέρεται για συζητήσεις και νέες γνωριμίες. Αντίθετα, οι σκάλες της Πατρέως έχουν ένα χαρακτήρα που προσφέρεται για απομόνωση: στο χώρο αυτό, διαβάζει κανείς χαραγμένα στις επιφάνειές του σκέψεις και μηνύματα γραμμένα από ανθρώπους που καθώς περνούν από εκεί δημιουργούν ένα σύστημα προσωπικών υπογραφών.

Μια πρώτη ενέργεια ήταν να συλλέξουμε, με όσο το δυνατόν πιο αυθόρμητο τρόπο, σκέψεις ή εικόνες που περνούσαν από το νου των παρευρισκομένων στη σκάλα της Γεροκωστοπούλου κατά τη διάρκεια της βραδυνής τους εξόδου, αλλά παρέμεναν για διάφορους λόγους ασήμαντες, κρυφές ή μη-εκφρασμένες. Φτιάξαμε και μοιράσαμε μικρά σημειωματάρια διαστάσεων 10,4 x 15 cm με οδηγίες που σκοπό είχαν να εντείνουν τον τόπο και τον χρόνο ως τα μόνα στοιχεία που πιθανά συνδέουν όλες τις σκέψεις και τις γραφές μαζί. Αυτό που θέλαμε να δούμε είναι πώς ο ίδιος ο χώρος μπορεί να επιδρά στις σκέψεις ή εικόνες που γεννιούνται από τους ανθρώπους που συχνάζουν εκεί. Ζητήσαμε μια σύντομη περιγραφή μιας νοητικής εικόνας ή αντικειμένου και πως αυτές συσχετίζονται με συγκεκριμένα στοιχεία του περιβάλλοντος. Στη συνέχεια δημοσιεύσαμε το υλικό που συλλέχθηκε σ’ ένα ιστολόγιο που δημιουργήσαμε στο ίντερνετ [imeminima], με σκοπό τη συνέχιση, ανανέωση και διάδραση των γραφών αυτών σ’ έναν άυλο τόπο. Το νέο υλικό αναπαράχθηκε σε σελίδες (διατηρώντας τον γραφικό χαρακτήρα) και επικολλήθηκε στις σκάλες της Πατρέως. Τα νεοφερμένα ίχνη συνεχίζουν το σύστημα των υπογραφών που υπάρχουν ήδη στον τόπο, συσχετίζοντας με νέο τρόπο τους δύο χώρους και τα ίχνη των ανθρώπινων σκέψεων και δραστηριοτήτων σ’ αυτούς.

Two typical public spaces in downtown Patras – both used by pedestrians – converse with each other in this work: the Gerokostopoulou Street steps and the Patreos Street steps, both sharing the same architecture and separated by one city block. During the day, both these places function mainly as a thoroughfare between the upper and the lower city. In the evening hours, the Gerokostopoulou steps are the most frequented meeting point for the city’s youth, flanked as they are by cafeterias and bars. After eleven at night, the steps are transformed into a living organism, an ideal place for chatting and meeting new people. On the contrary, the Patreos steps are a place fitted more to seclusion: here one can read thoughts and messages carved into the stone by passersby, resulting in a system of personal signatures.

Our first action was to collect – as spontaneously as possible – thoughts and images that went through the minds of people standing on the Gerokostopoulou steps during their evening outing, but which, for whatever reason, remained unnoteworthy, hidden or unexpressed. We made and handed out little notebooks measuring 10,4x15cm with instructions that aimed at intensifying place and time as the only elements that may connect all thoughts and writings together. What we wanted to see was how the place itself can affect the thoughts or images that occur to the people that frequent it. We asked for the brief description of a mental image or an object and how they are related to specific elements in the surrounding environment. We then published the collected material on a website we created on the Internet [imeminima], the aim being for these writings to be continued, renewed and interacted with in an immaterial place. The new material was reproduced on sheets of paper (preserving each person’s handwriting) and was pasted on the Patreos steps. The newly arrived traces carry on the system of signatures that already exists there, interrelating in a new way the two places and the traces of people’s thoughts and activities imprinted on them.

Το πανί / The cloth

2007-11-02T21:01:00.000+02:00

Το πανί
ΈΦΗ ΨΙΑΧΟΥΛΙΑ

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ / ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

The cloth
EFFIE PSIACHOULIA

INSTALLATION / CONSTRUCTION

Το τμήμα της οδού που με ενδιαφέρει είναι σε μεγάλη κλίση και αποτελείται από πεζόδρομο και σκάλες που οδηγούν προς την άνω πόλη και το κάστρο, και συνδέουν αυτές τις περιοχές με την κεντρική πλατεία της Πάτρας, την πλατεία Γεωργίου.

Ξεκινώντας λοιπόν κανείς από την κορυφή της σκάλας, βυθίζεται στην πόλη μέσω ενός καλά ορατού περάσματος – άξονα και με σαφή κατεύθυνση προς τη θάλασσα. Εκατέρωθεν της σκάλας υπάρχουν διάφορα μπάρ και καφετέριες όπου και συγκεντρώνεται πλήθος ανθρώπων. Ο χώρος αποτελεί βασικό πέρασμα για τους πολίτες της Πάτρας. Τα τελευταία χρόνια οι σκάλες της Γεροκωστοπούλου έχουν γίνει “στέκι” για τους νέους της πόλης και από πέρασμα έχουν μετατραπεί σε χώρο στάσης, αφού καταλαμβάνονται από καθισμένους κι όρθιους ανθρώπους για πολλές ώρες, από αργά το απόγευμα μέχρι αργά το βράδυ. Έχει μεταφερθεί κατά κάποιο τρόπο ο χώρος διασκέδασης από τα γύρω μπάρ στην υπαίθρια σκάλα.

Σε αυτόν τον τόπο, τον καταγεγραμμένο στη μνήμη ως ενιαίο και δεδομένο, επέλεξα να παρέμβω προσωρινά. Τοποθέτησα ένα μαλακό όριο, ένα πανί, που διατρέχει σε μία τεθλασμένη πορεία όλο το μήκος της σκάλας, ορίζοντας νέους χώρους, κλείνοντας περάσματα και ανοίγοντας νέα. Το πανί σε κάποια τμήματα περιέκλειε τη σκάλα, δημιουργώντας ‘δωμάτια’ και διέθετε σχισμές, μέσω των οποίων γινόταν η πρόσβαση από τον ένα χώρο στον επόμενο. Κατά την κατάβαση στη σκάλα, σε κάθε ‘δωμάτιο’ κυριαρχούσε το αίσθημα βύθισης στην πόλη, αφού διαμέσου των σχισμών είχαμε άνοιγμα στη θέα και αμέσως μετά κάθοδο, απέναντι σε ένα ακόμη πέτασμα. Ο υπάρχων δημόσιος φωτισμός της σκάλας δημιουργούσε πάνω στο πανί ένα παιχνίδι σκιών που ενέτεινε την περιέργεια και προσμονή για την αποκάλυψη των δωματίων διαδοχικά, αλλά και μετέτρεπε το κάθε δωμάτιο σε μικρό αμφιθέατρο με παράσταση σκιών.

Το πανί έμεινε για αρκετές ώρες στο χώρο, με τους ανθρώπους να προσαρμόζονται στο νέο χωρικό δεδομένο, στην αρχή σαν παιχνίδι. Τέλος, το ένα μετά το άλλο, τα πάνινα πετάσματα καταρρίφθηκαν από τον κόσμο, για να αποκαλύψουν τη συνέχεια του χώρου και να συνδέσουν, οπτικά τουλάχιστον, όσους είχαν παραμείνει εκεί μέχρι αργά το βράδυ.

The part of the street that interests me is on a sharp incline and consists of a pedestrian way and stairs that lead up to the upper city and the castle and connect these areas to Patras’s main square, Georgiou Square.

Starting out, therefore, at the top of the steps, one is immersed in the city through a clearly visible thoroughfare/axis, its direction straight towards the sea. On either side of the steps there are crowded bars and cafeterias. The space constitutes a main thoroughfare for the citizens of Patras. In recent years, the steps of Gerokostopoulou Street have become a hangout for the city’s youth and have been transformed from a thoroughfare into a meeting place, since they are occupied for many hours by people sitting and standing, from late afternoon until late at night. In a way, the recreation offered in the surrounding bars has shifted to the open-air steps.

It is in this place – recorded in the collective memory as a unified, given place – that I chose to intervene temporarily. I placed a soft limit – a piece of cloth – which zig-zagged through the entire length of the steps, defining new spaces, closing thoroughfares and opening new ones. The cloth enclosed the steps at certain points, creating ‘rooms,’ while it was also slit in places, allowing access from one space to the next. When descending the steps and entering each ‘room’, one was overcome by a feeling of being immersed in the city, since the slits in the cloth gave access to the view. Descending further, one was faced with yet another curtain. The existing public lighting of the steps created a play of shadows on the cloth; this intensified one’s curiosity and anticipation of the series of rooms to be revealed, while also transforming each ‘room’ into a small amphitheater showing a shadow play.

The cloth remained in the space for several hours, with people adapting to the new spatial given. At first it was like a game. In the end, one after the other, the cloth curtains were torn down by the people, revealing the continuity of the space and linking, at least visually, the people who had stayed there late into the night.

Διά–λογος χώρων / Dia-logue between Spaces

2007-11-02T21:00:00.000+02:00

Διά–λογος χώρων
ΜΑΡΙΑΛΕΝΑ ΚΑΣΙΜΙΔΗ, ΝΙΛΕΤΑ ΚΟΤΣΙΚΟΥ, ΜΑΡΙΡΕΝΑ ΡΕΣΤΑ

ΔΙΑΛΟΓΙΚΑ ΜΕΣΑ, ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ, ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ / ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

Dia-logue between Spaces
MARIALENA KASSIMIDI, NILETA KOTSIKOU, MARIRENA RESTA

DIALOGICAL, NARRATIVE, PARTICIPATION, INSTALLATION / CONSTRUCTION

- Δεν μιλάω για τους φοιτητές τους ίδιους, αλλά για τα μέρη που συχνάζουν αυτοί. Δηλαδή,

στη Γεροκωστοπούλου για παράδειγμα...

- Α, δεν πάμε εμείς εκεί. Δεν πάμε. Αγίου Νικολάου... δεν πάμε.

- Παλιότερα... στα είκοσί σας, για παράδειγμα, σε ποιές περιοχές πηγαίνατε;

- Στη θάλασσα... στο δασύλλιο.

- Κατεβαίναμε κάτω κάτω στην Αγίου Νικολάου, στο μόλο. Είχε και παγκάκια.

- Ο Άγιος Αντρέας. Εκεί πηγαίναμε.

- Και εδώ στην πλατεία. Είχε παλιά σινεμά.

- Το Ζενίθ.

- Εκεί ήταν τα σινεμά... να... ένας, δυο, τρεις.

- Και τώρα όλα αυτά δεν υπάρχουν?

- Αμέ, γίνανε πολυκατοικίες.

- Η Λούφα και η Λαύρα ήταν εκεί. Αυτά τα δύο σινεμά.

(απόσπασμα συνέντευξης)

Αρχικά μας απασχόλησαν τα νοητά όρια που υπάρχουν μέσα σε μια πόλη, φυλετικά, κοινωνικά, ηλικιακά, κ.λπ. Επικεντρωθήκαμε στους δημόσιους χώρους μιας πόλης, οι οποίοι περιβάλλονται από κάποια νοητά όρια, εξαιτίας της ηλικιακής ομάδας των χρηστών τους. Η δράση μας είχε ως στόχο να αποτυπωθούν οι εντυπώσεις, οι σκέψεις καθώς και ο τρόπος που βιώνεται ο αστικός δημόσιος χώρος τόσο από τους φοιτητές, όσο και από τους ηλικιωμένους.

Ξεκινήσαμε μια σειρά συναντήσεων και συνομιλιών στους δημόσιους χώρους συνεύρεσης των δύο αυτών κοινωνικών ομάδων, στην πλατεία των Ψηλών Αλωνιών και στις σκάλες της Γεροκωστοπούλου. Τα σκαλιά της Γεροκωστοπούλου στην Πάτρα, ιδίως τους καλοκαιρινούς μήνες, αποκαλύπτουν ένα παράδειγμα πλήρους οικειοποίησης ενός χώρου κίνησης και μετατροπής του σε χώρο στάσης και κοινωνικής συνεύρεσης. Ακόμα, στην Πάτρα, όπως και σε κάθε άλλη ελληνική πόλη, παρατηρεί κανείς το φαινόμενο της συνάθροισης συνταξιούχων σε πλατείες και ανοιχτούς χώρους της γειτονιάς. Τα Ψηλαλώνια «είναι ο κήπος μου» μας είπε μια ηλικιωμένη κυρία.

Η δράση μας περιλάμβανε μια διαδικασία προσωπικών επαφών, συζητήσεων και καταγραφών καθώς και μια διπλή ηχητική εγκατάσταση. Οι συζητήσεις εστιάστηκαν στον τρόπο που οι ηλικιωμένοι αντιλαμβάνονται τον δημόσιο χώρο και το φυσικό περιβάλλον, τόσο σήμερα όσο και στα νεανικά τους χρόνια. Κάθε απόγευμα κάθονταν στα ίδια παγκάκια οι ίδιοι άνθρωποι και ξεκινούσαν τη συζήτηση. Άλλοι λόγω κινητικών προβλημάτων και άλλοι εξαιτίας οικονομικών δυσκολιών για την κατανάλωση στα γύρω καφενεία, επέλεγαν καιρό τώρα να μαζεύονται στην πλατεία, με συντροφιά ανθρώπους της ηλικίας τους. Αντίστοιχα, στα σκαλάκια της Γεροκωστοπούλου, εκεί που νέοι άνθρωποι μαζεύονται κάθε βράδυ μέχρι αργά, μιλήσαμε με φοιτητές της ηλικίας μας και θέσαμε ανάλογα ζητήματα ηλικιακής οριοθέτησης του δημόσιου χώρου.

Η διπλή ακουστική εγκατάσταση, όπου ακούγονταν οι συνομιλίες που καταγράψαμε, ήταν το τελικό σενάριο της δράσης. Στα Ψηλαλώνια «προβάλαμε» ηχητικά τις συνομιλίες της Γεροκωστοπούλου, ενώ στα «σκαλάκια» της Γεροκωστοπούλου έγινε το αντίστροφο. Θελήσαμε με αυτόν τον τρόπο να δημιουργήσουμε στους δύο τόπους έρευνας δύο επιπλέον νοητικούς χώρους, μέσω των οποίων θα συσχετίζονταν και θα συμμετείχαν εκ νέου, με διαφορετικό τρόπο, οι δύο ομάδες. Η δραση μας βασίστηκε πάνω απ’ ολα στον ήχο, τον λόγο, τον διάλογο.

“I’m not talking about the students themselves, but about the places where they hang out, i.e. Gerokostopoulou street, for example...”

“Oh, we don’t go there. We don’t. Agiou Nikolaou Street... We don’t go there.”

“In the old days... in your twenties, let’s say, where did you used to go?”

“To the sea... To the park.”

“We’d go all the way down Agiou Nikolaou Street, to the pier. There were benches there.” “Agios Andreas. That’s where we went.”

“And here, to the square. There used to be a cinema here.”

“The Zenith.”

“That’s where it used to be... there... one, two, three.”

“And none of that exists anymore?”

“All turned into apartment blocks.”

“The Loufa and the Lavra were over there. The two cinemas.”

(interview excerpt)

At first we addressed the conceptual boundaries that exist within a city in terms of gender, society, age, etc. We focused on the public spaces of a city which are surrounded by certain imaginary boundaries because of the age group to which their users belong. Our action aimed at capturing the impressions, the thoughts and the way that urban public space is experienced by university students as well as by the elderly.

We began with a series of meetings and discussions in the public spaces where these two age-groups gather: the square at Psila Alonia and the Gerokostopoulou Street steps. The Gerokostopoulou steps in Patras, especially during the summer months, reveal a case of total appropriation of a thoroughfare and its transformation into a place where people stop and intermingle. Moreover, in Patras, as in every other Greek city, one observes the phenomenon of pensioners gathering together in squares and neighborhood open spaces. Psilalonia “is my garden,” as an elderly lady told us.

Our action included a process of personal contacts, discussions and documentations, as well as a double sound installation. Conversation focused on the way in which the elderly perceive public space and the natural environment, nowadays as well as in their youth. Every afternoon, the same people sat on the same benches and began talking. Either because they had trouble getting around or because they couldn’t afford the prices at the local cafés, many elderly had chosen to gather in the square and spend time with people their own age. In the same way, on the Gerokostopoulou steps, where young people gather every evening until late, we talked with our peers and posed similar questions regarding the age-related boundaries of public space.

The double sound installation, playing the conversations we had recorded, was the action’s final scenario. In Psilalonia, we made a sound “projection” of the conversations recorded at Gerokostopoulou; the reverse took place on the Gerokostopoulou steps. In this way, we tried to create in both research locations two additional imaginary spaces, through which the groups would interrelate and participate in a new way. Our action was based above all on sound, speech and dialogu

ego-burn

2007-11-02T20:58:00.003+02:00

ego-burn
ΈΛΛΗ ΒΑΣΣΑΛΟΥ

ΠΕΡΦΟΡΜΑΝΣ, ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ / ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ, ΒΙΝΤΕΟ

ego-burn
ELLI VASSALOU

PERFORMANCE, INSTALLATION / CONSTRUCTION, VIDEO

Σάββατο, 14 Μαΐου 2005, 8:00 π.μ.

Κοιμάμαι στο κρεβάτι μου, ξαφνικά ξυπνάω από φωνές. Το σπίτι μου έχει τυλιχτεί στις φλόγες. Φεύγω, χωρίς να πάρω τίποτα μαζί μου, για να καλέσω βοήθεια. Γυρίζω ξανά στο σπίτι αφού η φωτιά έχει σβήσει και έχει κάψει όλα μου τα πράγματα. Συνδέουμε τον εαυτό μας με τα υλικά αγαθά που κατέχουμε. Ορίζουμε το ποιοί είμαστε μέσα από αυτά και νομίζουμε πως αν χαθούν αυτά θα χαθούμε και εμείς. Τι γίνεται όμως όταν όλα αυτά καταστραφούν; Σκοπός μου είναι να δείξω την πορεία της συνείδησης από την άρνηση της αποδοχής του γεγονότος, μέχρι την συμφιλίωση με τη φωτιά. Η καταστροφή είναι κάτι παραπάνω από μια αλλαγή, είναι μια αναγέννηση. Θέλησα να μεταφέρω αυτή την προσωπική μου εμπειρία από το κλειστό – ιδιωτικό – οικιακό περιβάλλον, στον ανοιχτό – δημόσιο χώρο.

Το κενό οικόπεδο

Η τοποθεσία της παρέμβασης είναι ένα περιφραγμένο με συρματόπλεγμα, κενό οικόπεδο σε περιοχή κατοικίας απέναντι από την πλατεία Γεωργίου, στο κέντρο της Πάτρας. Η περιοχή έχει πληγεί δύο φορές από πυρκαγιά μέσα σε ένα χρόνο. Διάλεξα τη συγκεκριμένη περιοχή, όχι για να αναβιώσω την εμπειρία της φωτιάς, αλλά για να μετονομάσω, μέσω της δικής μου δράσης, την καταστροφική, ξαφνική και οριστική αλλαγή σε ευκαιρία ανανέωσης, επαναπροσδιορισμού του εαυτού και του χώρου.

Εναλλαγές νοήματος

Όταν η ανθρώπινη δραστηριότητα και τα υλικά ίχνη της εκλείψουν από τον χώρο, αυτός χάνει το χαρακτήρα του, μπορεί πλέον να χρησιμοποιηθεί από οποιονδήποτε για οτιδήποτε. Είναι απρόσωπος. Ένα τέτοιο αποτύπωμα είναι το κενό οικόπεδο στα σκαλάκια της οδού Πατρέως. Ένα τέτοιο αποτύπωμα είναι το καμμένο διαμέρισμα στα Ψηλά Αλώνια. Αυτά τα αποτυπώματα χωρίς νόημα μπορούν να εναλλάσσονται μεταξύ τους, φιλοξενώντας κάθε φορά την ταυτότητα (νόημα) που τους προσδίδουμε.

Περφόρμανς

Η δράση είχε διάρκεια μιας ώρας. Κινήθηκα μέσα στο οικόπεδο, παράλληλα με τις κινήσεις του εαυτού μου, όπως τις κατέγραψα με βίντεο μέσα στον πραγματικό χώρο της πυρκαγιάς και τις πρόβαλα στο χώρο. Θεώρησα την περφόρμανς αναγκαία, γιατί είναι πιο επικοινωνιακή και πιο έντονη. Το συρματόπλεγμα που περιέκλειε το αποτύπωμα του χώρου και διαχώριζε σαφώς τους θεατές από τον χώρο αναπαράστασης έδινε πολύ πιο έντονα το αίσθημα εγκλωβισμού που ήθελα να δημιουργήσω.

Saturday, 14 May 2005, 8:00 am

I’m asleep in my bed, suddenly I awaken to shouting. My house has been engulfed in flames. I leave, without taking anything with me, in order to call for help. I go back to the house after the fire has been put out and has burned all my stuff. We bind ourselves to our material belongings. We define who we are through them and we think that if they are lost then we too are lost. But what happens when all these things are destroyed? My purpose is to show the stages our consciousness goes through, from denial to reconciliation with the fire. Destruction is something more than a change; it is a rebirth. I tried to transfer this personal experience of mine from its closed – private – household environment, out into open – public space.

The empty lot

The location of the intervention is an empty lot, surrounded by a chain link fence, in a residential area across from Georgiou Square in downtown Patras. There have been two fires in the area in the period of one year. I chose this particular area not in order to relive the experience of the fire, but in order to rename, through my own action, the destructive, sudden and permanent change into an opportunity for renewal, for the redefining of the self and the place.

Alternations of meaning

When human activity and its material traces cease to exist in space, then this space loses its character and can be used by anyone for anything. It is faceless. One such imprint is the empty lot at the steps of Patreos Street. One such imprint is the burned apartment in Psila Alonia. These meaningless imprints can alternate among themselves, each time accomodating the identity (meaning) that we attribute to them.

Performance

The action lasted one hour. I moved inside the lot, in parallel to my own movements as I had filmed them on video inside the actual space of the fire and projected them in the space. I considered the performance necessary because it is more communicative and more intense. The chain link fence that enclosed the imprint of the space and clearly separated the viewers from the area of representation evoked much more vividly the sense of being restrained that I wanted to create.

Βαλίτσα / Suitcase

2007-11-02T20:50:00.000+02:00

Βαλίτσα
ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗ

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΜΕΣΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ, ΑΡΧΕΙΟ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ [υλοποιήθηκε εν μέρει]

Suitcase
THEODORA ALEXANDRI

NARRATIVE, PUBLISHING, ARCHIVE, PARTICIPATION [partly realized]

Νέοι απ’ όλα τα μέρη της Ελλάδας συγκεντρώνονται κάθε χρόνο στην Πάτρα για να σπουδάσουν. Με την ιδιότητα του φοιτητή πλέον, η Πάτρα τους υποδέχεται και αποτελεί το συνδετικό τους στοιχείο. Καθημερινά, οι φοιτητές παίρνουν το λεωφορείο Νο 6 προκειμένου να μεταβούν από το κέντρο της Πάτρας στην Πανεπιστημιούπολη. Έτσι, αν η πόλη είναι ένας πρώτος γενικός χώρος συνύπαρξης ανθρώπων με διαφορετική καταγωγή και κοινή δραστηριότητα, στη συνέχεια, οι διεσπαρμένοι στα διάφορα σημεία της πόλης φοιτητές, βρίσκονται μαζί στο λεωφορείο, το οποίο αποτελεί έναν δεύτερο, πιο οικείο χώρο συνύπαρξης. Και αν η παρουσία τους στο λεωφορείο μαρτυρά την κοινή τους φοιτητική ιδιότητα, τίποτα δεν αποκαλύπτει τις διαφορετικές εμπειρίες που έχουν χαραχτεί στην μνήμη τους από τον τόπο απ’ όπου προέρχονται.

Η αφίσα που υπάρχει σε κάθε στάση της διαδρομής προτρέπει τους φοιτητές να συλλέξουν και να στείλουν σε μια ηλεκτρονική διεύθυνση (valitsa_6@hotmail.com) τις διαφορετικές αυτές εμπειρίες: Τι είναι αυτό που θα έβαζε κανείς στη βαλίτσα του εάν θα έφευγε από την πόλη του για να ζήσει πλέον στην Πάτρα; Το αρχείο αποτελείται από κείμενα, εικόνες ή ήχους που περιγράφουν τα αντικείμενα της βαλίτσας. Το υλικό του αρχείου μεταφέρεται και εκτίθεται στην οροφή του λεωφορείου Νο 6. Έτσι γίνονται δημόσιες, με τη μορφή λόγου και εικόνας, όλες εκείνες οι διαφορετικές αφηγήσεις που κάθε επιβάτης «μεταφέρει». Εκτίθενται θραύσματα διαφορετικών εμπειριών που έχουν χαραχτεί στην μνήμη του κάθε φοιτητή, που αυτά με την σειρά τους προδίδουν θραύσματα διαφορετικών ταυτοτήτων. Κατά την εικοσάλεπτη διαδρομή του λεωφορείου μπορεί κανείς να αναγνωρίσει τα δικά του αντικείμενα, να τα συσχετίσει με εκείνα των άλλων, ή το σημαντικότερο, με αφορμή μια εικόνα, ή ένα κείμενο να αρχίσει να αφηγείται την προσωπική ιστορία που το συνοδεύει. Η ανταλλαγή ιστοριών δίνει στους επιβάτες ενεργό ρόλο και έτσι από θεατές ενός έργου, γίνονται μέρος του.

Young people from all over Greece come to Patras each year to study. As university students, they are welcomed by the city which is now their common link. Every day, students take the Number 6 bus to go from the University Campus to downtown Patras. Thus, if the city can be said to be an initial general space for the co-existence of people of different origins and common activities, the Number 6 bus, in which students scattered all over the city gather together, constitutes a second, more familiar space for co-existence. And though their presence on the bus attests to their common identity as students, nothing reveals the diverse experiences that have been imprinted on their memory in their places of origin.

The poster put up at each stop of the bus’s itinerary urges students to gather these different experiences and send them to an e-mail address (valitsa_6@hotmail.com): What would you put in your suitcase if you were to leave your city to live in Patras? The archive consists of texts, images οr sounds that describe the contents of the suitcase. The material of the archive is transferred and exhibited on the roof of bus Number 6. Thus, all the different narratives “carried” by each passenger become public, in the form of words and images. On exhibit are fragments of different experiences that have been imprinted on each student’s memory which in turn betray fragments of different identities. During the 20-minute bus ride one can recognize one’s own objects, relate them to those of others, or, more importantly, stimulated by an image or a text, one can begin to narrate the personal story that accompanies it. This exchange of stories gives the passengers an active role, and thus from mere viewers of a work they become a part of it.

TΡΑΝΣΤΕΚΟΜ / TRANSTEKOM

2007-11-02T20:47:00.000+02:00

TΡΑΝΣΤΕΚΟΜ
ΤΑΣΟΣ ΓΚΟΒΑΤΣΟΣ, ΈΛΕΝΑ ΚΑΠΟΜΠΑΣΟΠΟΥΛΟΥ

ΨΥΧΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΔΙΑΛΟΓΙΚΑ ΜΕΣΑ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ

TRANSTEKOM
TASSOS GOVATSOS, ELENA KAPOBASSOPOULOU

PSYCHOGEOGRAPHY, DIALOGICAL, PARTICIPATION, COLLECTIVE ACTION

Το εργοστάσιο ζυθοποιίας «ΤΡΑΝΣΤΕΚΟΜ» βρίσκεται στην περιοχή της Αγυιάς και σύμφωνα με τα στοιχεία που βρέθηκαν είναι εγκαταλειμμένο από το 1974. Αποτέλεσε τον τόπο της παρέμβασής μας λειτουργώντας ως μοχλός εξερεύνησης αποκλεισμένων τόπων. Μπήκαμε στο χώρο, τον εξερευνήσαμε και επικεντρωθήκαμε στον χαρακτήρα και την ταυτότητά του (αν είναι δημόσιος ή ιδιωτικός, σε ποιον ανήκει, αν και πώς θα αξιοποιηθεί κ.λπ.) Αρχίσαμε επίσης να αναρωτιόμαστε αν οι κάτοικοι της γύρω περιοχής έχουν την περιέργεια να μάθουν τι βρίσκεται μέσα σ’ αυτό το χώρο. Στη συνέχεια δημιουργήσαμε μια κατασκευή είσοδου προς το χώρο, διευκολύνοντας την πρόσβαση σε ομάδες «αστικών περιηγητών».

Η επίσκεψη της πρώτης ομάδας έγινε το Σάββατο 18 Ιουνίου 2005 στις 17:00. Μια κατασκευή από σκαλωσιές, η οποία στηρίχθηκε στον εξωτερικό τοίχο του εργοστασίου επέτρεψε στην προσκεκλημένη ομάδα να περιηγηθεί στο χώρο. Ζητήσαμε από τον καθένα να βρει ένα αντικείμενο, να το μεταφέρει εκτός του εργοστασίου και να το εναποθέσει σε ένα ξύλινο τελάρο που εγκαταστήσαμε κοντά στη σκάλα. Στη συνέχεια έγινε συζήτηση για την εμπειρία της περιήγησης στο χώρο, για τα μηχανήματα, για τη δυσκολία πρόσβασης. Τα αντικείμενα είχαν επιλεγεί με προσωπικά κριτήρια. Οι περισσότεροι θέλησαν να τα κρατήσουν, ως μια μορφή ιδιοποίησης της μνήμης του χώρου.

The “TRANSTEKOM” brewery is located in Agiá and, according to data we found, it has been deserted since 1974. The brewery was the location for our action and acted as a case study for the exploration of restricted places. We entered the space, explored it and focused on its character and identity (whether it is public or private, to whom it belongs, whether and in what way it can be developed, etc.). We also began wondering whether the local residents were curious to see what was inside this space. Next, we constructed an entrance to the space, providing access to groups of “urban travelers”.

The visit of the first group took place on Saturday 18 June 2005 at 17:00. A scaffolding-like structure propped up against the brewery’s outer wall enabled the visiting group to walk around the space. We asked each visitor to find an object, carry it out of the brewery and put it on a wooden crate which we placed near the stairs. This was followed by a discussion of the experience of walking around the space, the machinery, and the difficult access. The objects were selected based on personal criteria. Most people wanted to keep them as a form of appropriation of the memory of the space.

Κέντρο ασκητισμού σε σύμπλεγμα βραχονησίδων στο Αιγαίο / Asceticism center in a complex of rocky islands in the Aegean*

2007-11-02T20:44:00.000+02:00

Κέντρο ασκητισμού σε σύμπλεγμα βραχονησίδων στο Αιγαίο*
ΤΑΣΟΣ ΓΚΟΒΑΤΣΟΣ, ΈΛΕΝΑ ΚΑΠΟΜΠΑΣΟΠΟΥΛΟΥ

[ΠΡΟΤΑΣΗ]

Asceticism center in a complex of rocky islands in the Aegean*
TASSOS GOVATSOS, ELENA KAPOBASSOPOULOU

[PROPOSAL]

Ο άνθρωπος σήμερα κατακλύζεται και εξαρτάται από υλικά αγαθά. Κατά συνέπεια, η άρνηση των υλικών αγαθών θα μπορούσε να θεωρηθεί ένας ακραίος τρόπος ζωής. Ο ασκητισμός είναι ένα τέτοιο παράδειγμα. Από θρησκευτικής πλευράς, ο όρος αναφέρεται στην απομάκρυνση του ανθρώπου από την κοινωνία, με σκοπό την ενόραση του Θεού ή μιας άλλης πραγματικότητας. Μερικές θρησκείες θεωρούν την απόλαυση πηγή πόνου και αιτία έλλειψης ελευθερίας στον κόσμο.

Οι βραχονησίδες αποτελούν ακραίους χώρους, όχι μόνο γεωγραφικά, αλλά και πολιτικά, λόγω του μεγέθους τους, της μορφολογίας του εδάφους και της αποσύνδεσής τους από την ηπειρωτική χώρα. Σε τέτοια μέρη μπορούν να δημιουργηθούν ιδανικές συνθήκες απομόνωσης. Προτείνουμε το πρόγραμμά μας, ένα κέντρο ασκητισμού, σε ένα σύμπλεγμα βραχονησίδων στο Αιγαίο. Η κεντρική ιδέα σχεδιασμού είναι βασισμένη στην κατασκευή μιας πλατφόρμας, η οποία αγκαλιάζει κάθε βραχονησίδα δημιουργώντας ένα δημόσιο χώρο που συνδέει τους προσωπικούς χώρους κατοίκησης. Η πλατφόρμα δεν έχει μόνο λειτουργικό χαρακτήρα, αλλά και συμβολικό. Τα συνεχή οριζόντια επίπεδα δημιουργούν ένα χώρο μεταξύ γης και ουρανού, με μια κυριολεκτική αλλά και συμβολική έννοια. Κατά μήκος της πλατφόρμας, υπάρχουν ανοίγματα που οδηγούν στους προσωπικούς χώρους κατοίκησης. Αποτελούνται από ένα χώρο περισυλλογής και ένα χώρο ύπνου: ο χώρος κατοίκησης περιορίζεται στην όρθια στάση (για προσευχή) και την οριζόντια (για ύπνο). Η πιο βασική ανάγκη του ανθρώπου για νερό, επιλύεται με τη δημιουργία κλίσεων στην επιφάνεια της πλατφόρμας, η οποία συλλέγει και διανέμει τα όμβρια ύδατα. Η βλάστηση των βραχονησίδων, που αποτελείται κυρίως από το θυμάρι, δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες για την καλλιέργεια του μελιού.

* Βραβείο στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό φοιτητών του Διεθνούς Ινστιτούτου Αρχιτεκτόνων το 2005 “Extreme: Δημιουργώντας Χώρο σε Ακραίες και Ασυνήθιστες Συνθήκες”.

Σκοπός του διαγωνισμού είναι να παρέχει την ευκαιρία στους μελλοντικούς αρχιτέκτονες να επιδείξουν – ερχόμενοι αντιμέτωποι με δύσκολες συνθήκες – τις δημιουργικές τους ικανότητες, σχεδιάζοντας χώρους για διαφορετικές λειτουργίες επιλεγμένες από τους ίδιους σε τόπους που είναι ασυνήθιστοι ως προς τη γεωγραφική τους θέση, την τοπογραφία, την πανίδα, το κλίμα, καθώς και τις κοινωνικές και πολιτικές τους συνθήκες.

Today we are flooded by and dependent on material goods. Denying material goods would be considered an extreme way of life. Asceticism is such an example. From a religious point of view, the term refers to the distancing of man from society for the envisioning of God or some other reality. Certain religions consider desire to be a source of pain, suffering and a reason for the lack of freedom in the world.

Small rocky islands constitute extreme spaces, not only geographically, but also politically, due to their size, ground morphology and disconnection from the mainland. It is in such places that ideal conditions for isolation can be created. Our program is proposed at the site of a complex of rocky islands in the Aegean, where a centre of asceticism may be established. The design concept is based on the construction of a platform which embraces each rocky island, thus creating a public space which connects the personal dwelling spaces. The platform has not only a functional character, but also a symbolic one. The continuous horizontal levels determine a space between earth and sky, in both a literal and symbolic sense. Along the platform there are openings leading to the individual dwellings. They comprise a meditation and sleeping area: the dwelling space is reduced to an upright sitting position (for prayer) and a horizontal one (for sleep). The most basic human need for water is solved via slope formations, situated on the platform, which collect and distribute rainwater. The vegetation on the rocky islands, which consists mainly of thyme, creates suitable conditions for the cultivation of honey.

* Award-winner at the UIA (International Union of Architects) Student Competition 2005 “Extreme: Creating Space in Extreme and Extraordinary Conditions”.

The competition aims to provide an opportunity for the future architects to demonstrate their creative powers in the face of challenging conditions by designing spaces for different functions chosen by them at places which are extraordinary in terms of their geographic location, topography, flora, climate, as well as social and political conditions.

Άχρηστο / Useless

2007-11-02T20:40:00.000+02:00

Άχρηστο
ΑΘΗΝΑ ΚΟΚΛΑ

ΔΙΑΛΟΓΙΚΑ ΜΕΣΑ, ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΑΡΧΕΙΟ, ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ, ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ / ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

Useless
ATHENA KOKLA

DIALOGICAL, NARRATIVE, ARCHIVE, MAPPING, INSTALLATION / CONSTRUCTION

Το αρχείο σχετίζεται με τα ορατά αρχιτεκτονικά ίχνη και τα οπτικά σήματα εμπορικών λειτουργιών και δραστηριοτήτων που είτε έχουν πολύ πρόσφατα εγκατασταθεί στην πόλη της Πάτρας είτε αντίστροφα, διατηρούνται ακόμα σήμερα χωρίς να έχουν εκσυγχρονιστεί. Στο αρχείο παρατίθεται αυτό που δεν έχει ακόμα αντικατασταθεί δίπλα σε αυτό που μόλις εγκαταστάθηκε. Από τη μια, καταστήματα που ανήκουν σε μια άλλη εποχή, ωστόσο εξακολουθούν να λειτουργούν (ή να υπολειτουργούν) και από την άλλη, νέα καταστήματα που τα αντικαθιστούν, συνήθως «αλυσίδες» πολυκαταστημάτων ή παρακλάδια πολυεθνικών εταιριών, που εμφανίστηκαν σχετκά πρόσφατα στην πόλη. Το αρχείο αποτελείται από φωτογραφίες και κείμενα συνεντεύξεων. Έγιναν μια σειρά συνεντεύξεις σε επαγγελματίες και κατοίκους που βιώνουν παρόμοιες αλλαγές και ανακατατάξεις. Οι συνεντεύξεις κατέγραψαν απόψεις των εμπόρων για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται η ιδιοκτησία τους σε σχέση με την πόλη και τις επερχόμενες αλλαγές της, καθώς και μνήμες των περίοικων για τις δραστηριότητες και τα καταστήματα που έπαψαν να υπάρχουν. Το πλήρες κείμενο παρατίθεται με την κάθε φωτογραφία. Το υλικό του αρχείου παρουσιάστηκε σε μεγάλα μεταλλικά τραπέζια.

The archive is related to the visible architectural traces and the visual signs of commercial functions and activities that have either become recently established in the city of Patras or, conversely, still exist to this day without having been modernized. The archive presents that which has not yet been replaced next to that which has just been established. On the one hand there are shops that belong to another era, but yet continue to function (or barely function); and on the other, there are the new shops that are replacing them – usually department store chains or branches of multinational companies that have appeared in the city relatively recently. The archive consists of photographs and interview transcripts. A series of interviews was conducted with professionals and residents who are experiencing similar changes and upheavals. The interviews recorded the views of the merchants concerning the condition of their property in relation to the city and its imminent changes, as well as how the residents of each area remember bygone activities and the shops that have ceased to exist. The full text of the interview is accompanied by a photograph. The material of the archive was presented on large metal tables.

Αστικά Κενά / Urban Voids

2007-11-02T20:39:00.000+02:00

Αστικά Κενά
ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΑΜΟΥ

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ, ΔΙΑΛΟΓΙΚΑ ΜΕΣΑ, ΠΕΡΦΟΡΜΑΝΣ, ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ / ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ, ΜΕΣΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ

Urban Voids
GEORGIA STAMOU

PARTICIPATION, COLLECTIVE ACTION, DIALOGICAL, PERFORMANCE, INSTALLATION / CONSTRUCTION, PUBLISHING

Ένα παράδειγμα εικαστικής δράσης με τη συμμετοχή των κατοίκων.

Η δράση είναι συνέχεια της έρευνάς μου για τους «ενδιάμεσους» χώρους της πόλης και τις μνημοτεχνικές μεθόδους. Ήθελα να έχει σχέση με τα στοιχεία του παρελθόντος που υπάρχουν σ’ ένα συγκεκριμένο κενό οικόπεδο αλλά και να δημιουργεί νέες δυνατότητες μνήμης/φαντασίας στους κατοίκους και στους συμμετέχοντες. Η αναγκαιότητα και το περιεχόμενο της δράσης δεν καθορίστηκαν εκ των προτέρων αλλά βασίστηκαν στη διαδικασία συγκρότησης μιας ομάδας εργασίας από κατοίκους της γειτονιάς και σ’ ένα πρόγραμμα τακτικών συναντήσεων, διαλόγου και λήψης αποφάσεων. Η συγκρότηση της ομάδας έγινε μετά από διανομή ερωτηματολόγιου στη γειτονιά και με προσωπικές συνεντεύξεις. Η ομάδα σε μια σειρά εβδομαδιαίων επιτόπου συναντήσεων συζήτησε ζητήματα σχετικά με το χαρακτήρα και την προσληψη του χώρου καθώς και ιδέες παραδειγματικών δράσεων. Τυπώθηκε και μοιράστηκε εφημερίδα ενημέρωσης. Μετά από συζητήσεις, οργανώθηκαν και πραγματοποιήθηκαν τέσσερεις δράσεις: ο «πνεύμονας», η «ανασκαφή», το «παζάρι» και η «προβολή». Ο πνεύμονας αποτέλεσε μια συμβολική και μνημονική εικονοποίηση του κενού χώρου σε αναλογία με το ανθρώπινο σώμα και πήρε τη μορφή μιας συλλογικής κατασκευής και περφόρμανς. Η ανασκαφή υπεδείκνυε μια «αρχαιολογία του καθημερινού», με σκοπό την ανακάλυψη αντικειμένων και εργαλείων στο υπέδαφος του χώρου και τη μελέτη των ιστοριών τους. Τα αντικείμενα που βρέθηκαν καταγράφησαν και παρέμειναν στον χώρο της ανασκαφής. Παρέμειναν ακάλυπτα όπως και οι εσωτερικοί τοίχοι της οικίας που προϋπήρχε. Το συνοικιακό παζάρι πήρε τη μορφή ενός οργανωμένου κοινωνικού χώρου ανταλλαγής προσωπικών αντικειμένων, που από το εσωτερικό των γύρω κατοικιών μεταφέρθηκαν «έξω» στον κενό χώρο, σε δημόσια θέα. Η προβολή τόνισε τον χαρακτήρα του κενού χώρου ως δοχείου έτοιμου να δεχθεί και να προβάλει μνημονικές εικόνες που αντιστοιχούσαν σε προσωπικές ιστορίες που πρόσφεραν οι συμμετέχοντες. Οι λευκοί ψηλοί τοίχοι που περιβάλαν τον κενό χώρο αποτέλεσαν σημαντικό μέρος της μνημοτεχνικής διαδικασίας με το να είναι το υπόβαθρο απεικόνισης άλλων κενών χώρων.

An Action Paradigm with the Participation of the Inhabitants.

The action is a continuation of my research on the city’s “intermediate” spaces and mnemotechnic methods. I wanted it to be related to elements of the past that exist in a particular empty lot, but also to create new possibilities of memory/imagination for the city’s inhabitants and the action’s participants. The necessity and the content of the action were not predetermined but were based on a process of organizing a working group from among the neighborhood residents as well as a program of regular meetings, discussions and decision making. The group was formed after a questionnaire was distributed around the neighborhood and personal interviews were carried out. In a series of weekly in-situ meetings, the group discussed issues regarding the character and perception of the space as well as ideas for exemplary actions. A newspaper was printed and distributed to keep everyone up to date. Following discussions, four actions were organized and carried out: the “lung,” the “dig,” the “bazaar” and the “screening.” The lung constituted a symbolic and mnemonic depiction of the empty space in proportion to the human body and took on the form of a collective construction and performance. The dig indicated an “archaeology of the everyday,” aiming at the discovery of objects and tools in the subsoil of the space and the study of their stories. The objects found were documented and left at the site of the excavation. They remained uncovered, just like the inner walls of the house that had existed there before. The neighborhood bazaar took on the form of an organized social space for the exchange of personal objects. The objects were taken from the interior of the surrounding houses “out” into the empty space, in public view. The screening underscored the character of the empty space as that of a vessel which is ready to receive and project mnemonic images that corresponded to personal stories offered by the participants. The tall white walls that enclosed the empty space constituted an important part of the mnemonic process by acting as the background for the depiction of other empty spaces.

Συγκεκριμένοι «αόριστοι χώροι» / Specific “vague terrains”

2007-11-02T20:37:00.000+02:00

Συγκεκριμένοι «αόριστοι χώροι»
ΕΙΡΗΝΗ ΡΟΥΛΙΑ, ΙΩΑΝΝΑ ΧΟΥΒΑΡΔΑ

ΑΡΧΕΙΟ, ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ, ΒΙΝΤΕΟ

Specific “vague terrains”
IRINI ROULIA, IOANNA HOUVARDA

ARCHIVE, MAPPING, VIDEO

Ο όρος “terrain vague” χρησιμοποιήθηκε από τον Ισπανό αρχιτέκτονα και θεωρητικό Ignasi de Sola-Morales και αφορά ξεχασμένους χώρους μέσα στην πόλη όπου κυριαρχεί η έλλειψη χρήσης και δράσης, αλλά και η αίσθηση ελευθερίας, διαθεσιμότητας και η πιθανή εναλλακτική χρήση των χώρων αυτών. Το αρχείο μας συλλέγει τέτοιους ιδιαίτερους χώρους από την πόλη της Πάτρας που έχουν αφεθεί στο χρόνο και έχουν μείνει απρόσωποι. Πολλοί από τους χώρους παραμένουν απαρατήρητοι στους περαστικούς και χρησιμοποιούνται περιοδικά ως πάρκινγκ, αποθήκες, σκουπιδότοποι ή δεν έχουν κάποια χρήση.

Αποτυπώσαμε τους αόριστους αυτούς χώρους και κατασκευάσαμε αφηρημένα τρισδιάστατα ψηφιακά μοντέλα τους. Οι αναπαραστάσεις αυτές μετατρέπουν κάθε συγκεκριμένο αόριστο χώρο σε αφηρημένη αρχιτεκτονική τυπολογία. Συλλέξαμε ένα συγκεκριμένο αντικείμενο από κάθε χώρο. Επιλέξαμε ηχητικά αποσπάσματα από δημοφιλείς ταινίες ή τηλεοπτικές εκπομπές (Sex and the City, Στο παρά πέντε, Εyes Wide Shut, Frida Khalo, κ.α.) που παρουσιάζουν διαλόγους μεταξύ δύο ατόμων, με διαφορετική συναισθηματική ένταση ο καθένας. Κατασκευάσαμε μικρά βίντεο για κάθε αόριστο χώρο που ενσωματώνουν τα τρία αυτά στοιχεία: τα αφηρημένα χωρικά μοντέλα, τα συγκεκριμένα αντικείμενα και τους φιλμικούς διαλόγους. Το αρχείο αποτελείται από τα >βίντεο αυτά και είναι δημοσιευμένο στο ίντερνετ.

The term “terrain vague” was used by the Spanish architect and theorist Ignasi de Sola-Morales and refers to forgotten spaces in the city dominated by a lack of use or action, but also by a sense of freedom, availability and the potential for an alternative use of these spaces. Our archive collects such particular spaces from around the city of Patras; spaces that have been abandoned to time and remain faceless. Many of the spaces go unnoticed by passersby and are used intermittently as parking lots, storage areas, or rubbish dumps. Others are not used at all.

We documented these vague terrains and made abstract three-dimensional digital models of them. These representations transform every specific vague terrain into an abstract architectural typology. We collected a specific object from every space. We chose sound excerpts from popular films or TV shows (Sex and the City, Sto Para Pente, Eyes Wide Shut, Frida Kahlo, et al.) in which two characters converse, each of them with a different emotional intensity. For each vague terrain we made a short video that incorporates these three elements: the abstract special models; the specific objects; and the filmic dialogues. The archive consists of these >videos and has been posted on the Internet.

Ιστορίες Πολυκατοικίας / Apartment Block Stories

2007-11-02T20:32:00.002+02:00

Ιστορίες Πολυκατοικίας
ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΖΕΡΒΟΥ, ΜΑΡΙΝΑ ΜΠΙΖΑ

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ / ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ, ΑΡΧΕΙΟ, ΔΙΑΛΟΓΙΚΑ ΜΕΣΑ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ, ΜΕΣΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ

Apartment Block Stories
ANGELIKI ZERVOU, MARINA BIZA

NARRATIVE, INSTALLATION / CONSTRUCTION, ARCHIVE, DIALOGICAL, PARTICIPATION, PUBLISHING

Το αρχείο εμπεριέχει ιστορίες που σχετίζονται με τους χώρους εισόδου των πολυκατοικιών καθώς και προτάσεις ανασχεδιασμού τους. Οι κοινόχρηστοι χώροι εισόδου των πολυκατοικιών στο κέντρο της Πάτρας είναι τόποι τυχαίας συνάντησης προσώπων ανάμεσα στην ιδιωτική και δημόσια σφαίρα. Πώς βιώνει ο ένοικος ή ο επισκέπτης μιας πολυκατοικίας τον χώρο εισόδου; Με ποιο τρόπο μπορούν οι χώροι αυτοί να αποκτήσουν έναν διαφορετικό χαρακτήρα και να λειτουργήσουν ως χώροι κοινωνικής συνεύρεσης και δραστηριότητας;

Εργαστήκαμε σε μια τυπική πολυκατοικία της δεκαετίας του 90, στην οδό Μόρφου στην Αγυιά. Ακολουθήσαμε μια στρατηγική συνάντησης και διαλόγου, σχεδιάζοντας τα αντικείμενα που θα δημιουργούσαν ευνοϊκές συνθήκες συμμετοχής. Επιδιώκοντας να μετατραπεί ο κενός χώρος της εισόδου σ’ ένα ζωντανό αρχείο συλλογής ιστοριών, κατασκευάσαμε και τοποθετήσαμε εκεί μία «στήλη-συλλέκτη» που λειτούργησε ως συλλέκτης ιδεών, προτάσεων και ιστοριών, αλλά και ως μέσο καθημερινής ανταλλαγής ανάμεσα στους ενοίκους και τους επισκέπτες. Στη στήλη αυτή εκθέσαμε πρώτες εμείς τις δικές μας σκέψεις, με κολάζ, σημειώματα και φωτογραφίες. Στη συνέχεια καλέσαμε ενοίκους και επισκέπτες της πολυκατοικίας να ανταλλάξουν ιδέες, επισυνάπτοντας στη στήλη κείμενα, σκίτσα, φωτογραφίες ή όποιο άλλο μέσο θα περιέγραφε καλύτερα τις προτάσεις τους.

Ο «συλλέκτης» παρέμεινε στην είσοδο της πολυκατοικίας για δεκαπέντε ημέρες, ενώ συγχρόνως επισκεπτόμασταν τα διαμερίσματα της πολυκατοικίας συζητώντας με τους ενοίκους για το περιεχόμενο της έρευνάς μας και για τον τρόπο που εκείνοι θα συνέβαλαν στον διάλογο με τις δικές τους προτάσεις. Αφήναμε στον καθένα που ήθελε να συμμετέχει από μια κάρτα που περιέγραφε τους χώρους της εισόδου, διατύπωνε ερωτήσεις και έδινε οδηγίες για την αρχειοθέτηση των ιδεών στον συλλέκτη.

The archive contains stories that are related to the entranceways of apartment buildings as well as proposals for their redesigning. The communal entranceways of apartment buildings in the center of Patras are places of chance meetings among people, between the private and public sphere. How does the apartment block tenant or visitor experience the entranceway? In what way can these spaces take on a different character and function as spaces for social encounters and activities?

We worked on a typical apartment building of the nineties, on Morphou Street in Agiá. We observed a strategy of encounter and dialogue, designing the objects that would create conditions favorable for participation. Aiming to transform the empty space of the entranceway into a live archive of collected stories, we constructed and placed there a “column/collector” which functioned as a collector of ideas, proposals and stories, but also as a means of daily exchanges among the tenants and visitors. We were the first to exhibit our thoughts on this column, through the use of collage, notes and photographs. We then invited the building’s tenants and visitors to exchange ideas, attaching to the column texts, sketches, photos or any other medium that would best describe their proposals.

The “collector” remained at the building’s entranceway for a fortnight, while at the same time we visited the building’s apartments, discussing with the tenants the content of our research and the way in which they could contribute to the dialogue with their own proposals. Whoever wished to participate was left a card that contained descriptions of the spaces that comprised the entranceway, questions and instructions as to the way the ideas should be attached to the column/collector.

Εφήμερες οικειοποιήσεις του δημόσιου χώρου / Ephemeral appropriations of public space

2007-11-02T20:30:00.000+02:00

Εφήμερες οικειοποιήσεις του δημόσιου χώρου
ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΣΑΙΝΑ

ΑΡΧΕΙΟ, ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ

Ephemeral appropriations of public space
PANAGIOTA TASSENA

ARCHIVE, MAPPING

Το προτεινόμενο αρχείο αποτελείται από καταγραφές εφήμερων οικειοποιήσεων του δημόσιου χώρου στην πόλη της Πάτρας, απεικονίζοντας είτε αντικείμενα που σημαίνουν την ανθρώπινη δραστηριότητα και μεταμορφώνουν τη δημόσια εικόνα, είτε τους ίδιους τους ανθρώπους, που μέσω της γλώσσας του σώματος δηλώνουν την ταυτότητα και ύπαρξή τους. Προσεγγίζονται τα όρια που θέτει ο σύγχρονος άνθρωπος, μόνιμος ή περιστασιακός χρήστης της πόλης, στον δημόσιο και ημιδημόσιο χώρο, έτσι ώστε ο ρόλος των σωμάτων και του χρόνου να είναι καθοριστικός ως προς τη δυναμική εμπειρία του χώρου. Ενδιαφέρουν οι τρόποι με τους οποίους ένας χώρος με δημόσιο χαρακτήρα και προσδιορισμένη λειτουργία μπορεί να είναι ανοιχτός σε εναλλακτικές χρήσεις – δράσεις (π.χ. το πεζοδρόμιο που σχεδιάστηκε για την ομαλή κυκλοφορία των πεζών μετατρέπεται σε υπαίθρια βιτρίνα-αγορά). Το αρχείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να προσεγγιστεί το μέλλον των τόπων αυτών μέσα από τις διαφαινόμενες στιγμιαίες χρήσεις.

Για την καταγραφή των επεισοδίων ακολουθήθηκαν συγκεκριμένες διαδρομές μέσα στην πόλη, με βάση τις οποίες πραγματοποιήθηκε και η μετέπειτα οργάνωση του υλικού. Η παρουσίαση του αρχείου με τη μορφή βιβλίου χωρίς σταθερές σελίδες αποσκοπεί στη διαρκή προσθήκη νέων δεδομένων, διατηρώντας έτσι το αρχείο ζωντανό και απεριόριστο.

The proposed archive consists of the documentation of ephemeral appropriations of public space in the city of Patras, by the depiction either of objects that signify human activity and transform the public image, or of people themselves who, through their body language, declare their identity and existence. The project approaches the limits placed by modern city dwellers– whether full-time or incidental users of the city – on public and semi-public space, in such a way that the role of bodies and space becomes a defining one vis-ΰ-vis the dynamic experience of space. We are interested in the ways in which a space marked as public and having a specific function can be open to alternative uses/actions (e.g. the pavement that was designed to facilitate pedestrian circulation is transformed into an open-air shop window/market place). The archive can be used to approach the future of these places through these barely discernible instantaneous uses.

In order to document the episodes, certain itineraries were followed through the city, based on which the organization of the material was then carried out. The presentation of the file in the form of a book without fixed pages aims at the continuous addition of new data, thus keeping the archive alive and limitless.

Αφηγήσεις τόπων: Εγλυκάδα / Place narratives: Eglykada

2007-11-02T20:28:00.000+02:00

Αφηγήσεις τόπων: Εγλυκάδα
ΕΙΡΗΝΗ ΤΣΑΧΡΕΛΙΑ

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΛΟΓΙΚΑ ΜΕΣΑ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ, ΑΡΧΕΙΟ, ΜΕΣΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ

Place narratives: Eglykada
IRINI TSACHRELIA

NARRATIVE, DIALOGICAL, PARTICIPATION, ARCHIVE, PUBLISHING

Γύρω από κάθε περιοχή αναπτύσσονται μύθοι, ιστορίες, παραμύθια: μια διαδικασία οικειοποίησης του χώρου ζωής. Πώς διαμορφώνονται οι ιστορίες και πώς μεταδίδονται σήμερα, που χαρακτηριστικά της εποχής είναι οι γρήγοροι ρυθμοί ζωής, η ταχύτητα και ευκολία στις μετακινήσεις και η μη σωματική επαφή με τον τόπο; Η μαζική εγκατάσταση ανθρώπων σε μια περιοχή πώς επιδρά στη διαμόρφωση της ιστορίας της;

Το αρχείο αποτελείται από τις προσωπικές αφηγήσεις των κατοίκων των εργατικών πολυκατοικιών στη συνοικία Εγλυκάδα της Πάτρας. Είναι αφηγήσεις, ιστορίες, παραμύθια και μύθοι, που σχετίζονται με την περιοχή κατοικίας και τους τόπους προέλευσης των κατοίκων της Εγλυκάδας. Είναι ιστορίες για τα έμψυχα, άψυχα, υλικά, άυλα, φυσικά και τεχνητά. Δεν περιορίζονται ούτε τοπικά, ούτε χρονικά. Είναι πραγματικές, αλλά και φανταστικές.

Τύπωσα 55 προσκλήσεις για γραπτές αφηγήσεις και τις έδωσα, την παραμονή των Χριστουγέννων στους ιδιοκτήτες του περιπτέρου, του καφενείου, του φαρμακείου, του παντοπωλείου και του κρεοπωλείου της περιοχής. Οι προσκλήσεις, τετράφυλλα έντυπα διαστάσεων 21Χ15, μοιράστηκαν στους πελάτες. Μετά από μια εβδομάδα επέστρεψα για να πάρω πίσω όσες είχαν συμπληρωθεί. Στο καφενείο δεν μαγνητοσκόπησα, αλλά κατέγραψα τις συζητήσεις που είχα με τους ηλικιωμένους θαμώνες, τον ιδιοκτήτη και τη νεαρή κόρη του. (Κρατούσα σημειώσεις την ώρα που αφηγούνταν. Συχνά μιλούσαν όλοι μαζί.) Η διαδικασία παραγωγής αφηγήσεων διήρκεσε ενάμιση μήνα. Ο φαρμακοποιός μου επέστρεψε, στις 30 Δεκεμβρίου, έξι προσκλήσεις τις οποίες είχε μοιράσει επιλεκτικά, αρκετές ανάμεσα σε παιδιά. Βρίσκω ενδιαφέρον ότι τελικά οι ιστορίες είναι γραμμένες από ανθρώπους διαφόρων ηλικιών και όχι μόνο από ηλικιωμένους.

Έφτιαξα ένα ξύλινο κουτί στο οποίο τοποθέτησα το πρωτότυπο υλικό των κειμένων, καθώς και ένα τυπογραφικό που είναι ταυτόχρονα αφίσα, βιβλίο και χάρτης της Εγλυκάδας.

Around each area there grow myths, stories and fairytales; it is a process of appropriating the place in which we live. How do these stories take shape and how are they disseminated today, in an era marked by living at a fast pace, moving about quickly and easily, and not being physically in contact with the place we are in? How does the mass settling of people in a certain area affect the shaping of its history?

The archive consists of the personal narratives of the residents of the workers’ housing estates in the district of Eglykada in Patras. These are narratives, stories, fairytales and myths that are related to the area of residence and the place of origin of the inhabitants of Eglykada. These are stories about things both animate and inanimate, material and immaterial, natural and artificial. They are limited in terms neither of space nor of time. They can be real as well as imaginary.

I printed 55 invitations for written narratives and gave them, on Christmas Eve, to the owners of the area’s kiosk, cafe, pharmacy, grocery and butcher shop. The invitations – eight-page leaflets measuring 21x15 cms – were handed out to the customers. One week later, I returned to pick up the ones that had been filled in. At the cafe I didn’t do any filming, but I documented the conversations I had with the older customers, the owner and his young daughter. (I kept notes throughout their narrations. They often all spoke at the same time.) The narrative production process lasted a month and a half. The pharmacist gave me back, on December 30, six invitations that he had handed out selectively, many of them to children. I find it interesting that, in the end, the stories have been written by people of different ages, and not just the elderly.

I made a wooden box in which I placed the original material of the texts, as well as a printed version which is, at the same time, a poster, a book and a map of Eglykada.

Κάρτες απεριορίστων τόπων / Unlimited places cards

2007-11-02T20:20:00.000+02:00

Κάρτες απεριορίστων τόπων
ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΖΕΡΒΟΥ, ΑΝΤΩΝΗΣ ΛΑΦΑΖΑΝΗΣ

ΨΥΧΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ, ΜΕΣΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ, ΑΡΧΕΙΟ, ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ

Unlimited places cards
ANGELIKI ZERVOU, ANTONIS LAFAZANIS

PSYCHOGEOGRAPHY, PARTICIPATION, PUBLISHING, ARCHIVE, MAPPING

Σε πόσα μέρη μπορείς να βρίσκεσαι ταυτόχρονα;
Με πόσους ανθρώπους μπορείς να επικοινωνείς ενώ βρίσκεσαι εδώ;
Σε πόσα διαφορετικά μέρη;

Αφορμή για τη δράση αποτέλεσε ο προβληματισμός επάνω στην ανθρώπινη επικοινωνία, όταν αυτή γίνεται μέσω κινητού τηλεφώνου, δημιουργώντας ένα δίκτυο σύνδεσης διαφορετικών τόπων. Επιλέξαμε ως τόπο δράσης και συλλογής υλικού μια καφετέρια στο κέντρο της Πάτρας, έξω από τον πεζόδρομο της οδού Γεροκωστοπούλου. Δημιουργήσαμε και μοιράσαμε κάρτ-ποστάλ στους θαμώνες της καφετέριας, θέτοντας τα παραπάνω ερωτήματα.Οι κάτοχοι των κάρτ-ποστάλ έπρεπε να καταγράψουν επάνω στις κάρτες ένα μέρος από κάποια συνομιλία ή κάποιο μήνυμα που έστειλαν μέσω κινητού τηλεφώνου όση ώρα βρίσκονταν στην καφετέρια, καθώς επίσης και τον τόπο με τον οποίο είχε πραγματοποιηθεί η σύνδεση. Η διαδικασία αυτή έγινε τρεις φορές κατά τη διάρκεια μιας εβδομάδας. Μετά το τέλος και της τρίτης φοράς οι κάρτες συγκεντρώθηκαν και αρχειοθετήθηκε το υλικό τους.

Στην προσπάθεια να αναδείξουμε αλλά και να εντείνουμε τις παράλληλες συνδέσεις ατόμων και τόπων, ανακατέψαμε τα μηνύματα με τους αντίστοιχους τόπους και φτιάξαμε ένα νέο αρχείο. Με βάση αυτό το αρχείο, δημιουργήθηκε μια καινούργια σειρά κάρτ-ποστάλ. Στη μια όψη της αποτυπώθηκε η καφετέρια, με φωτογραφίες λεπτομερειών του εσωτερικού της. Στο επάνω δεξιά μέρος της ίδιας όψης τυπώθηκαν τα αποσπάσματα των συνομιλιών που είχαμε συλλέξει. Στην πίσω πλευρά της κάρτας, κάτω αριστερά (θέση τίτλου κάρτας), τυπωνόταν κάθε φορά ένας από τους τόπους σύνδεσης. Οι τόποι σύνδεσης και οι συνομιλίες βρίσκονταν σε αναντιστοιχία μεταξύ τους, δημιουργώντας τριάντα διαφορετικούς συνδυασμούς. Οι κάρτες με τις νέες, παράδοξες επικοινωνίες διατέθηκαν στους θαμώνες της καφετέριας. Ένα σταντ με τις κάρτες τοποθετήθηκε στον πεζόδρομο έξω από την καφετέρια.

How many places can you be in at the same time?
How many people can you communicate with while being here?
In how many different places?

The action was the result of a discourse on human communication when that takes place via cell phone, thus creating a network connecting different places. As the location of the action, we chose a cafeteria in downtown Patras, on the Gerokostopoulou pedestrian way. We created and handed out postcards to the cafeteria customers, asking the questions mentioned above. The holders of the postcards had to write down on them a part of a conversation they had had or a message they had sent using their cell phone while at the cafeteria, as well as the location of the other party. This procedure was carried out three times during one week. After the third time, the postcards were collected and their contents were archived.

In an effort to highlight, but also to intensify the parallel connections between people and places, we mixed up the messages with their respective places and made a new archive. Based on this archive, a new series of postcards was created. One side of the postcard depicted the cafeteria, showing details of its interior. In the upper right hand part of the same side, we printed the conversation excerpts we had collected. On the back of the card, at the bottom left corner (where the card’s title appears), we printed a different place to which a connection had been made. The places and conversations did not match, thus creating thirty new combinations. The cards bearing the new, paradoxical communications were made available to the cafeteria customers. A stand with the cards was placed on the pedestrian way outside the cafeteria.

Μνημονικές διαδρομές και κατοικήσιμα αρχεία κατά μήκος της περιμετρικής οδού / Μemory Walks and Habitable Archives along the Patras Ring Road

2007-11-02T20:19:00.000+02:00

Μνημονικές διαδρομές και κατοικήσιμα αρχεία κατά μήκος της περιμετρικής οδού
ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ ΤΣΑΧΡΕΛΙΑ

[ΠΡΟΤΑΣΗ]

Μemory Walks and Habitable Archives along the Patras Ring Road
DIMITRA AND IRINI TSACHRELIA

[PROPOSAL]

Οι νέες περιμετρικές οδοί γύρω από τις πόλεις μπορούν να θεωρηθούν ακραίοι χώροι: ενδιάμεσοι, απρόσωποι και αφιλόξενοι. Οι πεζοί απαγορεύεται να τις διασχίσουν, μόνο τα αυτοκίνητα περνούν με μεγάλη ταχύτητα, χωρίς οι οδηγοί να προλαβαίνουν να αντιληφθούν την μικροκλίμακα του τοπίου. Στην περιμετρική οδό της Πάτρας αναγνωρίσαμε στοιχεία που μπορούν να μετατρέψουν αυτόν τον μη-τόπο σ’ έναν αισθητικό τόπο γνώσης: η κατασκευή της ανέσυρε τμήματα της τοπογραφίας αρχαίων οικισμών, ερειπωμένα κτήρια, καθημερινά αντικείμενα και άλλα ίχνη παρελθούσας ζωής, τα οποία παραμένουν περιφραγμένα και απροσπέλαστα.

Πρόθεσή μας είναι να προκαλέσουμε μια διαφορετική εμπειρία περιπάτου και διαμονής κατά μήκος της περιμετρικής οδού, εμπλέκοντας οδηγούς και πεζούς σε μια διαδικασία ανάγνωσης των διαφορετικών χρόνων του τοπίου, σχεδιάζοντας κελύφη, ράφια, διαδρομές, σήματα, προβολές, κ.α. Η εμπειρία αυτή δεν είναι αρχαιογνωστική, αλλά επιχειρεί να συσχετίσει προσωπικές και συλλογικές μνήμες, την ιστορία με την κατοίκηση.

Σχεδιάσαμε «κατοικήσιμα αρχεία», χώρους για προσωρινή διαμονή, αλλά και για φανταστικές περιηγήσεις ανάμεσα σε αντικείμενα του ζωντανού παρόντος και εκθέματα του παρελθόντος. Πρόκειται για κυλινδρικά προκατασκευασμένα καταφύγια, όπου φυλάσσονται και εκτίθενται σε εντοιχισμένα ράφια και γυάλινες καταπακτές αρχαιολογικά ευρήματα, προσωπικά αντικείμενα και έγγραφα. Περιηγητές της πόλης, βιβλιολάτρες, αρχαιόφιλοι, εραστές ή και κατατρεγμένοι μπορούν να καταφύγουν στην ουδέτερη αυτή ζώνη στα όρια της πόλης για να μελετήσουν, να διανυκτερεύσουν, να ονειρευτούν ή να απολαύσουν ταινίες αρχαιολογικής φαντασίας στην περιστρεφόμενη πόρτα - οθόνη. Αποκτούν προσωπική σχέση με τα ευρήματα άλλων εποχών και άλλων ανθρώπων, βιώνοντας παράλληλα ένα είδος «ετεροχρονίας» ή απόσπασης από τον παρόντα χρόνο. Πλάι στο δρόμο, επάνω στα πρανή και ανάμεσα σε ερείπια, χαράζουμε μονοπάτια, παράλληλα με την εθνική οδό. Επεμβαίνουμε στα υπάρχοντα τούνελ με πεζογέφυρες και θυρίδες όπου φυλάσσονται ενθυμήματα ή αντικείμενα σύγχρονης λατρείας. Κατά μήκος του δρόμου τοποθετούμε σήματα που προειδοποιούν για την ύπαρξη ευρημάτων των επιτόπιων ανασκαφών.

The new ring roads built around cities can be viewed as extreme spaces: mediatory, faceless and inhospitable. Pedestrians are not allowed to cross them; only cars race along them, without their drivers having time to perceive the microscale of the landscape. Along the Patras ring road we identified elements that can transform this non-place into an aesthetic place of knowledge: its construction revealed sections of the topography of ancient settlements, derelict buildings, everyday objects and other traces of a past life which remain fenced off and inaccessible.

Our intention was to provoke a different experience for one walking and sojourning along the ring road, by involving drivers and pedestrians in a process of reading the various times of the landscape; by designing shells, shelves, itineraries, signs, projections, etc. This experience did not aim at discovering knowledge about antiquity, but rather at relating personal to collective memories; history to habitation.

We designed “habitable archives”, spaces for temporary dwelling but also imaginary tours among objects of the living present and exhibits of the past. These were cylindrical prefabricated shelters, where archaeological finds, personal belongings and documents were kept and exhibited in built-in shelves and glass trapdoors. Travelers visiting the city, book lovers, lovers of antiquity, lovers in general or the persecuted could all seek refuge in this zone on the city limits in order to study, spend the night, dream or enjoy “archaeological fiction” films on the revolving door/screen. Thus they developed a personal relation with finds from other eras and other people, while at the same time experiencing a kind of “heterochrony” or detachment from the present time. Next to the road, on the slopes and among the ruins, we carved pathways in parallel to the national road. We intervened in the existing tunnels with pedestrian bridges and lockers where mementos and everyday objects of worship are kept. Along the road we placed signs warning of the existence of the in situ excavation finds.

Ενεργός στην πόλη αρχαιολογικός χώρος / An active archaeological space in the city

2007-11-02T20:18:00.000+02:00

Ενεργός στην πόλη αρχαιολογικός χώρος
ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΒΟΥΤΕΡΗ, ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΟΥΛΟΠΟΥΛΟΥ

ΑΡΧΕΙΟ, ΔΡΑΣΗ

An active archaeological space in the city
DESPINA VOUTERI, GEORGIA POULOPOULOU

ARCHIVE, ACTION

Για να δημιουργηθεί ένας αρχαιολογικός χώρος, συχνά αγνοείται το παρόν ώστε να αναδειχθεί το παρελθόν: γκρεμίζονται κτίρια, ο χώρος περιφράσσεται, η σχέση του χώρου με τις γύρω χρήσεις περιορίζεται. Ωστόσο κάθε αρχαιολογικός χώρος ζει στο σήμερα και επηρεάζεται από την καθημερινότητα της πόλης, ιδιαίτερα όταν αυτός βρίσκεται στο κέντρο της.

Επιλέξαμε τον αρχαιολογικό χώρο ανάμεσα στις οδούς Ηφαίστου και 25 Μαρτίου, στο κέντρο της Πάτρας για να διενεργήσουμε μια ιδιότυπη «ανασκαφή». Για να δημιουργηθεί ο συγκεκριμένος αρχαιολογικός χώρος κατεδαφίστηκαν κτίρια με διάφορες λειτουργίες (κατοικίες, καταστήματα, νυχτερινά μαγαζιά). Ο αρχαιολογικός χώρος είναι σήμερα κλειστός στο κοινό. Η οδος Ηφαίστου με την οποία συνορεύει έχει κυρίως νυχτερινά μαγαζιά. Από το χώρο συλλέχθηκαν αντικείμενα με μοναδικό κριτήριο να μην ανήκουν στα αρχαία ερείπια. Τα περισσότερα ήταν συσκευασίες – αντικείμενα καθημερινής κατανάλωσης καθώς και στοιχεία της φύσης. Ακολουθήσαμε όσο το δυνατόν πιο πιστά την διαδικασία που γίνεται σε μία αρχαιολογική ανασκαφή: τα “ευρήματα” καθαρίστηκαν, φωτογραφήθηκαν και αποθηκεύτηκαν προσωρινά. Ταξινομήθηκαν σε κατηγορίες με βάση τις οποίες φανερώθηκε ο ενεργός στην πόλη χαρακτήρας του χώρου. Τοποθετήσαμε τα “ευρήματα” σε μία υπαίθρια αποθήκη αρχαιολογικών ευρημάτων. Οι φωτογραφίες των ευρημάτων μαζί με τις περιγραφές τους εκτυπώθηκαν μεγεθυμένα σε μεγάλα χαρτιά και αναρτήθηκαν στην περιφραγμένη είσοδο της υπαίθριας αρχαιολογικής αποθήκης.

For an archaeological site to be established, the present is often ignored in order to draw attention to the past: buildings are torn down; the area is fenced off; and the relation between the space and the surrounding uses is limited. Nevertheless, every archaeological site lives in the present and is influenced by the city’s everyday life, especially if it is situated in that city’s center.

We chose the archaeological site between Hephestou and 25 Martiou streets, in downtown Patras, to carry out this unusual “excavation.” During the excavation of the site, buildings of various uses were torn down (residences, shops, nightclubs). Today the archaeological site is closed to the public. Hephestou Street, by which it is bordered, consists mainly of nightclubs. Objects were collected from the space, the only restriction being that they did not belong to the ancient ruins. Most of them were wrappers, empty containers/objects of daily consumption, as well as elements of nature. We observed, as faithfully as possible, the procedure that takes place at an archaeological dig: the “finds” were cleaned, photographed and temporarily stored. They were classified into categories according to which the active role of the space in the city was revealed. We placed the “finds” in an open-air storeroom of archaeological finds. The photographs of the finds together with their descriptions were enlarged on large placards and were hung along the fenced off entrance to the open-air archaeological storeroom.

Τα λεξικά της πόλης _Τεύχος Α: Πάτρα-Κέντρο / The Dictionaries of the City _Number I: Patras-Downtown

2007-11-02T20:15:00.000+02:00

Τα λεξικά της πόλης
Τεύχος Α: Πάτρα-κέντρο
ΔΗΜΗΤΡΑ ΤΣΑΧΡΕΛΙΑ

ΨΥΧΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΑΡΧΕΙΟ, ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ, ΜΕΣΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ

The dictionaries of the city
Number I: Patras-downtown
DIMITRA TSACHRELIA

PSYCHOGEOGRAPHY, ARCHIVE, MAPPING, PUBLISHING

Λίγα λόγια για το λεξικό.

Το λεξικό περιλαμβάνει λέξεις καταγεγραμμένες στο σώμα της πόλης, στις όψεις των κτηρίων. Ο αναγνώστης χρησιμοποιώντας το λεξικό, κυριολεκτικά διαβάζει την πόλη.

Οι λέξεις συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια διαδρομών – περιπλανήσεων στο κέντρο της Πάτρας. Ταξινομούνται αλφαβητικά με βάση το όνομα της οδού από την οποία συλλέχθηκαν. Το λεξικό είναι ανοιχτό σε προσθήκες ονομάτων, σχολίων και ερμηνειών στο χρόνο. Η συσχέτιση ετερόκλητων στοιχείων δημιουργεί πληθώρα εικόνων και συνειρμών για την πόλη και τη ζωή σε αυτή. Το μικρό λεξικό με τον ενσωματωμένο ειδικό χάρτη μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως οδηγός για αστικές περιπλανήσεις. Μπορεί να αποτελέσει και αρχείο μελέτης και ερμηνείας του δρόμου ως παλίμψηστου κειμενικών ιχνών για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Σελίδες του λεξικού με τη μορφή αφίσας τοποθετήθηκαν μεγεθυσμένες σε σημεία των δρόμων που περιγράφουν. Οι λέξεις επανατοποθετήθηκαν στο σώμα της πόλης, με νέα μορφή, ακολουθώντας τους κανόνες ενός λεξικού.

A few words about the dictionary.

The dictionary includes words that have been written on the body of the city, on the facades of buildings. By using the dictionary, the reader is able to literally read the city.
The words were collected while following certain routes or just wandering around downtown Patras. They have been classified in alphabetical order, according to the name of the street where they were recorded. The dictionary is left open to the addition of names, comments and interpretations. The correlation of diverse elements creates a plethora of images and connotations about the city and life in it. The small dictionary with its incorporated special map can be used as a guidebook for urban drifting. It can also constitute an archive for the study and interpretation of the street as a palimpsest of textual traces during a specific time period. Pages of the dictionary were enlarged in the form of posters and placed at the exact locations they describe. The words were put back on the body of the city, in a new form, following the rules of a dictionary.

Συλλέγοντας καθημερινότητες / Collecting the ordinary

2007-11-02T20:04:00.000+02:00

Συλλέγοντας καθημερινότητες
ALINE DORMOIS

ΑΡΧΕΙΟ, ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ / ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

Collecting the ordinary
ALINE DORMOIS

ARCHIVE, INSTALLATION / CONSTRUCTION

Το έργο αυτό είναι ένα αρχείο των ανθρώπων που κινούνται και περπατούν στην πόλη της Πάτρας. Αρχειοθετώ εικόνες ανθρώπων. Εστιάζω στους ανθρώπους της πόλης· χωρίς αυτούς δεν νοείται μια πόλη. Τα άτομα, όμως, που κατοικούν στην εκάστοτε πόλη διαφέρουν· μπορεί να ζούνε σ’ αυτήν ή να είναι περαστικοί, για κάποιο λόγο. Μπορεί να βρίσκονται εκεί για μερικά χρόνια λόγω σπουδών, για λίγες ώρες για να ψωνίσουν, ή κάθε μέρα γιατί εκεί εργάζονται. Επιπλέον, χάρη στους ανθρώπους που δεν είναι στατικοί, η πόλη συνεχώς αλλάζει. Η μόνη συνθήκη-προϋπόθεση φωτογράφησης κάποιου είναι αυτός ή αυτή να χρησιμοποιεί ένα ορατό κομμάτι της αστικής υποδομής, όπως δρόμους, πλατείες, υπαίθριες καφετέριες, κ.λπ.

Το αρχείο είναι προσωπικό. Το έκανα για να θυμάμαι την Πάτρα και το ταξίδι μου εδώ, μέσα από φωτογραφίες ανθρώπων και τις μεταξύ τους διαφορές. Δεν γνωρίζω τους ανθρώπους των οποίων έχω τις φωτογραφίες. Από την εμφάνισή τους, τις συμπεριφορές τους, τις ασχολίες τους, κ.λπ., θα μπορώ αργότερα να θυμάμαι την ατμόσφαιρα της πόλης και τις κινήσεις που λαμβάνουν χώρα μέσα της, που διαφέρουν πολύ από τις αντίστοιχες μιας πόλης στη Γαλλία. Ακόμα, ένας επαγγελματίας που ασχολείται με την πόλη – ένας πολεοδόμος, για παράδειγμα – μπορεί ενδεχομένως να χρησιμοποιήσει αυτό το αρχείο προκειμένου να προσαρμόσει το χώρο στις ανθρώπινες συμπεριφορές που απαντώνται στους δρόμους.

Δεν υπάρχει ακριβής μέθοδος συλλογής των φωτογραφιών. Ο σκοπός είναι να συλλέξω όσο το δυνατόν περισσότερες. Χρησιμοποίησα δύο διαφορετικούς τρόπους φωτογράφησης: με βάση τον πρώτο, καθώς περπατούσα στον δρόμο φωτογράφιζα ανθρώπους που συναντούσα, χωρίς να με απασχολεί το καδράρισμα. Με βάση τον δεύτερο, χρησιμοποίησα έναν περισσότερο «βίαιο» και «προκλητικό» τρόπο. Ερχόμουν πολύ κοντά στον περαστικό και τραβούσα τη φωτογραφία κατά πρόσωπο. Αυτό μπορεί να έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς αποτυπώνεται και η αντίδραση του ατόμου. Ποτέ δε ζήτησα από κάποιον την άδεια για να τον/την φωτογραφίσω.

Μια πρώτη έκθεση αυτών των φωτογραφιών θα γίνει στον δρόμο. Οι φωτογραφίες θα τυπωθούν σε μέγεθος αφίσας, και κάθε επιλεγμένη φωτογραφία θα τοιχοκολληθεί σε όλη την πόλη, χρησιμοποιώντας διαφορετικές αστικές επιφάνειες (όπως τοίχους, κολώνες, στάσεις λεωφορείων), σαν να πρόκειται για προπαγανδιστική καμπάνια. Αυτού του είδους η έκθεση θα με βοηθήσει να παρατηρήσω την αντίδραση των ανθρώπων που θα αναγνωρίζουν τους εαυτούς τους στις φωτογραφίες. Το αρχείο θα παραμείνει εκεί μέχρι να «εξαφανιστεί», είτε εξαιτίας των ανθρώπων που θα ξεκολλήσουν τη φωτογραφία τους, είτε λόγω της επικάλυψής του από μια νέα αφισοκόλληση. Η ιδέα του χρόνου είναι πολύ σημαντική: Δεν μπορώ να πω αν αυτή η έκθεση θα παραμείνει για πολύ καιρό ή όχι!

This work is an archive of people who move and walk in the city of Patras. I have archived pictures of people. I have focused on the city’s people; without people, a city cannot exist. But the people who inhabit the town are all different; they can live inside it, or just be passing by, for whatever reason. They may go there to study for some years, to shop for a few hours, to work everyday. Also, thanks to the people who are not static, the town is always changing. The only condition for taking a picture of a person is that she has to be using a part of the urban structure, such as streets, squares, coffee terraces, etc.

It is a personal archive. I created it in order to remember Patras and my journey here, by way of photographs of people and the differences among them. I don’t know the people in these photographs Ι have taken. By their appearance, their behaviors, what they are doing, etc., I will be able to remember, later, the atmosphere of the city, the movements that occur inside it which are very different from what happens in a city in France. Furthermore, a professional who works with the city, an urbanist for example, may use this archive in order to adapt the space to the behavior of the people in the street.

There is no exact method for collecting the photographs; the aim is to have as many pictures as possible. I used two different methods of taking the pictures: First, I walked in the street and I photographed people I met without taking particular care of the framing; then, I used a more “violent” and “provocative” way, which consisted of getting close to the person and taking a shot of her. This can be particularly interesting because of the attitude a person can adopt, how she might react. I never asked the person’s permission before taking her picture.

A first exhibition of these pictures will take place in the street. The photographs will be printed in placard size, and each selected picture will be pasted all over the city, using different types of urban support (like walls, columns, bus stops), as in a propaganda campaign. This type of exhibition will allow me to observe the reaction of the persons looking at themselves in the pictures. The exhibition will continue until all the pictures disappear, either because people take down their picture or because other placards will cover them. The notion of time is very important: I can’t say if this exhibition will remain in place a long time or not!

vgeno_ti_nyxta@yahoo.gr

2007-11-02T20:00:00.000+02:00

vgeno_ti_nyxta@yahoo.gr
ΆΓΙΣ ΠΥΡΛΗΣ, ΤΡΥΦΩΝ ΦΩΤΕΙΝΟΠΟΥΛΟΣ

ΑΡΧΕΙΟ, ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

vgeno_ti_nyxta@yahoo.gr
AGHIS PYRLIS, TRYPHON FOTINOPOULOS

ARCHIVE, MAPPING, PARTICIPATION

Το αρχείο σχετίζεται με την ειδική συμπεριφορά (ντύσιμο, «στήσιμο») που υιοθετούν νέοι άνθρωποι κατά τη διάρκεια της εξόδου τους στην πόλη για ψυχαγωγία, διασκέδαση και κοινωνική συναναστροφή. Ξεκίνησε από την εμπειρία της περιπλάνησης στα μέρη που συχνάζουν οι νέοι κατά την διάρκεια της νύχτας, νυχτερινά κέντρα διασκέδασης, bar clubs, και δημόσιους χώρους στο κέντρο της Πάτρας. Λειτουργεί ως τεκμήριο συμπεριφοράς σε σχέση με τη δημόσια έκθεση και την κατασκευή της δημόσιας εικόνας κατά τη βραδυνή έξοδο, στην πόλη της Πάτρας, για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

Το αρχείο αποτελείται από φωτογραφίες τις οποίες τραβήξαμε οι ίδιοι σε χώρους κοινωνικής συναναστροφής και από προσωπικές περιγραφές τρόπων προετοιμασίας για τη βραδυνή έξοδο. Οι περιγραφές αυτές αποστάλησαν στην ηλεκτρονική διεύθυνση vgeno_ti_nyxta@yahoo.gr. Σχεδιάσαμε ένα μικρό αντικείμενο που κυκλοφόρησε από χέρι σε χέρι και λειτούργησε ως ένα είδος διανομέα προσκλήσεων συμμετοχής. Το αρχείο πήρε τη μορφή ενός τεύχους που οργανώθηκε σε τρία μέρη: το πρώτο αποτελείται από φωτογραφίες σ’ ένα σύστημα σελίδων που επιτρέπει την τυχαία προσπέλαση και πολλαπλούς συνδυασμούς των εικόνων. Το δεύτερο αποτελείται από τα κείμενα και τις φωτογραφίες με τη σειρά που τα λάβαμε. Το τρίτο είναι μια σύνθεση αποσπασμάτων από τα κείμενα που λάβαμε και αποτελεί τη δική μας ανάγνωση-σχόλιο στα στοιχεία του αρχείου.

The archive is related to the special behavior (dress, attitude) adopted by young people when they’re “out on the town”, in search of recreation, entertainment or social interaction. It sprung from the experience of visiting the places where young people gather during the night: night clubs, bar clubs, and public spaces in downtown Patras. It functions as a documentation of behavior in relation to public exposure and the building of one’s public image when going out at night, in the city of Patras, over a specific time period.

The archive consists of photographs which we took ourselves in places of social interaction and personal descriptions of ways to prepare for a night out. These descriptions were sent to vgeno_ti_nyxta@yahoo.gr. We designed a small object which circulated from hand to hand and functioned as a kind of distributor of invitations to participate in the project. The archive took on the form of a publication which was organized in three parts: the first consists of photos displayed in a system of pages which allows random access and multiple combinations of images. The second consists of the texts and photos in the order in which we received them. The third is a synthesis of excerpts from the texts we received and constitutes our own reading/comment on the elements of the archive.

Ένα αρχείο για το φυσικό τοπίο των πεζοδρομίων / An archive on the natural landscape of pavements

2007-11-02T19:59:00.000+02:00

Ένα αρχείο για το φυσικό τοπίο των πεζοδρομίων
ΔΑΝΑΗ ΓΚΟΥΜΑ, ΜΑΡΙΑ ΠΑΓΩΝΑΚΗ

ΑΡΧΕΙΟ, ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ

An archive on the natural landscape of pavements
DANAE GOUMA, MARIA PAGONAKI

ARCHIVE, MAPPING

Το φυσικό τοπίο των δρόμων του κέντρου της Πάτρας εξαρτάται από τη πολιτεία (τον Δήμο), η οποία παρεμβαίνει στην φυσική τους ανάπτυξη με την αισθητική της “ευταξίας”. Αντίθετα, στα προάστια της ίδιας πόλης (στην Αγία Βαρβάρα, στο Σκαγιοπούλειο, στα Ζαρουχλέικα, στην Ταραμπούρα, στα Προσφυγικά), την ίδια χρονική στιγμή, το φυσικό τοπίο εξελίσσεται με "άτακτες", αυτόνομες δράσεις ιδιωτών. Έτσι, η παρεμβατική στάση της πολιτείας αντικαθίσταται από τη φροντίδα των κατοίκων, τα θεσμικά όργανα από την συλλογική στάση και η αισθητική της “ευταξίας” από την αισθητική της “αταξίας”.

Με το αρχείο αυτό διαβάζουμε, διακρίνουμε, ταξινομούμε το τοπίο των φυτεύσεων στα πεζοδρόμια της Πάτρας, υποδεικνύοντας τη διαφορά ανάμεσα στη θεσμική παρέμβαση και στη συλλογική φροντίδα, με φωτογραφίες, συνεντεύξεις, σχέδια.

The natural landscape of the roads of downtown Patras depends on the state (the Municipality), which intervenes in their natural development according to the aesthetics of “regularity”. Conversely, in the suburbs of the same city (Agia Varvara, Skagiopoulio, Zarouchleika, Taraboura, and the Prosfygika), at the same time, the natural landscape is evolving through the “irregular”, autonomous actions of individuals. Thus the interventionist attitude of the state is replaced by the care of the inhabitants; the institutional state agencies are replaced by a collective stance, and the aesthetics of “regularity” is replaced by the aesthetics of “irregularity”.

Through this archive we can read, distinguish, and classify the landscape of the planted pavements of Patras, while pointing out the difference between institutional intervention and collective care, with the use of photographs, interviews and drawings.

Η σκιά στο ερείπιο: ένα μουσείο νοητικών εικόνων / The shadow on the ruin: a museum of mental images

2007-11-02T19:50:00.000+02:00

Η σκιά στο ερείπιο:
ένα μουσείο νοητικών εικόνων
ΦΑΙΗ ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΥ

ΑΡΧΕΙΟ, ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ, ΜΕΣΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ

The shadow on the ruin:
a museum of mental images
FAY ZACHAROPOULOU

ARCHIVE, MAPPING, PARTICIPATION, PUBLISHING

«Η σκιά στο ερείπιο» είναι ένα αρχείο-μουσείο νοητικών εικόνων που δημιουργούνται από τις σκιές των περαστικών πάνω σε ερείπια κτίσματα στην πόλη της Πάτρας. Η σύσταση του αρχείου γίνεται επιτόπου, με μια δράση που περιλαμβάνει: έναν μηχανισμό στιγμιαίας αποτύπωσης της σκιάς σε επιλεγμένα ερείπια κτίσματα, την προσφορά της μακέτας του κτηρίου, στο ερείπιο του οποίου η σκιά αποτυπώθηκε, ως ένα είδος ανταλλάγματος για την απόσπαση της σκιάς και συνομιλία για τη δράση με συμμετέχοντες περαστικούς. Είναι ένα μουσείο όπου εκθέματα αποτελούν οι νοητικές εικόνες των περαστικών πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη δράση ενώ θεατές είναι οι ίδιοι οι περαστικοί. Το μουσείο υπάρχει κυρίως στο νου και στην εμπειρία των ανθρώπων που άθελά τους συμμετέχουν στη δράση. Είναι ένα μουσείο διασκορπισμένο στην πόλη.

Ο μηχανισμός στιγμιαίας αποτύπωσης της σκιάς είναι μια κατασκευή που περιλαμβάνει έναν προβολέα ισχυρού φωτός και κινείται σε ολόκληρη την πόλη. Σταματά σε επιλεγμένα ερείπια κτίσματα, αποτυπώνοντας στις επιφάνειές τους τις σκιές των περαστικών. Η αποτύπωση γίνεται καθώς ο προβολέας ανάβει τη στιγμή που ο περαστικός ξεκινά να περνά από το ερείπιο και κλείνει όταν αυτός μόλις έχει περάσει το κτίσμα. Τη στιγμή εκείνη γίνεται η προσφορά της μακέτας στους περαστικούς από τους οποίους αποσπάται τη σκιά. Γίνεται μια ανταλλαγή. Ανταλλάσσεται η σκιά τους με τη μακέτα του ερειπίου κτίσματος. Η μακέτα είναι η απόδοση του κτηρίου που υπήρχε πριν γίνει ερείπιο και στο κάτω μέρος της υπάρχει η παρακάτω σημείωση:

Η σκιά στο ερείπιο: ένα μουσείο νοητικών εικόνων.
Ως αντάλλαγμα για την αποτύπωση της σκιάς σας στο ερείπιο αυτή η μακέτα.
……………………………………… e-mail:fayzax@hotmail.com
……………………………………… Ζαχαροπούλου Φαίη
……………………………………… Αστυπάλαιας 12 Πάτρα

Κατά τη διάρκεια της ανταλλαγής δεν δίνονται πρόσθετες πληροφορίες αλλά απαντώ σε ερωτήσεις και συνήθως ακολουθεί μικρή συνομιλία με τους συμμετέχοντες για το μουσείο. Δημιουργώ ένα ιστολόγιο που περιέχει όλες τις προτεινόμενες τοποθεσίες της δράσης, διάφορα στοιχεία για κάθε δράση που πραγματοποίησα, σχέδια των κατασκευών, κ.α.

Οι τοποθεσίες της δράσης είναι οι εξής:

1.Νεοκλασσική κατοικία αρχών 19ου αιώνα, οδός Σωτηριάδου, έναντι Αρχαίου Ωδείου. Υφιστάμενη κατάσταση: Απαγόρευση εισόδου στο εσωτερικό, κατεστραμένη η εξωτερική κλίμακα, σημαντικές φθορές στισ εξωτερικές επιφάνειες.

3 περαστικοί- 3 σκιές
3 ανταλλαγές σκιάς ερειπίου

2.Ισόγειο κτίσμα αρχών εικοστού αιώνα στην οδό Βασιλείου Ρούφου. Μία όψη επί της οδού Βασιλείου Ρούφου. Υφιστάμενη κατάσταση: Κατεστραμμένο εσωτερικό με σφραγισμένα παράθυρα, φθορές στους εξωτερικους τοιχους.

3.Νεοκλασσικό κτήριο, τέλη 19ου αιώνα στην οδό Ζαΐμη. Μία όψη επί της οδού Ζαΐμη.
Ισόγειο πρώην σιδηρουργείο και όροφος πρώην κατοικία. Υπάρχουσα κατάσταση: Σημαντικές φθορές στις εξωτερικές επιφάνειες, σφραγισμένες θύρες και παράθυρα με ξύλινες δοκούς.

4.Νεοκλασσική κατοικία δύο ορόφων, αρχών 19ου αιώνα, οδός Κορίνθου. Δύο όψεις, κύρια όψη επί της οδού Κορίνθου, δευτερεύουσα όψη επί της οδού Παπαφλέσσα. Υφιστάμενη κατάσταση: Κατεστραμμένο εσωτερικό και εξωτερική κλίμακα, εξωτερικές επιφάνειες τοίχων με πολλές φθορές.

5.Μονοώροφη κατασκευή του Μεσοπολέμου, με ισόγειο πρώην κατάστημα και όροφο κατοικία στην πλατεία Υψηλών Αλωνιών. Μία όψη επί της οδού Φιλικών. Υπάρχουσα κατάσταση: Λίγες φθορές στην εξωτερική επιφάνεια, κατεστραμένες θύρες και παράθυρα.

“The shadow on the ruin” is an archive/museum of mental images that are created by the shadows of passersby on building ruins in the city of Patras. The archive is constituted in situ, through an action that includes: a mechanism for the momentary projection of the shadow on selected ruins, the offering of a scale model of the building on which the shadow has been projected – given in exchange, so to speak, for the extraction of the shadow – and a discussion of the action with participating passersby. It is a museum, the exhibits of which consist of the mental images of passersby, during and after the action, while the viewers are the passersby themselves. The museum exists mainly in the mind and the experience of people who unintentionally participate in the action. It is a museum that is scattered over the city.

The mechanism for the momentery projection of the shadow is an apparatus that includes a powerful spotlight and moves all over the city. It stops at selected ruins, projecting the shadows of passersby on their surfaces. The projecting begins as the passerby starts to walk by the ruin – at which time the spotlight is turned on – and ends as soon as the passerby is past the building – at which time the spotlight is turned off. At that moment, the passerby whose shadow has been extracted is offered a scale model of the building. An exchange takes place: the passerby’s shadow for the model of the building. The model represents the building as it was before it was ruined and on the bottom there is the following note:

The shadow on the ruin: a museum of mental images
In exchange for the imprint of your shadow on the ruin, you are given this model.
……………………………………… e-mail:fayzax@hotmail.com
……………………………………… Zacharopoulou Fay
……………………………………… 12 Astypaleas Street, Patras

No additional information is given during the exchange, but I do answer questions and usually a brief conversation with the participants about the museum ensues. I create a weblog that contains all the suggested locations for the action, information on each action I have performed, drawings of the buildings, etc.

The locations of my action are the following:

1.A Neoclassical residence of the early 19th century on Sotiriadou Street across from the Ancient Odeon. Present condition: entry into the house is forbidden, the front steps are destroyed, significant damage to the outer surfaces.

3 passersby - 3 shadows
3 exchanges for their shadows on the ruin

2. One-story building of the early 20th century on Vassiliou Roufou Street. Present condition: destroyed interior, sealed windows, damaged outer walls.

3. Neoclassical building of the late 19th century facing onto Zaimi Street. The ground-floor was formerly a blacksmith’s and the first floor a residence. Present condition: Significant damage to the outer surfaces, doors and windows sealed by wooden planks.

4. Neoclassical two-story residence of the early 19th century on Korinthou Street. The back looks onto Papaflessa Street. Present condition: Destroyed interior, destroyed front steps extensive damage visible on outer wall surfaces.

5. Two-story building of the Interwar years on Psila Alonia Square. The ground floor was formerly a shop and the first floor a residence. One faηade looks onto Filikon Street. Present condition: Some damage on the outer surfaces, destroyed doors and windows.

Παραπηγματούχοι / Shack owners

2007-11-02T17:15:00.000+02:00

Παραπηγματούχοι
Β. ΓΚΙΚΕΛΟΥ, Ε. ΚΟΚΚΙΝΕΛΗ, Θ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ, Α. ΛΑΚΑΦΩΣΗΣ, Α. ΣΙΩΛΗ

ΔΙΑΛΟΓΙΚΑ ΜΕΣΑ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ, ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ, ΜΕΣΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ

Shack owners
V. GIKELOU, Ε. KOKKINELI, TH. PAPAGEORGIOU, Α. LAKAFOSSIS, Α. SIOLI

DIALOGICAL, PARTICIPATION, MAPPING, PUBLISHING

Το έργο «Παραπηγματούχοι» εστίασε το ενδιαφέρον του στις χωρικές μεταβολές που πραγματοποιούνταν το καλοκαίρι του 2002 στο δυτικό τμήμα του τείχους της πόλης των Χανίων. Στο τμήμα αυτό των ενετικών τειχών κρυβόταν επί χρόνια μικρός αυθαίρετος οικισμός (μαχαλάς) που δεν ήταν άμεσα ορατός από την εξωτερική πλευρά τους. Ο μαχαλάς βρισκόταν την περίοδο αυτή σε κατάσταση ερήμωσης και σε αναμονή ολοκληρωτικής αποξήλωσης, σύμφωνα με το σχέδιο των τοπικών αρχών για την αναβάθμιση του αρχαιολογικού χώρου. Οι κάτοικοι υποχρεώθηκαν να μετεγκατασταθούν σε νέα συγκροτήματα κατοικιών έξω από την πόλη.

Τι μπορεί να συμβεί όταν μια τόσο σημειακή κατάσταση μεταφερθεί ως πληροφορία στην υπερτοπική κλίμακα του διαδικτύου ή ακόμα μεταδοθεί στην τοπική κλίμακα της πόλης; Όταν μια πληροφορία που εκ πρώτης όψεως φαίνεται να αφορά μόνο μια μικρή τοπική κοινότητα, ξεπεράσει τα χωρικά της όρια; Το παραπάνω ζήτημα επιχείρησε να διερευνήσει το έργο «Παραπηγματούχοι», με επιτόπιες έρευνες και συναντήσεις με τους τελευταίους εναπομείναντες κατοίκους, τους ήδη μετεγκατεστημένους στις νέες εργατικές πολυκατοικίες και τους υπαλλήλους των τοπικών αρχών. Αναρτήσαμε το υλικό της έρευνας στην ιστοσελίδα parapigmatouxoi.gr και οργανώσαμε μια διαδικτυακή ταχυδρομική λίστα με προσκαλεσμένους απόμακρους συμμετέχοντες, επιδιώκοντας τη κριτική ανάδραση της πληροφορίας. Παράλληλα τοιχοκολλήσαμε μεγεθυσμένα τα κοινοτικά έγγραφα που αφορούσαν στις αποφάσεις εκκαθάρισης και μετεγκατάστασης των κατοίκων του μαχαλά, στην εξωτερική πλευρά του ενετικού τοίχους, παραδίδοντάς τα στην πόλη.

[Στο πλαίσιο του Εργαστηρίου Δια-λέξις, στο 2ο Θερινό Εργαστήριο του Κέντρου Αρχιτεκτονικής Μεσογείου, Χανιά, 2–14 Αυγούστου 2003. Eπιβλέποντες Καθηγητές: Δήμος Δημητρίου, Πάνος Κούρος.]

The work entitled “Shack Owners” focused on the spatial changes that took place in the summer of 2002 along the western section of the walls of the city of Chania in Crete. For many years, there existed in this section of the Venetian walls a small unauthorized settlement which was not directly visible from the outside. At that time, the settlement was in a state of gradual abandonment, in anticipation of its complete dismantling, in accordance with the local authorities’ plan for the of the development archeological site. The inhabitants were forced to relocate to a new housing complex outside the city.

What can happen when such a localized situation is transported as data to the hypertopical scale of the Internet or is transmitted to the topical scale of the city? What can happen when a piece of information which, at first sight, seems to concern only a small local community, goes beyond its spatial limits? These were the questions that “Shack Owners” attempted to answer, through in situ research and meetings with the last remaining inhabitants, the inhabitants who had already been relocated to the new housing estate, and the local authority employees. We posted the material of our research on the parapigmatouxoi.gr website and we organized an Internet mailing list through which we invited distant participants, with an aim to receive critical feedback on the information. At the same time, we reproduced the municipal documents referring to the decision to evict and relocate the inhabitants of the settlement and pasted them on the outside of the Venetian walls, handing them over to the city.

[Part of the Dia-lexis Workshop, 2nd Summer Workshop of the Center for Mediterranean Architecture, Chania, 2–14 August 2003. Αdvisors: Dimos Dimitriou, Panos Kouros.]

Διασχίζοντας την Στεμνίτσα / Traversing Stemnitsa

2007-11-02T05:12:00.000+02:00

Διασχίζοντας την Στεμνίτσα
ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ, ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΙΩΛΗ

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ, ΔΙΑΛΟΓΙΚΑ ΜΕΣΑ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ, ΜΕΣΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ, ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΒΙΝΤΕΟ

Traversing Stemnitsa
THANASSIS PAPAGEORGIOU, ΑNGELIKI SIOLI

MAPPING, DIALOGICAL, PARTICIPATION, PUBLISHING, NARRATIVE, VIDEO

Εστιάσαμε το ενδιαφέρον μας στη διέλευση των αυτοκινήτων από τον μοναδικό οδικό άξονα που διασχίζει τον οικισμό και τον συνδέει με την ευρύτερη περιοχή της Γορτυνίας. Μας ενδιέφερε να διερευνήσουμε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της σε κίνηση πρόσληψης του τοπίου. Κάναμε ώτο-στοπ στους διερχόμενους οδηγούς και τους ζητήσαμε να μας μεταφέρουν μαζί τους από τη μια άκρη του χωριού στην άλλη, διαδικασία που πραγματοποιήθηκε συνολικά δεκατέσσερις φορές στη διάρκεια δύο ημερών. Οι οδηγοί και οι επιβάτες που συμμετείχαν στη δράση ήταν κάτοικοι της Στεμνίτσας και των γειτονικών χωριών, επισκέπτες, ή διερχόμενοι τουρίστες.

Κατά τη διάρκεια των διελεύσεων, μέσης διάρκειας 3 έως 5 λεπτών, αποτυπώσαμε με γραπτές σημειώσεις και βίντεο, αφενός το μεταβαλλόμενο τοπίο του οικισμού μέσα από το αυτοκίνητο και αφετέρου, τις κινήσεις και τη ματιά του οδηγού. Στο τέλος κάθε διαδρομής, ζητήσαμε από τον ίδιο και από τους επιβάτες να μας αφηγηθούν εντυπώσεις και εικόνες που μπορούσαν να ανακαλέσουν από τη σύντομη διαδρομή. Δημοσιεύσαμε το υλικό των διαδρομών αυτών στην ιστοσελίδα του Διατόπια, όπου κάθε μία περιγράφεται από το βίντεο της σε πραγματικό χρόνο διάσχισης, τις παρατηρήσεις μας για τη ματιά του οδηγού καθώς και τις περιγραφές των εικόνων της διαδρομής που είχε ανακαλέσει στη μνήμη του. Το έργο δημιούργησε με τον τρόπο αυτό μια νέα μνημονική χαρτογράφηση του οδικού δικτύου και του οικισμού ενώ παράλληλα επιχείρησε να διερευνήσει τη σχέση του τοπίου με τον τρόπο πρόσληψης του και να ασκήσει κριτική στην έννοια της καταγραφής και της αντικειμενικότητάς της.

[Στo πλαίσιo του εργαστηρίου «Διατόπια – Διασχίζοντας το Τοπίο Παράγοντας Δίκτυα Τόπου», Στεμνίτσα Αρκαδίας και Gazon Rouge, Αθήνα, καλοκαίρι 2003.]

We focused our attention on the cars driving along the only road that runs through the settlement and connects it to the greater Gortynia area. We were interested in exploring the road’s particular features in terms of movement and the perception of landscape. We hitched rides with passing cars and asked the drivers to take us with them from one end of the village to the other, a procedure which was carried out a total of fourteen times over a two-day period. The drivers and passengers that participated in the action were inhabitants of Stemnitsa and the neighboring villages, visitors, or tourists that were passing through.

During these rides, which lasted an average of 3 to 5 minutes, we documented, using written notes and video, the changing landscape of the settlement from inside the car on the one hand, and the movements and gaze of the driver on the other. At the end of each ride, we asked the driver and the passengers to share any impressions or images they could recall from the brief drive-through. We posted the material of these rides on the Diatopia website. The description of each ride consists of video footage in real time, our comments on the driver’s gaze, as well as the description of images from the ride that the driver had been able to recall. In this way, the project created a new mnemonic mapping of the road network and the settlement, while at the same time it attempted to explore the relation between the landscape and the way it is perceived, as well as to critique the notion of documentation and its objectiveness.

[Part of the “Diatopia – Traversing the Landscape, Producing Networks of Space” workshop, Stemnitsa, Arcadia and Gazon Rouge, Athens, summer 2003.]

[6 Δράσεις –Άνοιξη 2002] / [6 Actions –Spring 2002]

2007-11-02T01:20:00.000+02:00

[6 Δράσεις –Άνοιξη 2002]
ΔΕΡΒΙΣΟΠΟΥΛΟΥ, ΖΟΥΛΙΑΣ, ΚΟΚΛΑ, ΚΟΛΙΟΜΙΧΟΥ, ΛΕΝΤΖΑ, ΜΑΛΤΕΖΟΥ, ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΥ, ΣΤΑΜΟΥ, ΨΑΡΑΚΗ

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ / ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ, ΠΕΡΦΟΡΜΑΝΣ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ, ΑΡΧΕΙΟ

[6 Actions –Spring 2002]
DERVISOPOULOU, KOKLA, KOLIOMICHOU, LENTZA, MALTEZOU, PSARAKI, STAMATOPOULOU, STAMOU, ZOULIAS

INSTALLATION / CONSTRUCTION, PERFORMANCE, COLLECTIVE ACTION, PARTICIPATION, ARCHIVE

Παρουσιάζονται συνοπτικά έξι δράσεις που υλοποιήθηκαν στην Πάτρα την Κυριακή 2 Ιουνίου 2002, στο πλαίσιο του μαθήματος «Πρακτικές τέχνης στο δημόσιο χώρο». Αντικείμενο του μαθήματος είναι η σχεδίαση και υλοποίηση αρχιτεκτονικών / εικαστικών παρεμβάσεων στη δημόσια σφαίρα της πόλης. Το θεματικό πλαίσιο των παρεμβάσεων είναι οι «ενδιάμεσοι» χώροι της πόλης: οι χώροι εκείνοι που για διαφορετικούς λόγους που σχετίζονται με τις ιδιόμορφες συνθήκες ανάπτυξης της ελληνικής πόλης, βρίσκονται σε λανθάνουσα κατάσταση μεταβικότητας, εκκρεμότητας, μη-ιεράρχησης ή και ξενότητας ως προς τις χρήσεις και τις λειτουργίες, τις μορφές και την αστική τοπογραφία, τον ιστορικό και ψυχολογικό χρόνο. Οι παρεμβάσεις ολοκληρώνονται σε τέσσερα στάδια: στο πρώτο οι σπουδαστές επιλέγουν και μελετούν το μικρο-περιβάλλον μέσα στο οποίο θα αναπτύξουν το έργο, διατυπώνοντας ταυτόχρονα ερμηνείες, υποθέσεις, στόχους. Στο δεύτερο επεξεργάζονται ιδέες σχεδιασμού και υλοποίησης της παρέμβασης, καθορίζουν τα μέσα εκτέλεσης του έργου, την κλίμακα, τη διάρκεια, τις διαδικασίες διάδρασης με το κοινό. Στο τρίτο στάδιο αναγγέλεται και πραγματοποιείται η παρέμβαση, ενώ στο τέταρτο αποτιμάται κριτικά η λειτουργία της, η αλλαγή που επέφερε στη ζωή της πόλης. Πραγματοποιήθηκαν συνολικά δέκα δράσεις με διαφορετικούς στόχους, εκφραστικά μέσα, κλίμακα και διάρκεια η καθεμία, σε ενδιάμεσους χώρους που περιλάμβαναν εγκαταλειμμένα σπίτια, υποβαθμισμένα άλση, πλατεία υπό «ανάπλαση», κυματοθραύστη, αχρησιμοποίητη έκταση «φύσης» ανάμεσα στην κάτω και στην πάνω πόλη, τοίχους «επικοινωνίας», πεζοδρόμια της εθνικής οδού και του κτιρίου των Δικαστηρίων.
Ένα κυριολεκτικά ενδιάμεσο τεμάχιο άγριας ακαλλιέργητης φύσης, ανάμεσα στην πάνω και κάτω πόλη, με δύσκολη πρόσβαση αλλά οπτικά και ακουστικά σε επαφή με την ιδιωτική (μπαλκόνια πολυκατοικιών) και δημόσια περιοχή (πλατεία Υψηλών Αλωνίων) γίνεται στην παρέμβαση της Αθηνάς Κόκλα ένα θέατρο ανθρώπινων σχέσεων, ανάμεσα στους περαστικούς, στους κατοίκους και στην ολιγομελή ομάδα φοιτητών διαφόρων τμημάτων του Πανεπιστημίου που η ίδια προσκαλεί για έναν απογευματινό καφέ. Πρόκειται για την οργάνωση ενός κοινωνικού γεγονότος σ’ ένα εξαιρετικά δύσβατο μέρος, όπου όλα τα στοιχεία του, από το σχεδιασμό του τραπεζιού μέχρι τις τυπωμένες προσκλήσεις και από την επιλογή των συνδαιτυμόνων μέχρι τον τρόπο παρασκευής του καφέ, συντελούν στη δημιουργία ενός «χώρου συμπεριφοράς» ως καλλιτεχνικής μορφής. Είναι ταυτόχρονα μια «υπόδειξη» ήπιας οικειοποίησης ενός άχρηστου χώρου από περιθωριακές ομάδες της πόλης (φοιτητές, μετανάστες, νοικοκυρές), όπως και μια ουτοπική επαναφορά της λειτουργίας της αναψυχής από το μεγα-ιδιωτικό εμπορικό κέντρο και τους «αναπλασμένους» πεζόδρομους στο λανθάνον μικρο-περιβάλλον της γειτονιάς. (1)
Μπορεί κανείς να κατοικήσει (έστω και για λίγο) σε ένα στενό πεζοδρόμιο ενός δρόμου ταχείας κυκλοφορίας και πώς; Η επέμβαση της ομάδας Ψαράκη – Δερβισοπούλου – Σταματοπούλου κατασκευάζει εφήμερα στοιχειώδη καταφύγια για «πλάνητες της πόλης» μέσα σε αχρησιμοποίητους μεγάλους τσιμεντένιους σωλήνες, παρατημένους στο πεζοδρόμιο της εθνικής οδού Πάτρας-Πύργου. Κάθε σωλήνας φιλοξενεί μία συγκεκριμένη λειτουργία (γεύμα, ανάπαυση, λουτρό), ενώ όλα τα αντικείμενα που χρησιμοποιήθηκαν (σκεύη, έπιπλα) προήλθαν από ερειπωμένα σπίτια της Πάτρας. Το ενδιαφέρον βρίσκεται αφ’ ενός στην ιδέα της ανακύκλωσης των εγκαταλειμμένων οικιακών επίπλων και σκευών, με την μετατροπή τους σε χρηστικά και συμβολικά αντικείμενα και αφ’ ετέρου στον προσδιορισμό των «ελάχιστων» αναγκών για μια «ποιητική κατοίκηση» (όχι μόνο αστέγων), την εποχή της υπεραφθονίας της κατανάλωσης. (2)
Δράση σχεδόν στιγμιαία, αλλά υποβλητική και πυκνή σε ένταση ήταν η παρέμβαση της Λέντζα στην πλατεία Αγ. Γεωργίου. Στην «καρδιά» της μικρής πλατείας – έναν ελάχιστο χώρο με χώμα και ψηλά δέντρα – ένα έρημο, ζεστό μεσημέρι Κυριακής, μια ομάδα τεσσάρων άνθρωπων (που η ίδια επιστρατεύει ως «περφόρμερ»), με αποφασιστικές και συντονισμένες κινήσεις φέρνουν, αποθέτουν και ανοίγουν μεγάλα χαρτόκουτα: φλώροι και καρδερίνες (είδη που απαγορεύεται το εμπόριό τους), αγορασμένα από καταστήματα pet-shop της Πάτρας, ελευθερώνονται και μισοζαλισμένα πετούν προς τα πάνω. Η πλατεία είναι μισοσκαμμένη από τα έργα «ανάπλασης», ενώ κάτω στο χώμα είναι πρόσκαιρα τοποθετημένες οι μελλοντικές πλάκες επικάλυψής της. Η παρέμβαση, με έναν μεθοδικό και λιτό χειρισμό πολλών ετερόκλητων στοιχείων – οικολογικών και βιολογικών δεδομένων, αντικειμένων στο χώρο, ήχων, ανθρώπων, χρόνου-καιρού, μεταμορφώνει έναν αδιάφορο τόπο σε έναν στιγμιαίο, σχεδόν πρωτογενή axis mundi, που υπαινικτικά (και όχι θεαματικά) μιλά για την απόλαυση (και όχι την κατανάλωση), την αειφορία (και όχι τη φυσιολατρεία), τη μνήμη (και όχι τη μνημειακότητα). (3)
Η παρέμβαση της ομάδας Στάμου – Μαλτέζου εστιάζει σ’ έναν ελεύθερο τοίχο αντιστήριξης πίσω από το ναό της Παντανάσσης, ο οποίος λειτουργεί ως χώρος μηνυμάτων και γραφισμών (γκράφιτι) που ανανεώνονται με μεγάλη συχνότητα. Η ομάδα παρακολουθεί κάθε μέρα τις αλλαγές, αποτυπώνει κάθε γραφισμό (υπογραφές, «λογότυπα», συνθήματα), τον ταξινομεί και τον μεταφέρει από τον πραγματικό σ’ έναν «ηλεκτρονικό» τοίχο που δημιουργεί η ίδια ως δικτυακό τόπο στο ίντερνετ. Στη θέση του πραγματικού γκράφιτι επικολλά ένα λευκό χαρτί με τη διεύθυνση του δικτυακού τόπου. Ο θεατής του πραγματικού τοίχου αντικρίζει πάνω στα γκράφιτι τους σχηματισμούς από τα λευκά χαρτιά, που φαίνονται σαν να «ακυρώνουν» τα γκράφιτι, επαναφέροντας την λευκή ουδετερότητα του τοίχου. Ταυτόχρονα, ο επισκέπτης της ιστοσελίδας βλέπει τυπολογίες γραφισμών που έχουν χάσει το αρχικό τους περιβάλλον και λειτουργούν ως καθαρές αφαιρέσεις, σαν ένα είδος μουσειακού αρχείου, ή λεξικού μιας νεκρής γλώσσας. Η αλλαγή αυτή περιβάλλοντος του γκράφιτι (από έναν τοίχο της γειτονιάς στον αχανή μη-τόπο του διαδίκτυου) και της επιφάνειας γραφής (από τη βαρειά πέτρα στο φως των πίξελ) θέτει κριτικά ερωτήματα για τη σχέση δημόσιου χώρου και προσωπικής γραφής, έργου και αναπαραγωγής, τοπικού και παγκόσμιου. Ταυτόχρονα είναι και ένα κριτικό σχόλιο για αυτό το είδος οπτικής γλώσσας, που ξεκίνησε ως αυθόρμητη και περιθωριακή έκφραση κοινωνικής εκτόνωσης στον υπόγειο της Νέας Υόρκης τη δεκαετία του 60, αλλά ήδη από τη δεκαετία του 80 κατέληξε να είναι ένα παγκοσμιοποιημένο και επιχορηγούμενο μέσο έκφρασης, απογυμνωμένο από κοινωνικά και πολιτικά συμφραζόμενα. (4)
Η παρέμβαση της Κολιομίχου σ’ ένα εγκαταλειμμένο σπίτι της οδού Λόντου είναι η παρέμβαση ενός μελλοντικού αρχαιολόγου, που βρίσκει, ταξινομεί, σημειώνει στο χώρο τα ευρήματα του υλικού πολιτισμού του σήμερα: πράγματα ασήμαντα της καθημερινής ζωής, ένα πλαστικό μπουκάλι εμφιαλωμένου νερού, ένας κουβάς, μια ετικέτα τετράδιου, μια κορνίζα, γίνονται αντικείμενα που «διηγούνται» ατομικές και συλλογικές μνήμες. Ο θεατής εισέρχεται από το δρόμο στην ανοιχτή αυλή και μετά στο διανοιγμένο εσωτερικό, σε μια πορεία που οριοθετείται με κόκκινα νήματα, παραπέμποντας σε αρχαιολογικούς τόπους ανασκαφής. Τα νήματα καθοδηγούν, υποδεικνύουν τα αντικείμενα, καθορίζουν περιοχές όπου αυτά έχουν αφεθεί όπως είναι, και άλλες, όπου μικρές μετακινήσεις και καθαρισμοί υπονοούν τη διανοητική δουλειά του ερευνητή. Καλούμαστε ταυτόχρονα να συμμετέχουμε σε μια παράξενη άσκηση «φαντασίας της μνήμης» που αποκαλύπτει μια νέα εμπειρία χώρου και κίνησης στο χώρο, αρχιτεκτονικών δομών και υλικών που δεν υπήρχαν όταν το μονόχωρο σπίτι ήταν «ακέραιο». (5)
Η δεύτερη παρέμβαση σε ερειπωμένο σπίτι, του Ζούλια, βρίσκεται στον αντίποδα της προηγούμενης, χρησιμοποιώντας με δραματικό τρόπο οπτικοακουστικά μέσα για να δημιουργήσει ένα ψυχολογικό δρώμενο σε εξέλιξη, διάρκειας μιας ώρας, σε μια ήσυχη γειτονιά, τη νύχτα. Όσο διαρκεί η ανοίκεια μουσική του Ξενάκη, τα δύο ανοίγματα της όψης (το ένα σφραγισμένο, το άλλο τελείως ανοιχτό) μετατρέπονται σιγά-σιγά με τον έντεχνο χειρισμό του φωτός και με τη χρήση εικόνας σε διαφάνεια, σε τελετουργικά περάσματα που παραπέμπουν σε μια αόρατη παρουσία, σ’ ένα άδειο εσωτερικό. Το έργο εκμεταλλεύεται την ισχυρή ψυχολογική φόρτιση που προκαλεί μια ερειπωμένη κατοικία, με την ταύτιση σπιτιού – σώματος, υπερτονίζοντας το στοιχείο του τρόμου, του υπερφυσικού, του στοιχειωμένου, κατ’ αναλογία με την πολύ δημοφιλή ρομαντική ατμόσφαιρα και τα αρχιτεκτονικά ντεκόρ των νεο-γοτθικών μυθιστορημάτων του 18ου αιώνα. (6)

Πάνος Κούρος, (απόσπασμα από το άρθρο «Τέχνη και Αρχιτεκτονική στην Εκπαίδευση: Εικαστικές Δράσεις στην Πόλη», Αρχιτέκτονες, τ.35, Σεπ.-Οκτ. 02)

This is a brief presentation of six actions that were carried out in Patras on Sunday 2 June 2002, as part of the “Art practices in public space” course. The object of the course is to plan and carry out architectural/art interventions within the city’s public sphere. The thematic framework of the interventions are the city’s “intermediate” spaces: those spaces which, due to different reasons related to the unique conditions under which Greek cities develop, find themselves in a latent condition of transience, suspension, lack of hierarchy and/or foreignness in terms of uses and functions, forms and urban topography, historical and psychological time. The interventions are completed in four stages. In the first one, the students select and study the micro-environment in which they will develop the work, while at the same time framing interpretations, hypotheses, and aims. In the second stage, they work on ideas regarding the design and realization of the intervention; they determine the means by which the work will be carried out, the scale, the duration, and the processes of interaction with the public. In the third stage, the intervention is announced and carried out, while in the fourth stage a critical evaluation is made of its function and of the change that it brought about in the life of the city. A total of ten interventions were carried out – each with its own objectives, using different means of expression, differing in scale and duration – in intermediate spaces that included abandoned houses, rundown parks, a square being “reconstructed”, a breakwater, an unused expanse of “nature” between the upper and lower city, “communication” walls, and pavements along the national road and outside the Court House.
A literally intermediate plot of wild, uncultivated nature, between the upper and lower city, with difficult access but both visually and acoustically in contact with the private (apartment block balconies) and public area (Psila Alonia Square), becomes, in Athena Kokla’s intervention, a theater of human relations, among passersby, local inhabitants and a small group of students from different university departments whom Kokla invites for afternoon coffee. This involves the organizing of a social event in an almost inaccessible place. The components of this event – from the design of the table and the printed invitations to the selection of the guests and the way in which the coffee is prepared – contribute to the creation of a “behavioral space” as an artistic form. At the same time it is an “indication” of the gentle appropriation of a useless space by the city’s fringe groups (university students, immigrants, housewives), as well as a utopian reclaiming of the function of recreation from the mega-private shopping mall and the “reconstructed” pedestrian ways, to the latent micro-environment of the neighborhood. (1)
Can one live (even for a short time) on the narrow pavement of a high-speed thoroughfare, and how? The intervention by the Psaraki-Dervisopoulou-Stamatopoulou team constructs ephemeral, rudimentary shelters for “city wanderers” inside the large, unused concrete pipes that had been abandoned on the pavement of the Patras-Pyrgos national road. Each pipe hosts a certain function (meal, rest, bathroom), while all the objects used (utensils, furniture) came from derelict houses around Patras. The interest lies on the one hand in the idea of recycling abandoned household wares by turning them into useful and symbolic objects, and on the other, in defining the “minimal” needs for a “poetic dwelling” (not only among the homeless), in a time of overabundance of consumption. (2)
An almost instantaneous action, yet evocative and rich in intensity, was the intervention by Lentza, in Agiou Georgiou Square. In the “heart” of the small square – a tiny space of soil and tall trees – on a warm and quiet Sunday afternoon, a group of four people that Lentza has engaged as performers, with movements both determined and coordinated, bring large cardboard boxes which they set on the ground and then open: greenfinches and goldfinches (species on which there is a trade ban), which were bought at Patras pet-shops, are released into the air. Dazed, the birds fly upward. The square is half dug up for reconstruction works, while on the ground, the concrete slabs that will eventually cover the soil have been temporarily placed. By the methodical and austere manipulation of many diverse elements – ecological and biological data, objects in space, sounds, people, time, the decisive moment – a place of no interest is transformed into an instantaneous, almost primary axis mundi, which allusively (and not spectacularly) talks about enjoyment (and not consumption), sustainability (and not love of nature), memory (and not monumentality). (3)
The Stamou-Maltezou intervention focuses on a retaining wall behind the church of Pantanassa which functions as a space for messages and graffiti that are renewed with great frequency. Every day the group keeps track of the changes, records the graffiti (signatures, logos, slogans), classifies it and moves it from the actual wall onto an “electronic” one, created by the group as a website on the internet. The group sticks a white piece of paper bearing the website address on the piece of graffiti on the actual wall. The viewer of the wall sees the formations of white pieces of paper that seem to be “canceling” the graffiti, reestablishing the white neutrality of the wall. Meanwhile, the website visitor sees typologies of graffiti that have lost their original context and function as pure abstractions, as a kind of museum archive or as the dictionary of a dead language. This change in the graffiti’s environment (from a neighborhood wall to the vast non-space of the Internet) and the writing surface (from the heavy stone to the light of the pixels), poses critical questions concerning the relation between public space and personal writing; work and reproduction; the local and the global. At the same time, it is a critique of this kind of visual language which began as a spontaneous and ‘underground’ expression of social venting in the New York subway of the 1960s, but which, by the 80s, had already become a globalized and sponsored means of expression, stripped of any social or political context. (4)
The intervention carried out by Koliomichou in an abandoned house on Londou Street is the intervention of a future archaeologist who finds, classifies, and marks in space the findings of our modern-day material civilization. Insignificant things of everyday life, a plastic water bottle, a bucket, a notebook name label, a picture frame: all these become objects that narrate individual and collective memories. The viewer comes in from the street into the open yard and then into the opened up interior, following a path that is marked by red threads, reminiscent of archaeological digs. The threads guide the viewer, pointing out the objects, defining areas where the objects have been left where they were found, as well as others, where small shifts and acts of cleaning allude to the intellectual work of the researcher. At the same time, we are called upon to participate in a strange exercise of “memory as fantasy" that reveals a new experience of space and movement in space, of architectural structures and materials that did not exist when the single-space house was “intact.” (5)
The second intervention in a derelict house, carried out by Zoulias, is the opposite of the previous one, in that it uses audiovisual media to dramatic effect, creating a psychological action in progress, one hour in length, in a quiet neighborhood, at night. For the duration of Ianis Xenakis’s uncanny music and through the skillful manipulation of light and the use of large transparent images the two openings on the house’s faηade (the one being sealed, the other completely open) are gradually transformed into ceremonial passages that open onto an invisible presence, to an empty interior. The work takes advantage of the emotional charge surrounding an abandoned home through the identification of the house with the body, underscoring the element of terror, the supernatural, and the haunted, alluding to the very popular romantic atmosphere and the architectural dιcor of 18th century neo-Gothic novels. (6)
Panos Kouros, (excerpt from the article “Art and Architecture in Education: Art Actions in the City,” Architektones, No. 35, Sept.-Oct. 02).

Stair[CASE]

2007-11-02T01:16:00.000+02:00

Stair[CASE]
ΕΥΗ ΔΟΡΙΑΚΗ, ΝΑΤΑΣΑ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ, ΈΛΕΝΑ ΧΕΙΜΩΝΑ

AΡΧΕΙΟ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ, ΜΕΣΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ

Stair[CASE]
EVI DORIAKI, NATASHA HARALAMBOUS, ELENA HIMONA

ARCHIVE, PARTICIPATION, PUBLISHING

Το αρχείο περιέχει ιδέες και προτάσεις παρεμβάσεων στις σκάλες της οδού Γεροκωστοπούλου στην Πάτρα, που έχουν προκύψει μετά από μια διαδικασία συναντήσεων με κατοίκους και περαστικούς. Η συλλογή των ιδεών και προτάσεων έγινε μετά από συζήτηση και συμπλήρωση μιας ειδικά σχεδιασμένης σελίδας Α4 στον συγκεκριμένο τόπο. Στη συνέχεια ταξινομήσαμε τις ιδέες που συγκεντρώθηκαν, επιλέξαμε ορισμένες και χρησιμοποιήσαμε τις προσωπικές αυτές συνεισφορές ως πρώτο υλικό για την παραγωγή δικών μας προτάσεων ανασχεδιασμού ή παρεμβάσεων στις σκάλες. Οι προτάσεις που περιέχει το αρχείο είναι δημιουργημένες τόσο από εμάς όσο και από τα πρόσωπα που συμμετείχαν συνεισφέροντας τις πρώτες ιδέες, και είναι ανοιχτές σε περαιτέρω τροποποιήσεις με χρήση άδειας περιορισμένων δικαιωμάτων (creative commons). Η χρήση της άδειας αυτής δηλώνεται στο ιστολόγιο που περιέχει ένα πρώτο δείγμα των προτάσεων του ανοιχτού αυτού αρχείου.

The archive includes ideas and proposals for interventions on the Gerokostopoulou Street steps in Patras. These resulted from a series of encounters with local residents and passersby. The ideas and proposals were collected following a discussion and the filling in, in situ, of a specially designed A4-sized sheet of paper. We then classified the ideas, selected certain ones, and used these personal contributions as the raw material for the production of our own proposals for the redesigning of the steps or for interventions to take place there. The proposals included in the archive were created as much by ourselves as by the people who participated by contributing the initial ideas, and they are open to further modifications under a creative commons license. The use of this license is stated in the weblog that contains a first sample of the proposals included in this open archive.

Όρια / Limits

2007-11-02T01:00:00.001+02:00

Όρια
BAΣΣΙΑ ΛΥΡΗ

ΠΕΡΦΟΡΜΑΝΣ, ΨΥΧΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΜΕΣΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ

Limits
VASSIA LYRI

PERFORMANCE, PSYCHOGEOGRAPHY, PUBLISHING

ΣΤΕΜΝΙΤΣΑ [στα πλαίσια του εργαστηρίου - έργου σε εξέλιξη: Διατόπια / διανύοντας το τοπίο - παράγοντας δίκτυα τόπου]

Κατά τη διάρκεια του εργαστηρίου περπάτησα στο τοπίο της Στεμνίτσας εντοπίζοντας και φανερώνοντας σημεία που αποτελούσαν όρια της κίνησής μου. Ακολουθούσα μονοπάτια που ξεκινούσαν πάντα από τον κεντρικό δρόμο του χωριού με κατεύθυνση προς τα πάνω. Απέφυγα όσα είχαν κατεύθυνση προς τα κάτω. Περπατούσα μέχρι το σημείο-όριο που θα με σταματούσε. Εκεί τοποθετούσα ένα χαρτί που είχε γραμμένη τη φράση "ΔΕΣ ΜΕ ΣΑΝ ΟΡΙΟ". Επέστρεφα στον κεντρικό δρόμο για να επιλέξω νέο μονοπάτι. Μετά από πέντε μέρες έστειλα στη λίστα διευθύνσεων του Διατόπια ένα email που περιλάμβανε ένα προσωπικό κείμενο, απόρροια της παραπάνω διαδικασίας. Παράλληλα δήλωσα την αποχή μου από τον διάλογο μέσω email στο οποίο βασιζόταν ένα μέρος της λειτουργίας του εργαστηρίου. Δεν έλαβα κανένα.

ΑΘΗΝΑ [στα πλαίσια εργασιών του Διατόπια στην έκθεση "Αθήνα, μητρόπολη κατά λάθος;"]

Το project συνεχίστηκε και ολοκληρώθηκε με την αναζήτηση προσωπικών ορίων στην πόλη της Αθήνας αυτή τη φορά. Έστειλα ένα νέο email που περιλάμβανε ένα κείμενο -όπως το αντίστοιχο της Στεμνίτσας- και τη φράση "ΔΕΣ ΜΕ ΣΑΝ ΟΡΙΟ" αντεστραμμένη. Ο κάθε παραλήπτης ανοίγοντας το email ήταν σαν να είχε κολλημένο επάνω του το χαρτί που τοποθετούσα στη Στεμνίτσα στα σημεία-όρια του τοπίου.

From : "vasia liri"
To : diatopia@yahoogroups.com
Subject : [diatopia]: limits
Date : Sat, 26 Jul 2003 17:50:59 +0300

Στεμνίτσα.

Περιβάλλομαι από όρια.
Όρια τοπίου.
Όρια εαυτού εκφρασμένα στο τοπίο.
Βρίσκομαι στο σημείο εκκίνησης.
Στο σημείο ισορροπίας.
Κινούμαι.
Μέσα στο τοπίο.
Μέσα σε μένα.
Όχι προς τα κάτω.
Η πορεία προς τα κάτω δεν έχει όρια.
Ένα προκλητικό ξεκίνημα και μετά
μια συνεχής, αγχωτική κάθοδος χωρίς τέλος.
Μία μαύρη τρύπα.
Φόβος.
Δεν στρέφω το βλέμμα μου για να μην παρασυρθώ.

Κινούμαι.
Προς τα πάνω.
Βήματα σταθερά.
Η σιγουριά της ύπαρξης ορίου οργανώνει την ήρεμη κίνησή μου.
Σταματώ στο όριό μου.
Σου αφήνω ένα χαρτί.
"Δες με σαν όριο".
Δίνω το όριό μου στο τοπίο.
Σε σένα.
Φανερώνομαι.
Και χάνομαι.
Επιστροφή στο σημείο ισορροπίας.
Ο δρόμος της επιστροφής, είναι ένας δρόμος ήδη περπατημένος.

Κινούμαι.
Προς τα πάνω.
Σταματώ στο όριό μου.
Σου αφήνω ένα χαρτί.
"Δες με σαν όριο".
Φανερώνομαι.
Και χάνομαι.
Επιστροφή στο σημείο ισορροπίας.

Αυτό το email αποτελεί το όριό μου στο τοπίο επικοινωνίας μου μαζί σας.
Κάθε πιθανή ανταπόκρισή σας, δεν θα λάβει απάντησή μου.
Φανερώνομαι.
Και χάνομαι.
Επιστροφή στο σημείο ισορροπίας.

+++

From : vasia liri
Sent : Tuesday, May 25, 2004 8:09 PM
To : diatopia@yahoogroups.com
Subject : [diatopia]: limits

Αθήνα.

Περιβάλλομαι από όρια.
Όρια τοπίου.
Όρια εαυτού εκφρασμένα στο τοπίο.
Βρίσκομαι στο σημείο εκκίνησης.
Στο σημείο ισορροπίας.
Κινούμαι.
Μέσα στο τοπίο.
Μέσα σε μένα.
Όχι προς τα κάτω.
Όχι προς τα πάνω.

Κινούμαι.
Όλες οι κινήσεις οριζόντιες.
Μένω παγιδευμένη στο ίδιο επίπεδο.
Το επίπεδο του σημείου ισορροπίας.
Χωρίς ισορροπία.
Βήματα ασταθή.
Κυκλικά.
Η συνεχής ύπαρξη [ανυπαρξία] ορίου αναστατώνει την κίνησή μου.

Κινούμαι.
Οριζόντια.
Σταματώ στο όριό μου.
Παντού.
Ένας κύλινδρος που με περιβάλλει.
Δεν κινούμαι.
Κάθε βήμα ανήκει ήδη στο όριό μου.
Εσύ ανήκεις ήδη στο όριό μου.

Ένα χαρτί.
“Δες με σαν όριο”
Δεν το δίνω στο τοπίο.
Το κολλάω επάνω σου.
Χωρίς να με δεις.
Ανοίγεις αυτό το email.
Τα όριό μου είναι πια μαζί σου.

Φανερώνομαι.
Και χάνομαι.
Επιστροφή στο σημείο ισορροπίας.
Χωρίς ισορροπία.

STEMNITSA [part of the “diatopia – traversing the landscape, producing networks of space” workshop]

During the workshop, I walked around the Stemnitsa landscape, locating and revealing points in space that acted as limits to my movement. I followed footpaths that always started out from the main road of the village and went uphill. I avoided the ones that went downhill. I walked until I reached the point/limit that stopped me. There I placed a sheet of paper that read “SEE ME AS A LIMIT.” I would then return to the main road and choose another footpath. After five days I sent an e-mail to Diatopia’s e-mailing list, containing a personal text that had resulted from the above process. At the same time, I declared my abstention from the e-mail dialogue on which part of the workshop’s function depended. I received no e-mails.

ATHENS [part of the Diatopia projects at the “Athens, Metropolis by Mistake?” exhibition]

The project was continued and completed with the search for personal limits, this time in the city of Athens. I sent a new e-mail that contained a text – like the one I wrote for Stemnitsa – and the words “SEE ME AS A LIMIT” written back to front. When the e-mail was opened, it was as if each recipient had the note I had placed at the Stemnitsa point-limits stuck on her.

From : "vasia liri"
To : diatopia@yahoogroups.com
Subject : [diatopia]: limits
Date : Sat, 26 Jul 2003 17:50:59 +0300

Stemnitsa.

I am surrounded by limits.
Limits in the landscape.
Limits in myself expressed in the landscape.
I am at the starting point.
At the balance point.
I am moving.
In the landscape.
In myself.
I am not going down.
The way down has no limits.
A provocative beginning and then
a continual, anxious descent without an end.
A black hole.
Fear.
I don' t turn my eyes there, so that I won' t get carried away.

I am moving.
I am going up.
Stable steps.
The secure of the limit existence is creating my calm movement.
I stop at my limit.
I leave a piece of paper for you.
"Look at me as if I was a limit".
I give my limit to the landscape.
To you.
I am revealing myself.
And I vanish.
Back to the balance point.
The way back, is a road which is already walked.

I am moving.
I am going up.
I stop at my limit.
I leave a piece of paper for you.
"Look at me as if I was a limit".
I am revealing myself.
And I vanish.
Back to the balance point.

This email is my limit in my communication landscape with you.
Any possible responds from you, will not get my answer.
I am revealing myself.
And I vanish.
Back to the balance point.

+++

From : vasia liri
Sent : Tuesday, May 25, 2004 8:09 PM
To : diatopia@yahoogroups.com
Subject : [diatopia]: limits

Athens.

I am surrounded by limits.
Limits in the landscape.
Limits in myself expressed in the landscape.
I am at the starting point.
At the balance point.
I am moving.
In the landscape.
In myself.
I am not going down.
I am not going up.

I am moving.
All movements horizontal.
I am trapped at the same level.
At the balance’s point level.
Without balance.
Unstable steps.
In a circle.
The endless existence [non-existence] of limits upsets my movement.

I am moving.
Horizontally.
I stop at my limit.
Everywhere.
A cylinder that surrounds me.
I am not moving.
Every step already belongs at my limit.
You already belong at my limit.

A piece of paper.
“Look at me as if I was a limit”
I don’t give it to the landscape.
I stick it on you.
Without you seeing me.
You open this email.
My limit is now with you.

I am revealing myself.
And I vanish.
Back to the balance point.
Without balance.

Εισαγωγή / Introduction

2007-11-01T20:00:00.000+02:00

Εισαγωγή

Στην έκδοση αυτή τεκμηριώνονται εικαστικές έρευνες και δράσεις στο δημόσιο χώρο που πραγματοποιήθηκαν στην Πάτρα από τους φοιτητές του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Πατρών, στο πλαίσιο της διδασκαλίας των μαθημάτων Εικαστικών Τεχνών Πρακτικές Τέχνης στο Δημόσιο Χώρο, Τέχνη του Αρχείου, Έξω από τον εαυτό: Η τέχνη ως επικοινωνία, συμμετοχή και διάδραση, Ακραίοι Χώροι και Μνημοτεχνικές της Πόλης. Περιλαμβάνονται επίσης εργασίες που πραγματοποιήθηκαν στα Εργαστήρια (Workshops) Διατόπια και Δια-λέξις.

Τα μαθήματα επιλογής του προγράμματος σπουδών στην περιοχή των Εικαστικών Τεχνών εντάσσονται στο θεματικό κύκλο των Αρχιτεκτονικών / Εικαστικών Παρεμβάσεων στην Πόλη. Είναι προσανατολισμένα στη διερεύνηση και ενεργοποίηση μιας ενδιάμεσης περιοχής τέχνης και αρχιτεκτονικής, με εργασίες παρέμβασης, θεωρητικές κατασκευές, συλλογικές δράσεις, διαδικτυακά περιβάλλοντα συνεργασίας, κ.α. Εστιάζουν στο σχεδιασμό και στην υλοποίηση παρεμβάσεων στο δημόσιο χώρο της πόλης, με διαφορετική θεματική έμφαση κάθε φορά: την έννοια της δημόσιας σφαίρας (Πρακτικές τέχνης στο Δημόσιο Χώρο, Αφηγήσεις Αστικής Ζωής), τις αστικές ενδιάμεσες ζώνες (Ακραίοι Χώρο), τη σχέση μνήμης και χώρου (Μνημοτεχνικές της Πόλη), τη χρήση καλλιτεχνικών πρακτικών αρχειοθέτησης (Τέχνη του Αρχείου), έννοιες συμμετοχής και συνεργασίας (Έξω από τον εαυτό: Η τέχνη ως επικοινωνία, συμμετοχή και διάδραση), τη σχέση της αρχιτεκτονικής με άλλες περιοχές, όπως η λογοτεχνία (Αρχιτεκτονική και Ουτοπία). Παράλληλα με τα μαθήματα, από το 2001 μέχρι σήμερα, έχουν διεξαχθεί εννέα εργαστήρια άτυπης εκπαίδευσης που διερευνούν μεθόδους οργάνωσης συλλογικότητας και παραγωγής τοπιακών εργασιών.

Η διδασκαλία των μαθημάτων αυτών διαμορφώνεται γύρω από την πεποίθηση ότι η καλλιτεχνική δημιουργία σήμερα έχει αλλάξει ριζικά, ταυτιζόμενη με την έρευνα και την παρέμβαση στις συνθήκες ζωής στις πόλεις. Δεν ενδιαφέρει τόσο η παραγωγή αντικειμένων όσο η διαμεσολάβησή τους για την παραγωγή σχέσεων ανάμεσα στους ανθρώπους. Ο δημόσιος χώρος διερευνάται από την τέχνη όχι ως πλαίσιο έκθεσης έργων, αλλά ως πεδίο διαλογικής ανταλλαγής και διαδικασιών παρέμβασης. Η μετάβαση από την αναπαράσταση στις εργασίες πεδίου διευρύνει το χώρο ενεργοποίησης της αρχιτεκτονικής. Μπορούμε να μιλήσουμε για ένα κριτικό πεδίο αρχιτεκτονικής σκέψης που παράγεται από εφήμερους, γρήγορους χειρισμούς μετασχηματισμού του καθημερινού περιβάλλοντος. Νέες καλλιτεχνικές πρακτικές και μέσα, όπως η αφηγηματικότητα, η αρχειοθέτηση, η χαρτογράφηση, η συζήτηση, η συμμετοχή, η συλλογική δράση, η περιπλάνηση και η ψυχογεωγραφία δημιουργούν νέους τρόπους κοινωνικής εμπλοκής, σ’ έναν κόσμο που γίνεται όλο και πιο διασυνδεμένος, ελεγχόμενος και θεαματικός.

Οι ερευνητικές και εκπαιδευτικές αυτές δραστηριότητες έχουν ως στόχο να αναδείξουν προβληματισμούς γύρω από τόπους της σύγχρονης τέχνης στην μετα-δικτυακή εποχή, όπως η διανθρώπινη επικοινωνία, η αισθητική της συμμετοχής, ο σχεδιασμός της διάρκειας, τα ανοιχτά περιβάλλοντα ανταλλαγής της γνώσης (open content-open source). Να θέσουν ερωτήματα για τη χωρική πρόσληψη της τέχνης και της αρχιτεκτονικής, την κατασκευή ταυτότητας και μνήμης στα πολυεθνοτικά τοπία της πόλης. Να ευαισθητοποιήσουν σε διαφορετικούς τρόπους κατανόησης του καθημερινού χώρου και να παρέχουν νοήματα που διευρύνουν ένα υπόβαθρο σχεδιαστικής πράξης. Ακόμα, να συνδέσουν το χώρο της αρχιτεκτονικής και εικαστικής εκπαίδευσης με την καθημερινή ζωή και την πόλη, δημιουργώντας γέφυρες γνώσης ανάμεσα στους κατοίκους και τους φοιτητές.

Πολλά από τα ζητήματα που μας απασχόλησαν κατά τη διάρκεια των μαθημάτων και διαφαίνονται στα έργα που παρουσιάζονται εδώ, δημιουργούν διάλογο με προβληματισμούς που αναπτύσσονται σήμερα σε αντίστοιχα μαθήματα εικαστικών τεχνών σε αρχιτεκτονικές σχολές στην Ευρώπη και την Αμερική. Ελπίζω ότι η έκδοση αυτή θα συμβάλει στο άνοιγμα ενός πλαισίου συζήτησης για την τέχνη στην επικράτεια του δημόσιου, ανάμεσα στις αρχιτεκτονικές σχολές και σχολές καλών τεχνών της Ελλάδας, καθώς και στη χαρτογράφηση νέων διερευνήσεων. Ελπίζω, επίσης, ότι στο άμεσο μέλλον, ο Εικαστικός Σχεδιασμός (στη δημόσια σφαίρα) θα βρεί τη θέση του σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών, δίπλα σε παραδοσιακές περιοχές σχεδιασμού, όπως ο σχεδιασμός εσωτερικού χώρου, ο αστικός σχεδιασμός, ή ο σχεδιασμός τοπίου.

Πάνος Κούρος

Επ. Καθηγητής

Introduction

This publication documents art research and interventions in public space that were performed in Patras by the students of the Department of Architecture, University of Patras, within the framework of the visual arts courses Art Practices in Public Space, Art of the Archive, Outside the Self: Art as Communication, Participation and Interaction, Extreme Spaces, Mnemotechnics of the City, as well as the Diatopia and Dia-lexis Workshops.

The elective courses of the Visual Arts curriculum come under the thematic circle of Architectural / Art Interventions in the City. They are oriented towards researching and activating an intermediate area of art and architecture, through intervention projects, theoretical constructions, collective actions, internet collaboration environments, etc. They focus on planning and performing interventions in public space, with a different thematic emphasis each time: the concept of the public sphere (Art Practices in Public Space, Urban Narratives), intermediate urban zones (Extreme Spaces), the relation between memory and space (Mnemotechnics of the City), the use of archival practices (Art of the Archive), concepts of participation and collaboration (Outside the Self: Art as Communication, Participation and Interaction), and the relation between architecture and other areas, such as literature (Architecture and Utopia). In parallel with the classes, from 2001 to the present, nine informal educational workshops have been held, investigating new methods of organizing collectivity and producing in-situ works.

The teaching of these courses is shaped around the belief that artistic creation today has undergone radical changes and is identified with research on and intervention in the living conditions in the cities. What is of interest is not so much the production of objects but rather their mediation in the production of relationships among subjects. Public space is explored by art not as a framework for exhibiting works, but as a field of discursive exchange and intervention procedures. The transition from representation to in situ works broadens the space for the activation of architecture. A critical field of architectural thought is produced by ephemeral and rapid manipulations that transform the everyday environment. New artistic practices and media, such as narrativity, archiving, mapping, conversation, participation, collective action, drifting and psychogeography create new ways of social engagement, in a world that is becoming increasingly interconnected, controlled and spectacular.

These research and educational activities aim to draw attention to discourses on the sites of contemporary art in post-Internet age, such as interhuman communication, the aesthetics of participation, the design of duration, and open content-open source environments; to pose questions on the spatial perception of art and architecture, and the construction of identity and memory in the city’s multinational landscapes; to sensitize people to diverse ways of understanding everyday space; and to provide meanings that broaden the basis of the act of designing. Finally, they aim to link the space of architecture and art education with everyday life and the city, creating bridges of knowledge among its inhabitants and its students.

Many of the issues we addressed during these courses - evidence of which can be seen in the works presented here – create a dialogue with questions that are emerging today in respective art courses in architectural schools in Europe and the US. I hope that this publication will contribute to developing a discussion framework on art in the public realm among schools of architecture and schools of fine arts in Greece, as well as to charting future exploration. Moreover, I hope that, in the very near future, Visual Design (in the public sphere) will find its place in undergraduate and graduate degree curricula, alongside traditional design areas, such as interior design, urban design, or landscape design.

Panos Kouros

Assistant Professor

Συνέντευξη / Interview

2007-11-01T19:45:00.003+02:00

Συνέντευξη

1.Ποια είναι η πολιτισμική διάσταση της αρχιτεκτονικής σήμερα;

Η πολιτισμική διάσταση της αρχιτεκτονικής συνδέεται σήμερα κυρίως με τις νέες, σύνθετες κοινωνικές πραγματικότητες των πόλεων και με την επινόηση ευφάνταστων, σημειακών απαντήσεων (εδώ είναι χρήσιμη η έννοια του αστικού βελονισμού του Sola Morales) σε κρίσιμα ζητήματα που σχετίζονται με το δημόσιο χώρο, την ποιότητα της καθημερινής ζωής, την αειφορία και το περιβάλλον, την κοινωνική συνοχή, κ.α. Συνδέεται ακόμα με την κριτική αντίσταση απέναντι στις μορφές αισθητισμού με τις οποίες επενδύουν την αρχιτεκτονική οι κυρίαρχοι λόγοι των μίντια και της αγοράς. Όσο η αρχιτεκτονική προβάλλεται (ασκείται ή διδάσκεται) ως ένα κατ’ εξοχήν αισθητικό φαινόμενο, απομονωμένο από κοινωνικές και πολιτικές συμπαραδηλώσεις, τόσο, η πολιτισμική της διάσταση συρρικνώνεται σε μια ρητορική θεάματος.

Η ιδιωτικοποίηση και ο έλεγχος του δημόσιου χώρου, η συρρίκνωση του ελεύθερου χρόνου και η αδυναμία της αρχιτεκτονικής, ως πρακτικής οικοδόμησης κτιριακών αντικειμένων, να προτείνει εναλλακτικές αφηγήσεις στην πόλη, κάνουν σήμερα επιτακτική την ανάγκη να ειδωθεί η αρχιτεκτονική ως ένα σύστημα γνώσης που διαχέεται σε πολλαπλά πεδία του σύγχρονου πολιτισμού, φέρνοντας ιδιαίτερα στο προσκήνιο τη συσχέτιση με τη θεωρία και τις ανθρωπιστικές επιστήμες, τις τέχνες του χώρου, την εκπαίδευση. Ένα τέτοιο διευρυμένο πεδίο αρχιτεκτονικής μπορεί να θέσει ως προτεραιότητα ουμανιστικές και περιβαλλοντικές προσεγγίσεις ανάπτυξης και να επιμείνει σε στρατηγικές διεπιστημονικών και διακαλλιτεχνικών συνεργασιών. Για παράδειγμα, στον ενδιάμεσο χώρο τέχνης-αρχιτεκτονικής, μπορούμε να μιλήσουμε για την προοπτική ανάπτυξης μιας «άμεσης αρχιτεκτονικής», που επιδρά στον καθημερινό χώρο ζωής με μια αίσθηση επείγοντος, εντός και εκτός των συστημάτων ανάθεσης, με πολλαπλούς τρόπους και μεθοδολογίες (με χρήση τεχνολογιών επικοινωνίας, με πρωτοβουλίες αυτοοργάνωσης, με ενεργοποίηση συνεργασιών, με συμμετοχικές πρακτικές, με δια-τοπιακές εργασίες, κ.α.) διατυπώνοντας εναλλακτικές προτάσεις κατοίκησης.

2.Σκεπτόμενοι τα παραδείγματα αντίστοιχων ευρωπαϊκών πόλεων πως θα μπορούσε η αρχιτεκτονική να συμβάλλει στην ανάπτυξη της Πάτρας;

Πριν ανατρέξουμε στις πόλεις της Ευρώπης (και γιατί όχι της μεσογειακής Αφρικής;) επείγει να μελετήσουμε την ιδιαιτερότητα της ελληνικής πόλης, την σημερινή αστική ανθρωπολογία της, από πολλές διαφορετικές οπτικές γωνίες, και κυρίως από την πλευρά του κατοίκου, χωρίς να καταφεύγουμε, όπως έγινε συχνά τα τελευταία χρόνια, σε μια άκρως αισθητικίζουσα ρητορική του «αρχιτεκτονικού υψηλού» για την ανάγνωση των υλικών σχηματισμών της.

Αν έχουμε στο νου μας την αναζωογόνηση του αστικού χώρου και της δημόσιας ζωής, είναι ζητούμενη μια στροφή από την αρχιτεκτονική του αυτόνομου κτιρίου στην αρχιτεκτονική του καθημερινού περιβάλλοντος, σε επίπεδο παραγωγής, εκπαίδευσης, ευαισθητοποίησης, θεσμών. Η παραγωγή υψηλής αρχιτεκτονικής θεαματικών κτιρίων μπορεί να προσφέρει ελκυστικές εικόνες για ένα μιντιακό κοινό, αλλά δεν σημαίνει και υψηλή ποιότητα ζωής στο καθημερινό περιβάλλον. Το Μπιλμπάο, τα θεματικά πάρκα, τα εμπορικά-πολιτισμικά κέντρα δεν είναι ασφαλώς το πρότυπο που πρέπει να ακολουθήσει η Πάτρα. Η αρχιτεκτονική μπορεί να συμβάλει στην πολιτισμική ανάπτυξη της Πάτρας, όταν εστιάσει στην αστικότητα, στην αειφορία, στην κοινωνική δυναμική του χώρου, στους ευφυείς μετασχηματισμούς του κτισμένου, στην ανάδυση των ποιοτήτων ζωής που υπάρχουν στην μικροκλίμακα της πόλης, στα αφανή της σημεία. Μια συστηματική δουλειά χρειάζεται να γίνει σε επίπεδο έρευνας και ανάγνωσης του καθημερινού περιβάλλοντος. Αντί για μεγαλόπνοα έργα «πολιτισμού», πολλές μικρές, ευφάνταστες μελέτες και παρεμβάσεις στην κλίμακα της γειτονιάς, του νοικοκυριού, μπορούν να δημιουργήσουν προϋποθέσεις μιας ζωντανής, αντιφατικής, πολύ-κεντρικής και όχι ομοιογενοποιημένης πόλης. Αυτό προϋποθέτει μια μεταστροφή της πολιτικής των δημοσίων φορέων για το χώρο, καθώς και μια νέα κουλτούρα συλλογικού σχεδιασμού και λήψης αποφάσεων από ομάδες αρχιτεκτόνων, εικαστικών, επιστημόνων, ιδιωτών, κρατικών φορέων, τοπικών συλλόγων, ακτιβιστών, κ.α. Παράλληλα, η αρχιτεκτονική είναι απαραίτητο να επεκτείνει τις θεωρητικές και σχεδιαστικές πράξεις της μέσα στους χώρους των μίντια, να εγκαταστήσει εναλλακτικούς τρόπους εκπομπής, δημοσίευσης, μηχανισμούς διαλόγου, εκτρέποντας τους δημοσιογραφικούς λόγους για το χώρο.

3.Ποια στοιχεία του κτισμένου περιβάλλοντος της Πάτρας θεωρείτε ιδιαίτερα και πως πιστεύετε ότι αυτά μπορούν να αναδειχθούν;

/1/
Η Πάτρα είναι μια πόλη σε μετάβαση, ωστόσο διατηρεί περιοχές με «ζωντανή ιστορία» και ιδιαίτερη συνοχή, όπως η Άνω Πόλη, τα Προσφυγικά, τα Γύφτικα, καθώς επίσης και μικρής κλίμακας χώρους (όπως π.χ. η πλατεία Μαρκάτο), που χρειάζεται να ενισχυθούν, όχι με έργα «ανάπλασης», αλλά με μια πολιτική ανάπτυξης που να ευνοεί την τόνωση των ιδιαίτερων συνθηκών ζωής, τη συνύπαρξη διαφορετικών κοινωνικών ομάδων, τις μικτές χρήσεις, τη μετακίνηση με τα πόδια, την ανάδειξη των τοπικών αφηγήσεων, κ.α. Επίσης, πλατείες και δρόμοι με έντονη κοινωνική ζωή, μπορούν να μελετηθούν ως ενδιαφέροντα αντι-παραδείγματα στην υπέρμετρη (εξαιτίας της αδιαφορίας της δημόσιας διοίκησης) ιδιωτικοποίηση του δημόσιου χώρου, όπως έχει επιβληθεί στις πεζοδρομήσεις του κέντρου.
/2/
Η Πάτρα διαθέτει ένα μεγάλο αριθμό από χαρακτηριστικούς αδόμητους και ελεύθερους χρήσης χώρους, όπως μικρά άκτιστα οικόπεδα, ερείπια οικιών, εγκαταλειμμένα ρέματα, ταράτσες δημοσίων κτιρίων, που μπορούν να παραλάβουν ευέλικτα προγράμματα διαφορετικών, πολλαπλών και εφήμερων χρήσεων και δράσεων, με κατάλληλες πρωτοβουλίες, διαγωνισμούς και αναθέσεις. Η επαναπόδοση ενός δημόσιου χαρακτήρα στους ανοιχτούς αυτούς χώρους με μια περιβαλλοντική λογική ήπιων, υπαίθριων δραστηριοτήτων, με αυτοδιαχείρηση, κ.λπ. μπορεί να συμβάλει στην ανάδειξη ανακουφιστικών ζωνών, θα έλεγα «αστικών αυλών», σ’ ένα υπερδομημένο περιβάλλον. Οι σχεδιασμένοι (και αυτοσχέδιοι) αυτοί ανοιχτοί χώροι μπορούν να απορρέουν σε μεγαλύτερους: στα όρια του κτισμένου αστικού όγκου προς τη θάλασσα και το βουνό, στις περιφερειακές οδικές αρτηρίες, καθώς και στις φυσικές ασυνέχειες όπως τα ρέματα. Αυτές οι «απολήξεις της αστικότητας» μπορούν να αποτελέσουν σχεδιασμένες ζώνες αποκατάστασης του αγροτικού και φυσικού περιβάλλοντος.
/3/
Ένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα είναι η διαχείρηση της μνήμης στο χώρο της πόλης, με μια έννοια ζωντανή και όχι μουσειακή και αποκομμένη από την εξέλιξη. Τα αποσπασματικά ίχνη των αρχαιολογικών ανασκαφών, του νεότερου βιομηχανικού πολιτισμού, της νεοκλασικής και μοντέρνας πόλης δεν πρέπει να διατηρηθούν ως μουσειακά ή πολιτισμικά κελύφη, αλλά να ενισχυθεί η συνέχειά τους με την πόλη, να σχεδιαστεί η ενσωμάτωσή τους σε αρχιτεκτονικά προγράμματα που προάγουν το δημόσιο και μη-εμπορευματικό χαρακτήρα.

4.Ποια στοιχεία της πόλης της Πάτρας θεωρείτε ότι αποτελούν συστατικά της μνήμης της πόλης;

Η μνήμη μιας πόλης είναι ένα δυναμικό φαινόμενο και όχι μια στατική κατάσταση. Έτσι, δεν αναφέρεται μόνο στο παρελθόν, αλλά δημιουργεί γέφυρες με το παρόν και το μέλλον. Επίσης, η μνήμη δεν μας «παραδίδεται», αλλά κατασκευάζεται. Οι επίσημες μορφές μνήμης στο χώρο (μουσεία, μνημεία, επέτειοι) δεν αρκούν σήμερα για να νοηματοδοτήσουν τα νέα αστικά τοπία που διαμορφώνονται από τους νέους τρόπους ζωής. Χρειάζεται να κατασκευάσουμε νέα μνήμη, παίρνοντας υπ’ όψη και μελετώντας τις νέες συνήθειες, τις νέες κοινωνικές διαστρωματώσεις της πόλης. Η Πάτρα είναι μια πόλη που συγκεντρώνει μεγάλο αριθμό μετακινούμενων κοινωνικών ομάδων, φοιτητών, μεταναστών, προσφύγων, τουριστών. Οι «ξένοι» αυτοί είναι μέρος της πόλης και η πόλη θα αποκτήσει στο μέλλον την πολιτισμική της ταυτότητα, αν μπορέσει να ενσωματώσει την πολιτισμική εμπειρία των διαφορετικών αυτών κοινωνικών ομάδων, και δημιουργήσει χώρους ανοιχτούς στην πολλαπλότητα και στη διαφορά, χώρους ζωντανούς και όχι μουσειακούς.

Χρειάζεται οι αρχιτέκτονες, σε συνεργασία με εικαστικούς, κοινωνικούς ανθρωπολόγους, κ.α., να ανακαλύψουμε και να χαρτογραφήσουμε τους υπάρχοντες, αλλά λιγότερο ορατούς τόπους μνήμης, όταν αυτοί δεν ταυτίζονται με την εθνική πολιτική της μνήμης, αλλά περισσότερο με τις μικρο-τοπικές αφηγήσεις και τα προσωπικά βιώματα διαφορετικών κοινωνικών ομάδων της πόλης. Αν δεν γίνει αυτό, πολλά ιδιαίτερα σημεία αναφοράς στο χώρο, που υπάρχουν μόνο επειδή μεταδίδονται προφορικά, θα σαρωθούν από τους γενικούς χώρους της εμπορικής αρχιτεκτονικής. Αναφέρομαι στους μύθους και τις αφηγήσεις επειδή μπορούν να δημιουργήσουν συμβολικά σημεία αναφοράς στο χώρο, ειδικά σε εποχές έντονων μεταβάσεων και μετασχηματισμών, όπως είναι η σημερινή, όπου η υλική μορφή της πόλης μετασχηματίζεται με γρήγορους ρυθμούς.

Είναι φανερό ότι μια πολιτική της μνήμης θα πρέπει να επιμένει στην ανάδειξη, τόσο αυτής της μη-ορατής μνήμης, όσο και της υλικής παρουσίας της μνήμης στο χώρο. Θα πρέπει να σκεφτούμε την διαχείρηση, διδακτική και αισθητική, των ιχνών της ιστορίας, μ’ ένα πνεύμα εμπλουτισμού της εμπειρίας της πόλης διαμέσου της πολλαπλότητας, όπου δεν θα αποκλείονται το μη-μνημειακό, το καθημερινό, το λειτουργικό (π.χ. η ανάδειξη του Χαμάμ δεν είναι λιγότερο σημαντική από την ανάδειξη του Δημοτικού Θεάτρου). Προφανώς η Πάτρα δεν είναι μόνο η νεοκλασική πόλη, είναι και η βιομηχανική και η μοντέρνα (ας θυμηθούμε εδώ την προκλητική απαξίωση της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στην περίπτωση της Εθνικής Τράπεζας στην πλατεία Τριών Ναυάρχων), δεν είναι μόνο η λόγια αρχιτεκτονική, αλλά και πολλές από τις υπάρχουσες υλικές διαμορφώσεις του χώρου, που παραλαμβάνουν τοπικές νοηματοδοτήσεις, ή ακόμα, η «αρχιτεκτονική των ερειπίων», η αισθητική της φθοράς, που προσφέρει εντελώς διαφορετικούς τρόπους βίωσης της ιστορίας.

5.Τι σχέσεις έχουν αναπτυχθεί ανάμεσα στη Σχολή των Αρχιτεκτόνων και την πόλη της Πάτρας, τους διάφορους φορείς, τους επαγγελματίες αρχιτέκτονες και πώς θα μπορούσαν αυτές οι σχέσεις να διαμορφωθούν στο μέλλον;

Το Τμήμα Αρχιτεκτόνων έχει ήδη δημιουργήσει, με μαθήματα, ερευνητικές εργασίες, εικαστικές παρεμβάσεις και εργαστήρια άτυπης εκπαίδευσης (στο Εργαστήριο Εικαστικών Τεχνών έχουν μέχρι σήμερα γίνει 9 τέτοια εργαστήρια άτυπης εκπαίδευσης) συνθήκες και περιβάλλοντα σύνδεσης της εκπαιδευτικής διαδικασίας με την πόλη. Χρειάζεται να αναπτυχθούν πρωτοβουλίες συνεργασιών ανάμεσα στον ακαδημαϊκό χώρο, τους κατοίκους, τους επαγγελματικούς φορείς, σε πολλά διαφορετικά επίπεδα (δημόσιου διαλόγου, παρουσιάσεων, ερευνητικών εργασιών, συμμετοχικού σχεδιασμού, κ.α.), όχι μόνο γιατί είναι ισχυρότατο παιδαγωγικό μέσο (ευαισθητοποιεί τους φοιτητές στις πραγματικές ανάγκες της δημόσιας σφαίρας και αναπτύσσει τις ικανότητες συνεργασίας) αλλά και γιατί φέρνει τους ίδιους τους κατοίκους και τα γραφεία σχεδιασμού του Δήμου, των Επιμελητηρίων και άλλων φορέων σε επαφή με δημιουργικές προτάσεις και ιδέες, απαλλαγμένες από την ασφυκτική πίεση του επαγγέλματος. Ας ελπίσουμε ότι η αρχιτεκτονική εκπαίδευση θα παραμείνει προσηλωμένη στην έρευνα και στον πειραματισμό και δεν θα είναι απλή επαγγελματική κατάρτιση: η διαφορά αυτή δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την παραγωγή νέων ιδεών και νέας γνώσης κατά τις διαφορετικές συσχετίσεις με την πόλη.

Πάνος Κούρος

[συνέντευξη στον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων Νομού Αχαίας (ΣΑΝΑ), 28 Μαίου 2006. Μέρος της δημοσιεύτηκε στον κατάλογο της 5ης Πανελλήνιας Έκθεσης Αρχιτεκτονικού Έργο

Interview

1.What is the cultural dimension of architecture today?

The cultural dimension of architecture is linked today mainly to the new, complicated social realities of cities and to the invention of imaginative, topical responses (it would be useful here to cite Sola Morales’s notion of urban acupuncture), to crucial issues related to public space, to the quality of daily life, sustainability and the environment, social cohesion, etc. It is also linked to critical resistance against the forms of aesthetism with which the dominant discourses of the media and the market invest architecture. The more architecture is promoted (exercised or taught) as a preeminently aesthetic phenomenon, isolated from social and political connotations, the more will its cultural dimension shrink into a rhetoric of spectacle.

The privatization and control of public space, the decrease in free time and the inability of architecture, as a practice of building objects, to propose alternative narratives to the city, all create the urgent need to view architecture as a system of knowledge which is diffused across multiple fields of contemporary civilization, bringing to the fore in particular the correlation with theory and the humanities, the arts of space, and education. Such a broad field of architecture can make humanitarian and environmental development approaches a priority, while insisting on strategies of interdisciplinary and interartistic collaboration. For example, in the intermediate space between art and architecture, we can talk about the possibilities of advancing a “direct architecture,” which affects the space of daily life with a sense of urgency, both inside and outside the systems of commission, through different ways and methodologies (through the use of communication technologies, through self-organization initiatives, through the activation of collaborations, through participatory practices, through translocal projects, etc.), thus formulating alternative habitation proposals.

2.With the examples of similar European cities in mind, how could architecture contribute to the development of Patras?

Before referring to cities in Europe (and why not cities of Mediterranean Africa?) it is urgent that we study the peculiarity of the Greek city – its present-day urban anthropology – from many different viewpoints, but especially from the point of view of the inhabitant, without resorting – as has been done often in recent years – to an over-aestheticized rhetoric of the “architecture sublime” in order to read its material formations.

If our purpose is to revitalize urban space and public life, then we must turn from the architecture of the autonomous building to the architecture of the everyday environment, on a level of production, education, awareness and institutions. The production of high quality spectacular architecture may offer attractive images to a media-trained public, but it does not mean a high quality of life in the everyday environment. Bilbao, theme parks, shopping malls and cultural centers are certainly not the model that Patras should observe. Architecture can contribute to the cultural development of Patras if it focuses on urbanity, sustainability, the social dynamic of space, the ingenious transformations of the built space, the emergence of qualities of life that exist in the city’s microscale, and the city’s unnoticed places. Systematic work will need to be done on a level of researching and reading the everyday environment. Instead of the grandiose “cultural” projects, many small, imaginative studies and interventions on a neighborhood or household scale can create the preconditions for a living, contradictory, multi-central and non-homogenized city. This presupposes a turnaround in policy on the part of public administration vis-ΰ-vis space, as well as a new culture of collective planning and decision making by teams of architects, visual artists, scientists, private individuals, state agencies, local societies, activists, etc. At the same time, it is necessary for architecture to extend its theoretical and design actions in the field of the media; to establish alternative ways of transmitting and publishing, as well as discussion mechanisms, thus diverting the journalistic discourses on space.

3.Which elements of the built environment of Patras do you consider of particular interest and how do you believe they can be brought to the fore?

/1/
Patras is a city in transition. Nevertheless it still has certain areas that enjoy a “living history” and a particular cohesion, such as Ano Poli, the Prosfygika, the Gyftika, as well as small-scale spaces (such as Markato Square, for example), which need to be reinforced, not through “remodeling” works, but through a developmental policy that will favor the particular living conditions, the co-existence of different social groups, mixed uses, moving around on foot, the highlighting of local narratives, etc. Furthermore, squares and streets that have an intense social life can be studied as interesting anti-paradigms of the inordinate (due to the indifference of public administration) privatization of public space, as has been imposed in the pedestrianizations of downtown streets.
/2/
Patras possesses a large number of typical unbuilt and unused spaces, such as small unbuilt lots, ruined houses, deserted gulleys, and the roofs of public buildings, which could accommodate versatile programs of different, multiple and ephemeral uses and actions, through the appropriate initiatives, competitions and comissions. Re-rendering a public character to these open spaces through an environmental rationale of mild open-air activities, through self-management, etc., can contribute to the creation of relief zones – I would say “urban yards” – in an overbuilt environment. These planned (and improvised) open spaces can lead to larger ones: to the border between the built urban mass and the sea or the mountain, to the peripheral roads, as well as to natural discontinuities such as gulleys. These “urban endings” can constitute planned zones for the rehabilitation of the rural and natural environment.
/3/
One of the most difficult issues is the management of memory in the space of the city, in the sense of something living rather than something which is past and cut off from evolution. The fragmentary traces of archaeological excavations, of the later industrial civilization, and of the neoclassical and modern city should not be preserved as museum pieces or cultural shells; instead, their continuity vis-ΰ-vis the city should be reinforced and steps taken for their incorporation in architectural programs that promote their public and non-commercial aspect.

4.What elements of the city of Patras do you believe make up the city’s memory?

The memory of a city is a dynamic phenomenon and not a static situation. As such, it does not refer only to the past, but creates bridges to the present and the future. Moreover, memory is not “handed down” to us, but is constructed. The official forms of memory in space (museums, monuments, celebrations) are not sufficient nowadays to give meaning to the new urban landscapes that are shaped by new ways of life. We need to construct new memory, taking into account and studying the new habits and the new social stratification of the city. Patras is a city that attracts a large number of highly mobile social groups– university students, immigrants, refugees, tourists. These “foreigners” are a part of the city and the city will acquire its cultural identity in the future provided it is able to incorporate the cultural experience of these diverse social groups and create spaces that are open to multiplicity and otherness; living and not museum-like spaces.

In collaboration with visual artists, social anthropologists, etc., architects must discover and chart the existing, yet less visible sites of memory, which are not identified with the national policy of memory, but more with the micro-topical narratives and personal experiences of different social groups of the city. If that is not done, many particular points of reference in space, which exist only because they are transmitted orally, will be swept away by the general spaces of commercial architecture. I refer to myths and narratives because they can create symbolic points of reference in space, especially in times of intense transition and transformation, such as the present, in which the material form of the city is being transformed at a rapid pace.

It is clear that a policy of memory must insist on drawing attention as much to this non-visible memory, as to the material presence of memory in space. We must consider the management, both didactic and aesthetic, of the traces of history, in a spirit of enrichment of the experience of the city through multiplicity, which will not exclude the non-monumental, the everyday, or the functional (e.g., interpreting the Hamam [Turkish baths] is not less important than interpereting the Municipal Theater). Obviously, Patras is not only the neoclassical city; it is also the industrial and modern one (let us recall here the shocking deprecation of modern architecture in the case of the National Bank on Trion Navarchon Square); it is not only authored architecture, but also many of the existing material formations of space that take on local meanings, or the “architecture of ruins,” the aesthetics of decay that offers completely different ways of experiencing history.

5.What relationships have developed between the School of Architecture and the city of Patras, the various organizations and agencies, and professional architects, and how might these relations evolve in the future?

Through its courses, research projects, art interventions and informal education workshops (of which 9 have so far been held at the Visual Arts Workshop), the Department of Architecture has already created conditions and environments which link the educational process to the city. Collaboration initiatives need to be developed between academia, the city’s inhabitants, and professional organizations on many different levels (public dialogue, presentations, research projects, participatory planning, etc.), not only because it is an extremely powerful educational medium (by sensitizing students to the actual needs of the public sphere and by developing the ability to collaborate), but also because it brings the inhabitants of the city themselves, as well as the municipal planning offices, the various chambers and other organizations in contact with creative proposals and ideas which are free of the stifling pressure of the architectural profession. Let us hope that architectural education will remain concentrated on research and experimentation and will not consist merely of professional training: this difference creates the prerequisites for the production of new ideas and new knowledge during the various correlations with the city.

Panos Kouros

[interview given to the Architects Association of the Prefecture of Achaia (SANA), 28 May 2006. Part of it was published in the catalogue of the 5th Panhellenic Exhibition of Architectural Works]

Μετατοπίσεις της σύγχρονης τέχνης και η σημασία τους για την εικαστική εκπαίδευση των αρχιτεκτόνων / Shifts in contemporary art and their implications

2007-11-01T19:42:00.000+02:00

Μετατοπίσεις της σύγχρονης τέχνης και η σημασία τους για την εικαστική εκπαίδευση των αρχιτεκτόνων.

Γνωρίζουμε σήμερα ότι έχει αλλάξει ριζικά το πεδίο της αρχιτεκτονικής, το πεδίο της τέχνης και τα μεταξύ τους όρια. Στην πρακτική της αρχιτεκτονικής, «ερχόμαστε από μια παράδοση οικοδόμησης μνημείων, αλλά σήμερα είμαστε σχεδόν ολοκληρωτικά βυθισμένοι στο σχεδιασμό για καθημερινά περιβάλλοντα.»1 Το καθημερινό περιβάλλον είναι τώρα αντικείμενο της αρχιτεκτονικής, υποστηρίζει στο ίδιο κείμενο ο John Hebraken, αλλά χρειάζεται να το διδάξουμε. Συνειδητοποιούμε ότι αντικείμενο της εκπαίδευσης δεν είναι πια η κατάρτιση του αρχιτέκτονα, αλλά η σπουδή της αρχιτεκτονικής σ’ ένα ευρύ γνωσιοθεωρητικό πεδίο. Ο ίδιος ο σχεδιασμός δεν αναφέρεται σε μια κεντρική και αυτόνομη πράξη, αλλά αποκτά νόημα ως πολλαπλότητα χειρισμών και εύρος διαμοιρασμένων δραστηριοτήτων στο περιβάλλον.

Μέχρι σήμερα η εικαστική παιδεία των αρχιτεκτόνων συνδιαμόρφωνε την ιδέα του «αρχιτέκτονα-καλλιτέχνη», με βάση ένα πρόγραμμα που έδινε προτεραιότητα στην αισθητικά αυτόνομη λειτουργία και ρόλο των μορφών, μέσα στο πλαίσιο της συστηματικής θεωρίας αντίληψης του χώρου, όπως την καθιέρωσαν στα μέσα της δεκαετίας του ’50 οι Colin Rowe, Robert Slutzky και John Hejduk, διδάσκοντες τότε στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Austin. Προσαρμόζοντας το μοντέλο οπτικής αντίληψης του Kepes και του Moholy-Nagy στην αρχιτεκτονική, οι “Texas Rangers” απογύμνωσαν την έρευνα των μορφών από την ουτοπική πίστη κοινωνικού μετασχηματισμού, προάγοντας αποκλειστικά την εικαστική αντίληψη σ’ ένα α-χρονικό, α-ιστορικό πλαίσιο. Αποτέλεσμα αυτής της εκπαιδευτικής μεθόδου ήταν η πίστη στην αισθητική αυτονομία της αρχιτεκτονικής και η αδυναμία σύνδεσης της με την κοινωνική και γεωπολιτική σφαίρα, η αυξανόμενη υπεροψία του αρχιτέκτονα και η έλλειψη στρατηγικών συσχέτισης με τις τοπικές κοινότητες. Η κυριαρχούσα στην εικαστική εκπαίδευση ιδέα της τέχνης και του καλλιτέχνη ως α-ιστορικούς διαμορφωτές καλού γούστου είναι μια από τις αιτίες έξαρσης των φαινομένων αισθητικοποίησης στην αρχιτεκτονική.

Η εικαστική παιδεία στην αρχιτεκτονική δεν έχει σήμερα το ρόλο της αποκλειστικής μορφολογικής διερεύνησης των απεικονιστικών μέσων, της «τεχνικής» εμβάθυνσης σε μεμονωμένα εκφραστικά μέσα, του διαχωρισμού της πρακτικής από τη θεωρία, ούτε της μονοκαλλιέργειας της ατομικής έκφρασης. Διαμέσου της διδασκαλίας των εικαστικών τεχνών μπορούμε να θέσουμε ερωτήματα για την πρόσληψη της τέχνης, την κατασκευή ταυτότητας και μνήμης, να συσχετίσουμε το σχεδιασμό του χώρου με την κριτική της ανθρώπινης κατοίκησης, την αρχιτεκτονική με την καθημερινή ζωή, να διερευνήσουμε τη σημασία του σώματος και των ζωντανών τεχνών στην αντίληψη του χώρου.

Τι άλλαξε στην τέχνη; Ασφαλώς η σημερινή σκηνή της σύγχρονης τέχνης εμφανίζεται ως αποτέλεσμα της στροφής των πρακτικών τέχνης κατά τις δεκαετίες του ’60 και του ’70. Από τότε μέχρι τώρα, άλλαξαν τα πάντα: ο ρόλος του καλλιτέχνη, τα μέσα και οι μέθοδοι δημιουργίας, η στάση απέναντι στην αναπαράσταση και την πραγματικότητα. Αλλά αυτό που μας ενδιαφέρει εδώ είναι η κυρίαρχη σήμερα σημασία του τόπου στην παραγωγή, έκθεση και πρόσληψη της τέχνης. Η στροφή της σύγχρονης τέχνης προς τη χωρική και εθνογραφική συνθήκη, η καλλιτεχνική δραστηριότητα στον κοινωνικό χώρο, με όρους σχεδιασμού, παρέμβασης και συμμετοχής, που θα ονομάζαμε πολύ γενικά τέχνη του πεδίου (site-specific), έχει προκαλέσει μια σειρά προβληματισμών ανάμεσα σε θεωρητικούς τέχνης, καλλιτέχνες και αρχιτέκτονες για την ταυτότητα του ενδιάμεσου χώρου τέχνης και αρχιτεκτονικής. Η «αρχιτεκτονική της τέχνης» και η τέχνη της αρχιτεκτονικής, μέσα στα θεσμικά και γνωστικά όριά τους, μοιράζονται κοινές μεθόδους εργασίας και πρακτικές σχεδιασμού του καθημερινού χώρου. Η σύγκλιση αυτή, που τροφοδοτείται από τη σημερινή καλλιτεχνική παραγωγή και από ισχυρά δίκτυα συνεργασιών ανάμεσα σε αρχιτέκτονες και καλλιτέχνες, δημιουργεί νέες δυνατότητες για την πρακτική της αρχιτεκτονικής, αλλά και επιδρά στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την ίδια την αρχιτεκτονική ως σύστημα γνώσης. Η αλλαγή των τρόπων με τους οποίους συζητάμε και κατανοούμε σήμερα τις σχέσεις τέχνης και αρχιτεκτονικής, εξαιτίας ακριβώς των μετατοπίσεων και στις δύο περιοχές, μας οδηγεί σ’ έναν αναπροσδιορισμό του ρόλου και της θέσης των μαθημάτων των εικαστικών τεχνών στην αρχιτεκτονική εκπαίδευση.

Aφήνοντας έξω τις επιδράσεις από τους τομείς της γενικής εκπαίδευσης, των κοινωνικών επιστημών και της τεχνολογίας, Θα αναφερθώ σε τρία σημεία όπου εντοπίζονται σήμερα καθοριστικές αλλαγές στις πρακτικές της σύγχρονης τέχνης, και τα οποία οφείλουμε να πάρουμε υπ’ όψιν στην εικαστική εκπαίδευση των αρχιτεκτόνων: Α) στη μετάβαση από την παραγωγή σταθερών αναπαραστάσεων στην παραγωγή έργων που οργανώνουν σύνθετες διαδικασίες παρέμβασης στο δημόσιο χώρο, στην πόλη και στην καθημερινή ζωή. Β) στην ιστορική μετάβαση από «ειδικές» σε «γενικές» μορφές τέχνης, από την αισθητική των μεμονωμένων μέσων στην αισθητική της συναρμογής ανάμεσα στα μέσα. Γ) στη σύλληψη της δημιουργικής διαδικασίας όχι μόνο ως εκφραστικής δυνατότητας αλλά και ως διαπροσωπικής επικοινωνίας, διάδρασης και συμμετοχής.

Α. εργασίες πεδίου: ανάμεσα στην αρχιτεκτονική και την τέχνη
Σήμερα σκεφτόμαστε την τέχνη λιγότερο ως παραγωγή αναπαραστάσεων και περισσότερο ως σχεδιασμό και οργάνωση συμβάντων κατοίκησης στους χώρους της καθημερινής ζωής. Και τον καλλιτέχνη αντί για παραγωγό αισθητικών αντικειμένων, κάποιον ο οποίος διαχειρίζεται την πληροφορία, προσφέρει εργαλεία για χρήσεις, ή διερευνά την πρόσληψη της τέχνης μέσα στις βιοπολιτικές σχέσεις της πραγματικότητας. Η μετάβαση αυτή, από την δημιουργία αντικειμένων στο σχεδιασμό συμβάντων, από το σταΘερό έργο στη διαδικασία, από την αισθητική στη χρήση, σημαίνει και την εκ νέου πραγμάτευση της θέσης της τέχνης και του καλλιτέχνη στην κοινωνία και τους θεσμούς. Δοκιμάζεται η λειτουργία του έργου και έξω από τα στενά πλαίσια του συστήματος της τέχνης (τόποι παραγωγής – έκθεσης). Σκεφτόμαστε την τέχνη του πεδίου όχι ως ειδική καλλιτεχνική κατηγορία, αλλά ως πολιτισμική διαμεσολάβηση που τέμνει τους λόγους της αρχιτεκτονικής, της τέχνης, του αστικού σχεδιασμού, της πολιτικής.2

Ήδη από τις αρχές του 20ου αιώνα, η ιστορική πρωτοπορία της τέχνης (κονστρουκτιβισμός και νταντά) παρείχε νέους τρόπους άμεσης συσχέτισης με το χώρο και τη διάρκεια, οργανώνοντας συμβάντα, παρεμβάσεις στον αστικό χώρο, σωματικές δράσεις, κ.α. Tα κινήματα της «νέο-πρωτοπορίας» μετά το 1960, επέκτειναν τις δραστηριότητες αυτές, δίνοντας νέες απαντήσεις στα ζητήματα της αισθητικής αυτονομίας, της διάρκειας και της αφηγηματικότητας. Με την επέκταση του έργου τέχνης από το ιδιωτικό καλλιτεχνικό σύστημα έκφρασης-έκθεσης στην επικράτεια του δημόσιου χώρου, ήδη βρισκόμαστε μέσα στο πεδίο άσκησης της αρχιτεκτονικής. Aρχίζουμε να κατανοούμε ότι δεν είναι μόνο οι αργές δομές σχεδιασμού που μπορούν να παράγουν αρχιτεκτονική σκέψη, αλλά και οι εφήμερες in-situ σκηνοθεσίες μικρο-περιβαλλόντων, που εδώ και τώρα αλλάζουν την αντίληψη και τις σημασίες του καθημερινού χώρου. Σήμερα, με την επίδραση νέων πολιτισμικών, κοινωνικών και τεχνολογικών παραδειγμάτων που θα χρειάζονταν εκτενή πραγμάτευση, οι καλλιτεχνικές πρακτικές πεδίου (site-specific) εγκαθιστούν νέους τρόπους παραγωγής αρχιτεκτονικής εμπειρίας.

Ωστόσο, δεν είναι μόνο οι χωρικές συνθήκες έκθεσης του έργου που αλλάζουν, αλλά και μια σειρά από παραδοχές της τέχνης που σχετίζονται με τη υλική και αισθητικά αυτόνομη υπόσταση του έργου, τους ρόλους καλλιτέχνη και θεατή, καθώς και την ίδια τη δημιουργική διαδικασία. Στους καινοφανείς τρόπους σχεδιασμού παρεμβάσεων και μικρο-συμβάντων που επιχειρεί σήμερα η σύγχρονη τέχνη, θα πρέπει να δεί κανείς τη συνέχεια μιας γενεαλογίας εννοιολογικών και τοπιακών έργων, που κατά τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, συστηματικά αμφισβήτησαν την αυτονομία της δημιουργικής διαδικασίας και κατανόησαν το θεσμικό πλαίσιο της τέχνης (τους χώρους έκθεσης, την αγορά, την κριτική, κ.λπ.) ως εσωτερικό πεδίο δράσης του έργου. Η έννοια του site-specific για πρώτη φορά αναθεωρείται έτσι ώστε να περιλαμβάνει, εκτός από το φυσικό ανάγλυφο του τόπου, το σύνολο των θεσμών (κοινωνικών, πολιτικών και πολιτισμικών) που το διαμορφώνουν και που άλλοτε παρέμεναν εκτός της αισθητικής εμβέλειας του έργου. Αυτή η αλλαγή έδωσε στην τέχνη τη δυνατότητα να παρεμβαίνει στο σύνολο των περιστάσεων και θεσμών, εντός των οποίων δρά η αρχιτεκτονική: στα συστήματα χρήσης, ανάθεσης, πρόσληψης, κ.λπ. (βλ. τις χαρτογραφήσεις του Hans Haacke στο Μανχάταν, ή το έργο του Matta-Clark.)

Η κατανόηση του τόπου ως σύνθετου δίκτυου θεσμών, ιδεολογιών και δραστηριοτήτων οδηγεί σε κριτικές παρεμβάσεις τέχνης για τις οποίες απαιτείται ενεργοποίηση διαδικασιών σχεδιασμού, πολλαπλών συνεργασιών και διαπραγματεύσεων (project-based, context-specific, community-specific). O σχεδιασμός, η κατασκευή, η χρήση, η συνεργασία, η οργάνωση δεδομένων της πραγματικότητας, μέσα που παραδοσιακά χρησιμοποιεί η αρχιτεκτονική, αποτελούν τώρα καλλιτεχνικά μέσα και τεκμηριώνονται ως τέτοια. Δεν είναι ουδέτερες διαδικασίες προς ένα τελικό έργο, αλλά χωρικές δραστηριότητες, που έχουν συλληφθεί στην προοπτική πολλαπλών αισθητικών συσχετίσεων με το κοινό, αποδίδοντας στον τόπο μια δυναμική διαμόρφωσης.

Παρατηρεί κανείς σήμερα, αφ’ ενός μια καθοριστικής σημασίας μεταφορά και μεταστοιχείωση πρακτικών αρχιτεκτονικής από την τέχνη, και αφ’ ετέρου μια νέα έμφαση από τους αρχιτέκτονες, στο σχεδιασμό ως διαμοιρασμένης δραστηριότητας σ’ ένα διαρκώς μετασχηματιζόμενο περιβάλλον, που κατανέμει την ευθύνη, τις δεξιότητες και τη γνώση σε πολλαπλές και διακριτές περιοχές και δίκτυα. Η εικαστική εκπαίδευση, στρεφόμενη σε μια συστηματική διερεύνηση του ενδιάμεσου χώρου των εργασιών πεδίου με κριτική πρακτική των αναπαραστατικών μέσων, μπορεί να ευαισθητοποιήσει σε διαφορετικούς τρόπους κατανόησης του καθημερινού χώρου, να εστιάσει σε νοήματα και πρακτικές που διευρύνουν ένα υπόβαθρο σχεδιαστικής πράξης, ή ακόμα, που διευρύνουν το χώρο άσκησης και συζήτησης της αρχιτεκτονικής.

Β. αισθητική της συναρμογής
«Η σύγχρονη τέχνη δεν παράγει νέες μορφές δημιουργίας, αλλά νέους συσχετισμούς ανάμεσα στις εικόνες και στο περιβάλλον τους» (Boris Groys)

«… η πρακτική δεν ορίζεται σε σχέση με ένα δεδομένο μέσο, αλλά περισσότερο σε σχέση με τους λογικούς χειρισμούς πάνω σ’ ένα σύνολο πολιτισμικών όρων, για τους οποίους οποιοδήποτε μέσο –φωτογραφία, βιβλία, γραμμές σε τοίχους, ή η ίδια η γλυπτική – μπορεί να χρησιμοποιηθεί.» (Rosalind Krauss)

Η δεύτερη θεμελιώδης μετατόπιση που μας ενδιαφέρει εδώ σχετίζεται με το ιστορικό πέρασμα από τις ειδικές στις γενικές κατηγορίες τέχνης, ή αλλιώς, με το πέρασμα από μια ιστορική συνθήκη διάκρισης των καλλιτεχνικών ειδών σε ειδικές και αισθητικά αυτόνομες περιοχές, όπως η ζωγραφική και η γλυπτική, σε μια άλλη, όπου τα υλικά και τα μέσα της τέχνης καθορίζονται ανάλογα με τις εννοιολογικές και προγραμματικές προτάξεις. Οι κατηγορίες της εννοιολογικής τέχνης, της περφόρμανς, της περιβαλλοντικής τέχνης, που εμφανίστηκαν τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, δεν ήσαν νέα είδη τέχνης, εξίσου αυτόνομα με τα κλασικά, αλλά γενικές κατηγορίες που ενσωμάτωναν ένα πλήθος από ετερογενή μέσα, πρακτικές και αντιληπτικές καταστάσεις. Ταυτόχρονα, η ζωγραφική και η γλυπτική, μετά τον μινιμαλισμό, απώλεσαν την αισθητική τους αυτονομία, ενσωματώνοντας πλήθος μη-ζωγραφικών και μη-γλυπτικών μέσων, όπως η γλώσσα, η φωτογραφία, σειριακά και βασισμένα στο χρόνο μέσα ή ακόμα και σωματικές δράσεις και χωρικές εγκαταστάσεις. Η υλικότητα του αναπαραστατικού μέσου δεν είναι εκείνη που καθορίζει την ιδιαιτερότητά του, αλλά αντίθετα, η «ιδιοσυστατική του ετερογένεια» (R. Krauss), το γεγονός ότι πάντα διαφέρει από τον εαυτό του, δημιουργώντας γέφυρες μ’ ένα σύνολο πολιτισμικών όρων, διακαλλιτεχνικών μέσων και επιστημονικών πρακτικών. Διαφάνηκε γρήγορα, σε όλα τα κινήματα της νέο-πρωτοπορίας, η ανάγκη συγκρότησης καλλιτεχνικών τρόπων που να διαχειρίζονται το σύνθετο αυτό υλικό από γνώσεις και μέσα. Ο μινιμαλισμός έδειξε ότι η δομική προσέγγιση, το σύστημα, το πρόγραμμα μπορούν να είναι μέσα ανανέωσης της τέχνης. Στη σημερινή εποχή του post-production και μετά την αισθητική του ready-made, η εικαστική δραστηριότητα, έχοντας αφήσει πίσω την χειρωνακτική δεξιότητα, τη μίμηση της φύσης και το ιδεώδες της προσωπικής έκφρασης, αναλαμβάνει να αλλάζει έννοιες και χρήσεις της πραγματικότητας, να ανασυντάσσει ήδη υπάρχουσες μορφές παρά να επινοεί καινούργιες.3

Δημιουργείται η ανάγκη για νέες δεξιότητες, που δεν βασίζονται τόσο στην καλλιέργεια του ίδιου του μέσου, όσο στην ικανότητα αντίληψης των διαφορών των μέσων, των συναρμογών τους, καθώς και των δυνατοτήτων τους να παραπέμπουν σ’ ένα ευρύ πεδίο εξω-καλλιτεχνικών αναφορών. Η εικαστική εκπαίδευση στην αρχιτεκτονική χρειάζεται να αντανακλά την μετατόπιση αυτή της τέχνης από το μέσο στο μετά-μέσο, από την παραγωγή εικαστικών αντικειμένων στο εικαστικό συμβάν που σχεδιάζεται και υλοποιείται με μια σειρά σύνθετων επιλογών και συσχετίσεων. Αυτό σημαίνει εξοικείωση με όσο το δυνατόν περισσότερα μέσα, ανάπτυξη δεξιοτήτων ενσωμάτωσης των διαφορετικών μέσων σε νοηματικές κατασκευές και αφηγηματικά σενάρια, αλλά και εκφραστική διαχείρηση διακαλλιτεχνικών και διεπιστημονικών συμμίξεων. Ακόμα, ανάπτυξη δεξιοτήτων διατύπωσης καλλιτεχνικών υποθέσεων, σεναρίων και μεθόδων εργασίας.

Η μετατόπιση αυτή της εκπαίδευσης της τέχνης από το media-specific στο context-specific θέτει υπό ερώτηση την μέχρι τώρα κυριαρχούσα μονοκαλλιέργεια της οπτικής αντίληψης στο σχεδιασμό και στην αντίληψη του χώρου. Είναι επείγον, σε μια αρχιτεκτονική παιδεία που προάγει την οπτικότητα και επιβραβεύει μορφολογικές καινοτομίες, να αναπτύξουμε σωματικούς και ολικούς τρόπους κατανόησης του χώρου, ενεργοποιώντας απτικές αισθήσεις που συνήθως αποκλείονται ή υποβαθμίζονται στις αρχιτεκτονικές σπουδές. Εδώ, οι διερευνήσεις, μεθοδολογίες και πρακτικές που ανέδειξε η τέχνη του περιβάλλοντος (land art) και η εννοιολογική τέχνη, δομώντας υβριδικές αναπαραστάσεις πάνω στην τοπικότητα της εμπειρίας, συνεχίζουν να παραμένουν εκτός της βασικής εικαστικής εκπαίδευσης στην αρχιτεκτονική. (Η κριτική της οπτικότητας από την εννοιολογική τέχνη, είχε ως συνέπεια να αναδειχθεί η σημασία των σωματικών, χωρικών και επιτελεστικών μέσων σε μια ολόκληρη γενεαλογία έργων στον ενδιάμεσο χώρο τέχνης-αρχιτεκτονικής, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το έργο του Acconci.)

Γ. η αισθητική της συσχέτισης, το παράδειγμα της συνεργασίας και ο ρόλος της άτυπης εκπαίδευσης
Η επανάκτηση του δημόσιου χαρακτήρα της τέχνης, εκτός του παραδοσιακού περιβάλλοντος του μουσείου, με πράξεις παρουσίας και όχι αναπαράστασης, με οργάνωση μικρο-περιβαλλόντων ή μικρο-ουτοπιών στο χώρο της πόλης, με χρήση πληροφοριακών δικτύων ή σωματικών επαφών, έστρεψε την προσοχή στις διαδικασίες συγγραφής και επικοινωνίας του έργου. Ανανεώνοντας την μοντέρνα παράδοση συμμετοχικών πρακτικών, η «νέα τέχνη του δημόσιου χώρου» (new genre public art) και ένα πλήθος σύγχρονων ανομοιογενών έργων που χρησιμοποιούν μορφές διαλόγου και ανταλλαγής στον κοινωνικό χώρο (relational aesthetics, dialogical art, dialogue-besed public art), προσβλέπουν στις δυνατότητες παραγωγής συλλογικού νοήματος στο σημείο διασταύρωσης του έργου με τον θεατή (ή με τον πολίτη, ως πρόσωπο που συμμετέχει χωρίς να γίνεται μέρος του θεάματος του έργου). Διερευνάται δηλαδή όχι ο προσωπικός συμβολικός χώρος, όπως επενδύεται σε μια εικόνα ή ένα αντικείμενο, αλλά η αισθητική των ανθρώπινων διαδράσεων μέσα σε εν εξελίξει διαδικασίες επιτέλεσης που εμπλέκουν διαφορετικές κοινωνικές ομάδες, ή ακόμα, περιλαμβάνουν συλλογικά σχήματα συνεργασίας και ομάδες δράσης.

Οι πρακτικές αυτές, θέτοντας με διαφορετικό τρόπο το πρόβλημα της δημιουργικής διαδικασίας και της επικοινωνίας του έργου, αποδίδοντας έμφαση στις συνθήκες και μεθόδους πρόσληψης του νοήματος, ανοίγουν σημαντικές δυνατότητες στην εικαστική εκπαίδευση, καθώς νέες δεξιότητες μπορούν να καλλιεργηθούν για τη διαχείρηση μορφών συλλογικότητας και συνεργασίας, όπως και νέοι τρόποι ανταλλαγής και παραγωγής της γνώσης. Η απομόνωση των σπουδαστών από τον πραγματικό κόσμο, η μονοκαλλιέργεια της ατομικής έκφρασης, η έλλειψη δεξιοτήτων συνεργασίας, η τοπική δομή του studio σε μια εποχή διασύνδεσης της γνώσης, η κυριαρχία της αποκλειστικής σχέσης διδάσκοντα – διδασκόμενου, είναι παιδαγωγικές που έχουν σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην επαγγελματική πρακτική του αρχιτέκτονα και στην πρόσληψη αυτής της πρακτικής από το κοινό. Η ανατροπή είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς ένα ολόκληρο σύστημα αξιών βασίζεται σ’ αυτές ακριβώς τις μεθόδους εκπαίδευσης. H συνεργασία αποτελεί ήδη έναν τόπο (site) της σύγχρονης τέχνης, μια site-specific πρακτική που μόλις αρχίζουμε να διαισθανόμαστε τις αισθητικές δυνατότητές της.4 H συνεργασία ως τόπος εικαστικής πρακτικής μπορεί να προσφέρει λύσεις στα διαπιστωμένα προβλήματα έλλειψης συνεργασίας, ομαδικής εργασίας και δεξιοτήτων επικοινωνίας στην αρχιτεκτονική εκπαίδευση.5

Στο πλαίσιο των νέων αναγκών που δημιουργούν οι διασυνδεμένες σήμερα κοινωνίες της γνώσης, η εμπειρία της συνεργασίας και της ενεργούς μάθησης μπορεί να εμπλουτιστεί με τη χρήση πληροφοριακών τεχνολογιών που εγκαθιστούν παράλληλα με τις εργασίες στο εργαστήριο, εικονικά περιβάλλοντα ανταλλαγής γνώσης, σύγχρονα ή ασύγχρονα, ανάμεσα σε διαφορετικούς ανθρώπους και κοινωνικές ομάδες, ανάμεσα σε διδάσκοντες, διδασκομένους και ειδικούς προσκεκλημένους από απόσταση. Οι μηχανισμοί απόμακρης συσχέτισης μέσω πληροφοριακής τεχνολογίας (mailing lists, weblogs, ftp) μπορούν να ειδωθούν όχι ως απλά εργαλεία, αλλά ως αισθητικοί μηχανισμοί προς διερεύνηση: τα τελευταία χρόνια, καλλιτεχνικά παραδείγματα βασισμένα στην αισθητική της διαδικτύωσης (networking) και στη θεωρία των μέσων, ενσωματώνουν μεθοδολογίες και πρακτικές συσχέτισης που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην εκπαίδευση της τέχνης. (βλ. εδώ τα Εργαστήρια Διατόπια και Αποθήκες, στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Πατρών.) Δομές άτυπης εκπαίδευσης, όπως τα εργαστήρια (workshops) συμβάλλουν στη διερεύνηση παρόμοιων πρακτικών, καθώς αποτελούν εντατικά αλλά και ελεύθερα περιβάλλοντα ανταλλαγής ιδεών και παραγωγής έργου σε πραγματικές τοπικές ή υπερτοπικές συνθήκες. Η εικαστική εξάσκηση στα μέσα τεχνολογικής συνεργασίας μπορεί να συμπληρώνει τις αναπτυσσόμενες σήμερα τάσεις χρήσης των υπολογιστών στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, υπό μορφή «εικονικών περιβαλλόντων εκπαίδευσης» (virtual studio), διευρύνοντας την εμπειρία του σχεδιασμού έξω από τα όρια του εργαστηρίου.6

Συνοψίζοντας, θεωρώ ότι οι τρεις αυτές γενικές κατευθύνσεις στο σύστημα της σύγχρονης τέχνης μπορούν να αποτελέσουν αφορμή προβληματισμού για την αναθεώρηση της σημασίας, των στόχων και μεθόδων εικαστικής εκπαίδευσης του αρχιτέκτονα. Η μετάβαση από το εικαστικό αντικείμενο στο εικαστικό συμβάν μπορεί να εμπλουτίσει το ακαδημαϊκό πρόγραμμα με τη διδασκαλία πρακτικών, μεθόδων και θεωριών εικαστικού σχεδιασμού στο δημόσιο χώρο, εισάγοντας τον σπουδαστή σε διαφορετικούς τρόπους κατανόησης και κριτικής παρέμβασης στον καθημερινό χώρο της πόλης. Η μετατόπιση από το media-specific στο context-specific μπορεί να αλλάξει την έμφαση, από τη μονοκαλλιέργεια των σταθερών μέσων αναπαράστασης, στη μαθητεία κριτικής χρήσης των μέσων, μεταφράσεων ανάμεσα στα μέσα, αισθητικής συναρμογής των μέσων, μέσα σε σενάρια που ενσωματώνουν και διερευνούν συνάφειες με πραγματικά περιβάλλοντα. Ακόμα, θέτοντας στο επίκεντρο της πρακτικής σωματικούς και απτικούς τρόπους γνώσης του χώρου, μπορεί να αναδείξει κανείς εστίες αντίστασης απέναντι στην κυριαρχία της οπτικότητας και της απλουστευτικής σύνδεσης των μορφών με έννοιες στην αρχιτεκτονική (literalism). Τέλος, η συσχέτιση και η συνεργασία ως τόποι εικαστικής πρακτικής, μεταφερμένοι στο εργαστήριο ως εμπειρικές παιδαγωγικές και θεματικές περιοχές, μπορούν να συμβάλουν στην εξωτερίκευση και ανταλλαγή της γνώσης, στην ανάπτυξη της αισθητικής της συνεργασίας και στην προετοιμασία κριτικών πρακτικών συλλογικής δημιουργίας.

[Εισήγηση στο Συνέδριο Εικαστική Αγωγή και Αρχιτεκτονική Εκπαίδευση, Τομέας Αρχιτεκτονικού Σχεδιασμού και Εικαστικών Τεχνών, Τμήμα Αρχιτεκτόνων, ΑΠΘ, (18-19.03.05)]

Σημειώσεις

1. John Habraken, Questions That Will Not Go Away: Some Remarks on Long-Term Trends in Architecture and their Impact on Architectural Education, European Association for Architectural Education Bulletin, 68, Feb 2004, σ. 42.
2. βλ. Deutsche, Rosalyn, Evictions: Art and Spatial Politics, Cambridge: MIT Press, 1996
3. Βλ. και Bourriaud, N., Postproduction, Les Presses du reel, 2003.
4. Βλ. και Κούρος, Πάνος, Το Παράδειγμα της Συνεργασίας, Εισήγηση στα πλαίσια της ελληνικής συμμετοχής στην 9η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας, Μουσείο Μπενάκη, 20.12.04-23.1.05
5. Rosy Parnell, Knowledge Skills and Arrogance: Educating for Collaborative Practice, EAAE Bulletin 65, 1/2003.
6. Andia, Alfredo, Reconstructing the Effects of Computers on Practice and Education during the Past Three Decades, JAE, 2002, σ.7-13

Shifts in contemporary art and their implications in the art education of architects.

We know today that radical changes have occurred in the field of architecture, the field of art and the boundaries between the two. In the practice of architecture, “we come from a tradition of building monuments, but today we are almost entirely absorbed in designing everyday environments.”1 The everyday environment is now an object of architecture, as John Hebraken wrote in the same article, but we need to teach this. We realize that the object of education is no longer the training of the architect, but the study of architecture within a wide cognitive-epistemological field. Design does not refer to a central and autonomous act, but acquires meaning as a multiplicity of operations and a range of distributed activities in the environment.

Until now, the visual arts education of architects contributed to the shaping of the notion of the “architect/artist”, based on a program that gave precedence to the aesthetically autonomous function and role of forms, within the context of the systematic theory of space perception, as it was established in the mid-fifties by Colin Rowe, Robert Slutzky and John Hejduk, who at the time were teaching at the University of Texas at Austin. By adapting Kepes’s and Moholy-Nagy’s model of visual perception to architecture, the “Texas Rangers” stripped the investigation of architectural forms of the utopian faith in social transformation, exclusively promoting visual perception to an atemporal, ahistoric context. The result of this educational method was the faith in the aesthetic autonomy of architecture and the inability to connect it to the social and geopolitical sphere, the increasing arrogance of the architect, and the lack of relational strategies towards local communities. The concept, predominant in visual arts education, of art and the artist as ahistorical shapers of good taste is one of the reasons for the upsurge of aesthetization phenomena in architecture.

Visual arts education in architecture today does not aim at the exclusive formal investigation of representational media, at “technical” probing into segregated mediums of expression, at the separation between practice and theory, or at the monoculture of individual expression. Through the teaching of visual arts, we can pose questions concerning the perception of art and the structuring of identity and memory; we can relate the designing of space to the critique of human habitation, architecture to everyday life; and we can explore the significance of the body and the living arts in the perception of space.

What has changed in art? Certainly, today, the contemporary art scene has emerged as a result of the shift of art practices during the sixties and seventies. From then until now, everything has changed: the role of the artist, the media and methods of creation, our stance towards representation and reality. But what concerns us here is the, nowadays predominant, significance of the site in the production, exhibition and perception of art. The shift of contemporary art towards the spatial and ethnographic condition and artistic activity in the social sphere – in terms of design, intervention and participation, which we would refer to in general as site-specific art – has provoked concerns among art theorists, artists and architects as to the identity of the intermediate space between art and architecture. The “architecture of art” and the art of architecture, within their institutional and cognitive limits, share common methods and practices in the design of everyday space. This convergence, which is supported by today’s artistic production and powerful collaboration networks between architects and artists, creates new possibilities in the practice of architecture, while it also affects the way in which we perceive architecture itself as a system of knowledge. The change today in the ways we discuss and understand the relations between art and architecture, precisely because of the shifts in both areas, leads us to a redefining of the role and the place of visual arts courses in architectural education.

Not taking into account the effects of the general education sectors, the social sciences and technology, I will refer to three significant changes in contemporary art practices today, which we ought to take into account in the visual arts education of architects: a) the transition from the production of stable representations to the production of works that organize complex intervention processes in public space, the city and daily life; b) the historical transition from “particular” to “general” art forms, from the aesthetics of isolated media to the aesthetics of assemblage among media; and c) the conception of the creative process, not only as expressive possibility but also as interpersonal communication, interaction and participation.

Α. Site-specific works: between architecture and art
Today, we think of art less as the production of representations and more as the design and organization of habitation events, in places of daily life. And we think of the artist not as producer of aesthetic objects, but as someone who can manage information, offer tools for various uses, or investigate the perception of art through the biopolitical structures of reality. This transition – from the creation of objects to the design of events, from unchangeable work to process, from aesthetics to use – means addressing anew the place of art and the artist in society and its institutions. The function of the work is also tested outside the narrow context of the art system (production/exhibition sites). We are thinking of site-specific art not as a particular art category, but as cultural mediation that intersects with discourses of architecture, art, urban design, and politics.2

By the early 20th century, the historical avant-garde (constructivism and dada) had already provided new ways of directly relating to space and duration, through the staging of events, interventions in urban space, body actions, etc. The neo avant-garde movements after 1960 expanded these activities, giving new answers to issues of aesthetic autonomy, duration and narrativity. The extension of the artwork from a private sphere of expression/exhibition to the realm of public space brings us into the field of architectural practice. We begin to understand that it is not only the slow structures of design that can produce architectural thought, but also the ephemeral in situ staging of micro-environments, which can change, here and now, the perception and meanings of everyday space. Today, under the influence of new cultural, social and technological paradigms that would require extensive analysis, site-specific artistic practices establish new ways of producing architectural experience.

However, it is not only the spatial conditions of exhibiting a work that change, but also a series of assertions concerning art that are related to the material and aesthetically autonomous structure of the work, the roles of the artist and viewer, as well as the creative process itself. In the novel ways of designing interventions and micro-events attempted today by contemporary art, one should discern the continuation of a genealogy of conceptual and in situ works which, during the sixties and seventies, systematically questioned the autonomy of the creative process and understood the institutional framework of art (its exhibition venues, its market, its criticism, etc.) as being the field of action of the work. The concept of site-specific is revised for the first time in order to include, besides the natural topography, the set of institutions (social, political and cultural) that shape it and that used to be kept outside the aesthetic range of the work. This change gave art the means to intervene in the set of circumstances and institutions within which architecture is active: the systems of use, commission, perception, etc. (see Hans Haacke’s maps of Manhattan, or the artwork of Matta-Clark.)

The comprehension of the site as a complex network of institutions, ideologies and activities leads to critical interventions which require the activation of design processes, multiple collaborations and negotiations (project-based, context-specific, and community-specific). Design, construction, use, collaboration, organization of data from reality, i.e. media that are traditionally used by architecture, now constitute artistic media and are documented as such. They are not neutral processes towards a final work, but spatial activities, conceived in the perspective of multiple aesthetic connections to the public, conveying to the site a dynamic of transformation.

Today, we observe, on the one hand a decisive transfer and transmutation of architectural practices from art, and, on the other, a new emphasis by architects on design as a distributed activity – in an environment that is being constantly transformed – which distributes responsibility, skills and knowledge to multiple and distinct regions and networks. Visual arts education, turning to a systematic investigation of the intermediate field of site-specific works through the critical practice of representational media, can sensitize the student to different ways of understanding everyday space and focus on meanings and practices that expand the basis of design, or that may also expand the space for the practice and discussion of architecture.

Β. The aesthetics of assemblage
“Contemporary art does not produce new forms of creation, but new relations between images and their environment.” Boris Groys

“… practice is not defined in relation to a given medium, but rather in relation to the logical operations on a set of cultural terms, for which any medium – photography, books, lines on walls, mirrors or sculpture itself might be used.” Rosalind Krauss

The second fundamental shift we are concerned with here is related to the historical passage from specific to general categories of art, or, in other words, the passage from a historical condition of distinction of artistic genres to specific and aesthetically autonomous regions – such as painting and sculpture – to another condition, where materials and media are determined according to conceptual and programmatic decisions. The categories of performance, conceptual and environmental art, which appeared in the sixties and seventies, were not new art genres, equally autonomous as the classical ones, but general categories that incorporated a multitude of heterogeneous media, practices and conditions of perception. Αt the same time, painting and sculpture, following minimalism, lost their aesthetic autonomy by incorporating a multitude of non-painterly and non-sculptural media, such as language, photography, serial or time-based media, body actions and installations. It is not the materiality of the representational medium which determines its specificity, but rather “its constitutional heterogeneity”, (R. Krauss), the fact that it is always different to itself, creating bridges with a set of cultural terms, interartistic media and scientific practices. The need to set up artistic ways of managing this composite material of knowledge and media soon became apparent in all neo avant-garde movements. Minimalism made evident that the structural approach, the system, and the program can be means for the renewal of art. In the present era of post-production and after ready-made aesthetics, – having left behind manual skill, the imitation of nature and the ideal of personal expression – arts activity has undertaken to change the concepts and uses of reality and to reorganize existing forms rather than to invent new ones.3

There is a need for new skills, which are based not so much on the cultivation of the medium itself, as on the ability to perceive the differences between the media, their assembling, as well as their capacity to refer to a wide range of extra-artistic references. Visual arts education in architecture needs to reflect this shift of art from the medium to the meta-medium, from the production of art objects to the organizing of events, planned and realized through a series of complex choices and associations. This presupposes familiarity with as many media as possible, development of skills in incorporating different media into conceptual constructions and narrative scenarios, as well as the expressive management of interartistic and interdisciplinary mixtures. Moreover, it requires the development of skills in formulating artistic hypotheses, scenarios and working methods.

This shift of art education from media-specific to context-specific, questions the hitherto predominant monoculture of visual perception in the design and perception of space. It is urgent, in an architectural education that promotes visuality and rewards formal innovations, to develop physical and holistic ways of understanding space, by activating tactile senses which are usually excluded or underestimated in architectural studies. Here, the investigations, methodologies and practices advanced by conceptual and land art, by structuring hybrid representations on the topicality of experience, continue to remain outside basic art education in architecture. (Conceptual art’s critique of opticality resulted in promoting the significance of bodily, spatial and performative media in an entire genealogy of works in the intermediate space between art and architecture; a typical example of this being Acconci’s work.)

C. Relational aesthetics, the paradigm of collaboration and the role of informal education
The reclamation of the public character of art – outside the traditional environment of the museum – through acts of presence and not representation; through the organization of micro-environments or micro-utopias in the space of the city; and through the use of information networks and bodily contacts, turned our attention to the processes of authorship and communication. By renewing the modern tradition of participatory practices, “new genre public art”, and a multitude of different contemporary works that use forms of dialogue and exchange in social space (relational aesthetics, dialogical art, dialogue-based public art) aim at the production of collective meaning at the meeting point of the work and the viewer (or the citizen, as a person who participates without becoming a part of the spectacle of the work). What is being investigated, therefore, is not personal symbolic space, as it is invested in an image or an object, but the aesthetics of human interactions within evolving performative processes which engage different social groups, or may also include collective forms of collaboration and action groups.

By posing in a different way the problem of the creative process and communication, and by emphasizing the conditions and methods of perception, these practices open up important possibilities to art education; new skills may be developed towards the management of forms of collectivity and collaboration, as well as new ways of exchanging and producing knowledge. The isolation of students from the real world, the monoculture of individual expression, the lack of collaboration skills, the topical structure of the studio in an era of interconnection of knowledge, the domination of the exclusive teacher-student relationship: these are all pedagogies that have severely negative effects on the architect’s professional practice and how this practice is perceived by the public. Turning this around is extremely difficult, as an entire value system is based on precisely these educational methods. Collaboration already constitutes a site of modern art, a site-specific practice the aesthetic possibilities of which we have only just begun to sense.4 Collaboration as a site of art practice can offer solutions to the ascertained problems of lack of collaboration, team work and communication skills in architectural education.5

Within the framework of the new needs created by today’s interconnected societies of knowledge, the experience of collaboration and active learning may be enriched by the use of information technologies that install, in parallel to assignments in the workshop, virtual environments for the exchange of knowledge, both synchronous and asynchronous, from a distance, among different people and social groups, among teachers, students and certain guests. The mechanisms of remote association through information technology (mailing lists, weblogs, ftp) can be seen not as mere tools, but as aesthetic mechanisms to be investigated: in recent years, artistic paradigms, based on the aesthetics of networking and the theory of media, incorporate relational methodologies and practices that can be used in art education. (See Diatopia and Apothecae Workshops at the Department of Architecture, University of Patras.) Informal education structures, such as workshops, contribute to the investigation of similar practices, since they constitute intensive but also free environments for the exchange of ideas and the production of work in actual local and translocal conditions. Art practice in technological collaboration media can complement the currently developing trends of computer use in architectural design, in the form of “virtual studios”, by broadening the experience of design outside the boundaries of the workshop.6

Summing up, I believe that these three general directions in the system of contemporary art can provoke concerns as to the revision of the meaning, aims and methods of the architect’s arts education. Transition from the art object to the art event can enrich the academic curriculum with the teaching of practices, methods and theories of visual design in public space, by introducing the student to different ways of comprehension and critical intervention in the city’s everyday space. The shift from media-specific to context-specific can also shift the emphasis from the monoculture of stable representational media to an apprenticeship of critical use of media, translations among media, and aesthetic assemblage of media, within scenarios that embody and investigate relations with actual environments. Moreover, by placing bodily and tactile ways of knowing space at the core of practice, one can bring to the fore sources of resistance to the domination of opticality and the simplifying connection of forms to concepts in architecture (literalism). Finally, relation and collaboration as sites of art practice, transferred to the workshop as empirical pedagogical and thematic areas, can contribute to the externalization and exchange of knowledge, the development of the aesthetics of collaboration and the preparation of critical practices in collective creation.

[Paper presented at the Visual Arts Pedagogy and Architectural Education, Architectural Design and Visual Arts Sector, Department of Architecture, Aristotle University of Thessaloniki, (18-19.03.05)]

Notes

1. John Habraken, Questions That Will Not Go Away: Some Remarks on Long-Term Trends in Architecture and their Impact on Architectural Education, European Association for Architectural Education Bulletin, 68, Feb 2004, p. 42.
2. See Deutsche, Rosalyn, Evictions: Art and Spatial Politics, Cambridge: MIT Press, 1996
3. See also Bourriaud, N., Postproduction, Les Presses du reel, 2003.
4. See also Kouros, Panos, The Paradigm of Collaboration, Paper presented as part of the Greek participation at the Venice Biennale’s 9th International Architecture Exhibition, Benaki Museum, 20 Dec. 2004 to 23 Jan. 2005.
5. Rosy Parnell, Knowledge Skills and Arrogance: Educating for Collaborative Practice, EAAE Bulletin 65, 1/2003.
6. Andia, Alfredo, Reconstructing the Effects of Computers on Practice and Education during the Past Three Decades, JAE, 2002, p.7-13

Μαθήματα / Courses

2007-11-01T19:40:00.000+02:00

Μαθήματα

Τέχνη του Αρχείου (2003 – 05) 4ο – 5ο έτος
Επιλέγω, συλλέγω, αποθηκεύω και αρχειοθετώ αποτελούν πρωταρχικές δραστηριότητες, όχι μόνο στην επιστήμη και στους κοινωνικούς θεσμούς, αλλά και στην καθημερινή ζωή και στην τέχνη. Το αρχείο είναι ένας λειτουργικός τρόπος οργάνωσης της μνήμης, που διασώζει αντικείμενα και ιδέες στο χρόνο και επιτρέπει τη μελλοντική τους ανάκληση, για μελέτη ή για ευχαρίστηση. Σε τι όμως διαφέρει η καλλιτεχνική χρήση του αρχείου από μια συνηθισμένη προσωπική συλλογή ή από ένα αρχείο μουσείου ή βιβλιοθήκης; Πώς μια «θεσμική» δραστηριότητα, όπως αυτή του αρχείου, μπορεί να μετατραπεί σε καλλιτεχνική μέθοδο κριτικής διερεύνησης της πραγματικότητας, και πώς μπορούμε να δούμε σ’ αυτήν, την εμπλοκή της αρχιτεκτονικής, ως δομής και χωρικής μεταφοράς; Στο μάθημα θα συζητήσουμε σύγχρονες καλλιτεχνικές προτάσεις, αλλά κυρίως θα παράγουμε έργο που θα χρησιμοποιεί τις πρακτικές της συλλογής και του αρχείου, με πεδίο αναφοράς την καθημερινή ζωή και την πόλη. Διαμέσου του έργου Θα δοθούν προσωπικές και πρωτότυπες ερμηνείες σε θέματα όπως: ποιά είναι η πρώτη ύλη του αρχείου; είναι αντικείμενα, κείμενα, φωτογραφίες, ψηφιακά δεδομένα ή όλα αυτά μαζί; ποιός και πώς επιλέγει τα στοιχεία του; πόσος χρόνος χρειάζεται για να καταρτιστεί; είναι σταθερό στο χρόνο, αλλάζει και με ποιό τρόπο; πώς γίνεται γνωστό, πόσο εύκολα είναι προσβάσιμο και πώς μπορεί κάποιος να το χρησιμοποιήσει; πώς ταξινομούνται και πώς εκτίθενται τα στοιχεία του;

Μνημοτεχνικές της πόλης (2002 – 03) 4ο – 5ο έτος
Οι κλασικές πραγματείες της τέχνης της μνήμης μας λένε ότι απομνημονεύουμε οποιοδήποτε αφηγηματικό περιεχόμενο ευκολότερα όταν συσχετίσουμε τα μέρη του με αλληλουχίες χώρων ενός πραγματικού ή φανταστικού οικοδομήματος. Θα θεωρήσουμε το αστικό περιβάλλον της Πάτρας ως πεδίο εγγραφής προσωπικών μνημονικών περιεχομένων. Αντικείμενο του μαθήματος είναι η διερεύνηση των μνημονικών δυνατοτήτων των χώρων και εικόνων της σημερινής πόλης καθώς και η δημιουργία εικαστικών έργων που συσχετίζουν προσωπικές αφηγήσεις, κείμενα και εννοιολογίες με τους χώρους αυτούς. Θα συζητηθούν θέματα που αναφέρονται στη σχέση της πόλης με τη μνήμη και τη φαντασία, την καθημερινή ζωή και την τέχνη, όπως η ιστορία των αρχιτεκτονικών μηχανισμών τεχνητής απομνημόνευσης (θεάτρα μνήμης), οι έννοιες της ετεροτοπίας (Μ. Foucault) και του «μη-τόπου» (M. Augier), οι θεωρίες της περιπλάνησης (W. Benjamin, Καταστασιακή Διεθνής), κ.α. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις αισθητικές δυνατότητες και τεχνικές ανάπτυξης της αφήγησης με χρήση φωτογραφικών και κινηματογραφικών/βίντεο μέσων.Το μάθημα είναι θεωρητικό και εργαστηριακό. Περιλαμβάνει τακτικές επισκέψεις σε γειτονιές της Πάτρας, εβδομαδιαίες παρουσιάσεις των σπουδαστών πάνω σε επιλεγμένα θέματα της θεωρίας καθώς και παρουσιάσεις των έργων σε εξέλιξη για ομαδική κριτική.

Ακραίοι Χώροι (2004 – 05) 4ο – 5ο έτος
Στα «ενδιάμεσα» τοπία ενός διαρκώς μετασχηματιζόμενου αστικού περιβάλλοντος, σε κενά οικόπεδα, υπολειμματικές περιοχές γύρω από συγκοινωνιακούς κόμβους, σε ιστορικούς τόπους και ερείπια, σε τάφρους και χειμάρρους, αναπτύσσονται ακραίες και έκτακτες συνθήκες αστικής ζωής. Παρόμοιες «περιθωριακές» συνθήκες δημιουργούνται και κατά τη διάρκεια εφήμερων οικειοποιήσεων κανονικών, λειτουργικών χώρων της πόλης. Αντικείμενο του μαθήματος είναι ο σχεδιασμός παρεμβάσεων σε λεπτές φέτες χώρου και χρόνου της πόλης, όπου εκδηλώνονται κοινωνικές εκδοχές του ακραίου. Μέρος του ζητούμενου είναι ο καθορισμός τεκμηριωμένων σεναρίων κοινωνικών αναγκών και χρήσεων στα οποία καλείται να απαντήσει η συγκεκριμένη παρέμβαση. Οι παρεμβάσεις μπορούν να πάρουν τη μορφή δράσεων, κατασκευών, ή διαδικασιών, με στόχο την όσο το δυνατόν πιο άμεση τροποποίηση του καθημερινού δομημένου ή/και αντιληπτικού περιβάλλοντος και με χρήση μέσων ευέλικτων, εφήμερων, συμμετοχικών, που αντλούν από ένα εύρος διεπιστημονικών και καλλιτεχνικών γνωστικών περιοχών.

Πρακτικές τέχνης στο δημόσιο χώρο (2001 – 03, 2004 – 05) 3ο έτος
Αντικείμενο του μαθήματος είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση στοιχειωδών παρεμβάσεων στο δημόσιο χώρο της πόλης. Το μάθημα αποτελεί συνέχεια του μαθήματος «Αστικές Αφηγήσεις» του 5ου εξαμήνου. Έμφαση θα δοθεί στην κατάδειξη της ολοκληρωμένης πορείας της εικαστικής σκέψης, από την επιλογή του τόπου και τη σαφή διατύπωση των υποθέσεων μέχρι την εφαρμογή και την κριτική αποτίμηση. Θα συζητηθούν έννοιες και πρακτικές που αναφέρονται στην τέχνη του δημόσιου χώρου, όπως η επιτέλεση, το προσιδιάζον-στις-περιστάσεις έργο (context-specific), οι μνημονικές δομές του χώρου, η τέχνη ως κοινωνική πρακτική, η αισθητική της συσχέτισης. Θα συζητηθούν επίσης καλλιτεχνικές ομάδες και καλλιτέχνες που ανέπτυξαν διαφορετικές μεθοδολογίες κριτικών παρεμβάσεων. Το μάθημα διεξάγεται με συζητήσεις, παρουσίαση και κριτική των υπό εξέλιξη έργων, καθώς και με συναντήσεις στην πόλη.

Έξω από τον εαυτό:
Η τέχνη ως επικοινωνία, συμμετοχή και διάδραση (2003 – 04) 4ο – 5ο έτος
Μπορεί το έργο να μην είναι μόνο αποτέλεσμα προσωπικής έκφρασης; Μπορεί να προκύπτει από το διάλογο και από τη συνεργασία με τον άλλον; Μπορεί να προβλέπει τρόπους συμμετοχής του θεατή και να δημιουργεί δεσμούς μαζί του στον καθημερινό χρόνο; να μην είναι σταθερό στο χρόνο, αλλά ανοιχτό σε αλλαγές και μετασχηματισμούς; να μην είναι ακατανόητο και ερμητικό, αλλά να έχει νόημα για την κοινότητα στην οποία απευθύνεται; Μπορεί να δημιουργεί έναν κοινωνικό χώρο συνάντησης του άλλου; Στο μάθημα αυτό, θα δουλέψουμε σε ομάδες των δύο, λίγων ή πολλών ατόμων, μέσα και έξω από το Πανεπιστήμιο. Το έργο δεν θα καθοριστεί εκ των προτέρων, αλλά θα προκύψει από τον χειρισμό των μέσων επικοινωνίας: το διάλογο, τη συζήτηση, τη σωματική επαφή, την άμεση ή απόμακρη σχέση, τον προφορικό ή γραπτό λόγο, τα αντικείμενα, τις χειρονομίες, το διαδίκτυο. Δεν ενδιαφέρει το έργο ως τελικό προϊόν, αλλά ως ζωντανή διαδικασία συσχέτισης με τους ανθρώπους, γνωστούς ή άγνωστους, ίδιους ή διαφορετικούς, στον χώρο όπου συχνάζουν, δημόσιο ή ιδιωτικό, πραγματικό ή εικονικό, κρυφό ή φανερό, σ’ εκείνον της εργασίας ή της ψυχαγωγίας. Η διεξαγωγή του μαθήματος γίνεται με συζητήσεις, συναντήσεις στην πόλη, προβολές σύγχρονων εικαστικών έργων και παρουσιάσεις των σε εξέλιξη έργων των φοιτητών/τριών.

Courses

Art of the Archive (2003-05) 4th – 5th Year
Choosing, collecting, storing and archiving constitute fundamental activities, not only in science and social institutions, but also in everyday life and in art. As a functional way of organizing memory, the archive preserves objects and ideas in time, and allows their future recalling for study or pleasure. How does an artistic use of the archive differ from an ordinary personal collection or from a museum or library archive? How can such an institutional activity become an artistic method for the critical investigation of reality, and how can we see in this method the involvement of architecture, as structure and as spatial metaphor? In this course, we will discuss contemporary artistic projects, but mostly we will produce work that will use the practices of archiving and collecting in the context of the city and everyday life. Through the work, personal and original answers will be given to questions, such as: What is the raw material of the archive? Is it objects, texts, images, digital data, or is it all of these things together? Who selects its contents and how? How much time do we need to constitute the archive? Is it constant, does it change and, if so, in what ways? How can it become known? Is it easily accessible and how can it be used? How can we classify and exhibit its contents?

Mnemotechnics of the City (2002–03) 4th–5th year
Classical treatises on the art of memory tell us that we memorize a narrative content more easily if we associate its parts to a series of spaces in a real or imaginary building. We will consider the urban environment of Patras as a field on which to register personal mnemonic contents. The object of the class is to explore the mnemonic possibilities of the spaces and images of today’s city, as well as to create art works that associate personal narratives, texts and concepts to these spaces. We will discuss issues concerning the relation between the city and memory and imagination, and the city and everyday life and art, such as the history of the architectural mechanisms for artificial memory (memory theaters), the concepts of heterotopia (Μ. Foucault) and “non-place” (M. Augier), the theories of drifting (W. Benjamin, Situationist International), et al. Particular emphasis will be given to the aesthetic possibilities and techniques of narration through the use of photographic and film/video media. Mnemotechnics of the City is a theory/lab course. It includes regular visits to Patras neighborhoods, weekly presentations by students on selected theory topics, as well as presentations of work in progress for group criticism.

Extreme Spaces (2004–05) 4th–5th year
In the “intermediate” landscapes of an ever-changing urban environment, in empty lots, in vestigial areas around transportation hubs, in historic sites and ruins, in ditches and dry river beds, extreme and extraordinary conditions of urban life develop. Similar “fringe” conditions are created during ephemeral appropriations of regular, functional spaces in the city. The object of the class is to plan interventions in thin slices of the city’s space and time which manifest socially extreme cases. One of the requirements is to identify documented scenarios of social needs to which each intervention has to respond. The interventions can take on the form of actions, structures or processes, aiming at the most direct modification possible of the everyday built or perceived environment and using versatile, ephemeral participatory mediums which draw from a wide range of interdisciplinary and artistic fields.

Art practices in public space (2001–03, 2004–05) 3rd year
The object of the course is to plan and perform elemental interventions in the city’s public space. The class is a continuation of the “Urban Narratives” class of the 5th semester. Emphasis will be given to how comprehensive the project is in terms of visual thinking, from the selection of the place and the clear stating of the student’s hypotheses to the intervention’s actual implementation and critical evaluation. We will discuss concepts and practices that refer to public art, such as, performance, context-specific works, the mnemonic structures of space, art as social practice, relational aesthetics. We will also discuss art collectives and individual artists that developed various methodologies of critical interventions. The class consists of the discussion, presentation and critique of the works in progress, as well as meetings in the city.

Outside the self:
Art as communication, participation and interaction (2003–04) 4th–5th year
Can the art work be not merely the result of personal expression? Can it ensue from conversing and collaborating with another? Can it foresee ways for the viewer to participate and to create ties with him/her in everyday time? Can it not be constant in time but open to changes and transformations? Can it not be incomprehensible and hermetic, but have meaning for the communities to which it addresses itself? Can it create a social space for an encounter with another? In this class, we will work in groups of two, a few or many people, in and out of the University. The work will not be determined beforehand, but will emerge from the use of communication media: dialogue, discussion, physical contact, direct or remote relationships, the spoken or the written word, objects, gestures, and the Internet. We are not interested in the work as a final product, but as a live process of associating with people, known or unknown, similar or different, in the places they frequent, public or private, real or virtual, hidden or exposed, in places of work or recreation. The class consists of discussions, meetings in the city, projections of contemporary art works, and presentations of works-in-progress by the students.

Βιβλιογραφία / Bibliography

2007-11-01T19:18:00.001+02:00

Βιβλιογραφία | Bibliography

o The Structural Transformation of the Public Sphere: An Inquiry into a Category of Bourgeois Society. Jurgen Habermas. Cambridge, MA: MIT Press, 1989.
o Public Sphere and Experience – Toward an Analysis of the Bourgeois and Proletarian Public Sphere. Oscar Negt – Alexander Kluge. Minneapolis: The University at Minnesota Press, 1993.
o Evictions: Art and Spatial Politics. Rosalyn Deutsche. Cambridge, MA: The MIT Press, 1996.
o The Urban Revolution. Henri Lefebvre. Minneapolis: The University at Minnesota Press, 2003.
o The Society of the Spectacle. Guy Debord. Donald Nicholson-Smith, trans. New York: Zone Books, 1995.
o The Situationist City. Simon Sadler. Cambridge. MA: MIT Press, 1998.
o La Communauté désoevré. Jean-Luc Nancy. Paris: Christian Bourgeois, 1986.
o Malaise dans l’ esthetique. Jacques Rancière. Paris: Galilée, 2004.
o “Observations on Collective Cultural Actions.” Critical Art Ensemble. Art Journal 1998: 73-85.
o The Practice of Everyday Life. Michel de Certeau. Berkeley: University of California Press, 1984.
o Non-places: Introduction to an Anthropology of Supermodernity. Marc Augé. New York, NY: Verso, 1995.
o Mapping the Terrain: New Genre Public Art. Suzanne Lacy, ed. Seattle: Bay Press, 1995.
o The Lure of the Local: Senses of Place in a Mulitcentered Society. Lucy Lippard. New York: New Press, 1997.
o One Place after Another: Site-Specific Art and Locational Identity. Miwon Kwon. Cambridge, Mass: The MIT Press, 2002.
o Conversations at the Castle: Changing Audiences and Contemporary Art. Mary-Jane Jacob. Cambridge. MA: MIT Press, 1998.
o Conversation Pieces: Community and Communication in Modern Art. Grant Kester. Berkeley: University of California Press, 2004.
o “Public Art: Avant-garde practice and the possibilities of critical articulation.” Philip Glahn. Afterimage November/December 2000: 10-12.
o Public Art, A Reader. Florian Matzner ed. Ostfildern: Hatje Cantz, 2004.
o Site-Specificity: The Ethnographic Turn. Alex Coles, ed. London: Black Dog Publishing, 2001.
o Dialogues in Public Art. Tom Finkelpearl. Cambridge, MA: MIT Press, 2000.
o “The Creative Art”. Marcel Duchamp. Lecture, American Federation of Arts, Houston, Texas, April 1957.
o The Return of the Real: The Avant-Garde at the End of the Century. Hal Foster. Cambridge, MA: MIT Press, 1996.
o Postproduction. Nicolas Bourriaud. New York: Lukas & Sternberg, 2002.
o Relational Aesthetics. Nicolas Bourriaud. Les Presses du Reel, 2002.
o Un Art Contextuel. Paul Ardenne. Paris: Flammarion, 2002.
o “An Archival Impulse”. Hal Foster. October No110, 2004.
o Interarchive. Archival Practices and Sites in the Contemporary Art Field. Beatrice von Bismarck, Hans-Peter Feldmann, Hans Ulrich Obrist, Diethelm Stroller, Ulf Wuggenig, ed. Köln: Verlag der Buchhandlung Walther König 2002.

έκδοση / about this edition

2007-11-01T19:10:00.001+02:00

Έκδοση

Όλα τα κείμενα και οι φωτογραφίες εκδίδονται με την άδεια Creative Commons Aναφορά – Μη-εμπορική – Παρόμοια διανομή 3.0

2007

ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΦΑΙΡΑ:
ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 2002-07
Εργαστήριο Εικαστικών Τεχνών
Τμήμα Αρχιτεκτόνων Πανεπιστημίου Πατρών

About this edition

All texts and photographs are released under a Creative Commons License Attribution – Non-commercial – Share-alike 3

2007

CONSTRUCTING THE PUBLIC SPHERE:
TOPICAL WORKS 2002-07
Laboratory for Visual Arts
Department of Architecture, University of Patras

Επιμέλεια, εισαγωγικά κείμενα: Πάνος Κούρος

Οργάνωση ιστοτόπου: Μαρίνα Μπιζά
Μετάφραση: Μαίρη Κιτροέφ
Έκδοση: Τμήμα Αρχιτεκτόνων, Πανεπιστήμιο Πατρών
Πάτρα 2007

ISBN: 978-960-6654-60-2
1. τέχνη και εκπαίδευση
2. τέχνη και αρχιτεκτονική
3. τέχνη του δημόσιου χώρου

____
*Για να προμηθευτείτε το βιβλίο, επικοινωνήστε μαζί μας

Edited and Introduction by Panos Kouros

Website coordinator: Marina Biza
Translations: Mary Kitroeff
Published by: Department of Architecture, University of Patras, Patras 2007

ISBN: 978-960-6654-60-2
1. art and education
2. art and architecture
3. public art

____
*To obtain the book, please contact us

contact us

2007-11-01T19:05:00.000+02:00